Xəzər dənizində silahlanma yarışı genişlənir "Avropanın təbii qaz məsələsində Rusiyaya çox ciddi ehtiyac duyması Kremli Xəzərdə aktivliyini artırmağa həvəsləndirir" Rusiya bu ilin yayında Xəzər dənizində "Qafqaz-2009" adı altında "antiterror" təlimlərinə başlayacaq. Bu barədə Rusiya mətbuatı xəbər yayıb. RF-nfn Nəqliyyat Nazirliyinin ictimaiyyətlə əlaqələr xidmətindən verilən açıqlamada bildirilir ki, təlimlərə 8500 hərbi qulluqçu, 23 gəmi və 28 hərbi təyyarənin qatılacağı gözlənilir. Üstəlik, Rusiyanın Müdafiə Nazirliyi bu ilin sonunadək Xəzər hərbi-dəniz donanmasına "Serna" tipli iki desant gəmisi göndərməyə hazırlaşır. Qazaxıstan hərbi-dəniz qüvvələrinin komandanı Rüstəm Komratov isə bildirib ki, təlimlərdə ciddi şəkildə təmsil olunmaq fikirləri var. Rusiyanın rəhbərliyi və nəzarəti ilə keçiriləcək hərbi-dəniz manevrlərinə Qazaxıstan 42 ton tutumlu "Burkit", 13 tonluq "Sunkar" və 7 ton tutumlu "Sapsan" gəmiləri ilə qatılacaq. Tural Qeyd edək ki, Rusiyanın Xəzər hövzəsində alternativsiz hərbi güc formalaşdırmaq planlarından narahatlıq keçirən sahilyanı dövlətlər dənizdəki qüvvələrini artırırlar. Azərbaycanın hərbi-dəniz qüvvələrinin heyət və texnika sarıdan təkmilləşdirilməsilə bağlı apardığı işlər ötən ilin mart ayından intensiv şəkildə davam etdirilir. Qazaxıstan və Türkmənistan da Xəzərdə Rusiya ilə İranın güclənməsi fonunda zəif düşməmək üçün çıxış yolu qismində Azərbaycanla inteqrasiyaya can atırlar. Azərbaycan hərbi-dəniz qüvvələrinin kəşfiyyat-diversiya mərkəzində Qazaxıstan HDD-nin xüsusi təyinatlı dəstəsinin üzvlərinin "döyüş dalğıcları" proqramı üzrə hazırlıq keçmək barədə Bakı ilə razılaşma əldə etməsi də deyilənlərə sübutdur. Məsələ ilə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz siyasi şərhçi Aydın Quliyev Rusiyanın Xəzərdə hərbi təlimlər keçirməsinin adi hala çevrildiyini söylədi. Onun sözlərinə görə, Xəzər və Qafqaz Rusiyanın xarici siyasətində vahid bir məkanın ayrı-ayrı hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Sovet İttifaqı dağılandan sonra şimal qonşumuz Xəzər dənizinin strateji əhəmiyyətini nəzərə alaraq burada tez-tez hərbi təlimlər keçirməyə başladı. Kreml hətta burada Xəzəryanı ölkələrin silahlı qüvvələrindən ibarət vahid "Kassor" deyilən hərbi qüvvələrin yaradılması təşəbbüsüylə də çıxış edib. Azərbaycan və digər dövlətlərin bu ideyaya məqbul təklif kimi yanaşmaması səbəbindən rusların təşəbbüsü gündəlikdən çıxdı. Amma əslində bu onu göstərir ki, Moskva Xəzərə özünün təkcə iqtisadi-strateji maraq zonası kimi deyil, həm də hərbi maraq zonası kimi baxır. Çünki ruslar istisna etmirlər ki, gələcəkdə dəniz ətrafındakı bəzi ölkələrin vasitəçiliyilə ABŞ və NATO qüvvələri bölgəyə gələ bilər: "Fikrimcə, Rusiyanın Xəzərlə bağlı xüsusi və uzun illərə hesablanmış hərbi planları var. Bu il üçün planlaşdırılmış genişmiqyaslı təlimlər həmin hərbi planların tərkib hissəsidir. Gürcüstandakı hadisələrdən sonra Rusiya Ukraynanın timsalında Avropayla gərginlik yaşadı və bu proses hələ də davam edir. Əslində Avropa ölkələrinin təbii qaz məsələsində Rusiyaya çox ciddi ehtiyac duyması və Kremlin Qafqazda və Xəzərdə aktivliyini artırmağa həvəsləndirir. Xəzərdə hərbi təlimlərin keçirilməsi yeni xəbər deyil. Amma Rusiyanın bizim regionla, o cümlədən Xəzərlə bağlı uzun müddətə hesablanmış xüsusi hərbi planlarının aktiv şəkildə işə düşməsi təzə xəbərdir". Bir neçə il əvvəl Moskvanın rəsmi Bakıya Xəzərdə birgə hərbi təlimlər keçirmək təklifini verməsini yada salan Aydın Quliyev o zamana Azərbaycanın bu ideyaya əhəmiyyət vermədiyini bildirdi: "İstisna etmirəm ki, Rusiya yenidən belə təklif və təşəbbüslərlə çıxış etsin. Amma fakt budur ki, Rusiya, İran, Qazaxıstan və hətta yaxın vaxtlara kimi özünün hərbi donanması olmayan Türkmənistan da hərbi donanma yaratmaq üzrə ciddi addımlar atırlar. Xəzər hövzəsində olan ölkələrin hamısı hərbi qüdrətini artırmaq yolunu tutublar. Bu cür silahlanmanın sonunun necə olacağını təsəvvür etmək o qədər də çətin deyil".