Moskvanın məkrli planı Yaxud, ermənipərəst Rüstəm İbrahimbəyovun Rusiya "filmindəki" epizodik rolu Nəhayət ki, 15 ildən sonra Dağlıq Qarabağ problemi ilə bağlı Azərbaycan və Ermənistan prezidentləri arasında rəsmi sənəd imzalandı. Moskva bəyannaməsi ümumi ifadələrdən ibarət olmaqla yanaşı, Azərbaycanın maraqlarını heç də təmin etməyən bir sənəddir. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevin vasitəçiliyi ilə keçirilən görüşün nəticəsi olaraq imzalanan bəyannamədə prezidentlərin münaqişənin siyasi yollarla həlli istiqamətində danışıqları davam etdirəcəyi vurğulanır. Bəyannaməni oxuyan Rusiya prezidentinin sözlərinə görə, prezident İlham Əliyev və Serj Sərkisyan öz xarici işlər nazirlərinə Minsk qrupu həmsədərlərinin də səyləri ilə danışıqlar prosesini fəallaşdırmaq haqda tapşırıq verirlər. Arzu Şirinova Dağlıq Qarabağ bəyannaməsində bildirilir: "Münaqişənin dinc yolla həllinin bütün mərhələ və aspektləri beynəlxalq hüquqi təminatlarla müşayət olunmalıdır. Tərəflər Cənubi Qafqazda vəziyyəti sağlamlaşdırmağa və regionda sabitlik, təhlükəsizlik şəraiti yaranmasına kömək etməyə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında siyasi yolla həllinə nail olmağa hazırdır". Sənədə görə, prezidentlər konstruktiv atmosferdə danışıqlar aparıb və münaqişənin həlli prespektivlərini müzakirə ediblər: "Prezidentlər İlham Əliyev, Serj Sərkisyan və Dmitri Medvedyev Minsk qrupu həmsədrlərinin Madriddə 2007-ci ilin noyabrındakı görüşünü də nəzərə almaqla vasitəçilik səylərinin davam etdirilməsinə və münaqişənin siyasi yolla həllinin əsas prinsiplərinin işlənib hazırlanması istiqamətindəki sonrakı səylərinə böyük əhəmiyyət verir". Bəyannamənin yekun bəndində isə qeyd olunur ki, prezidentlər münaqişənin həllinə yönələn səylər çərçivəsində tərəflər arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə yönələn tədbirlərin reallaşması üçün şərtlərin yaradılmasını zəruri sayırlar. Bəyannamənin detallarına varmaq fikrindən uzağam. Sadəcə bir reallığı qeyd etmək və vurğulamaq istərdim ki, münaqişənin həllinin Rusiyaya etibar edilməsi, onların vasitəçiliyinin üstünlüyünün qəbulu Azərbaycanın maraqlarının tamamilə ziddinədir. Çünki bəyannamədən sonrakı mərhələlərdə Ermənistanın işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərindən-Dağlıq Qarabağ ətrafındakı 6 rayondan hərbi hissələrini çıxarması və özünün "sülhməramlı qüvvələr"ini həmin bölgələrdə yerləşdirməsi, danışıqların Madrid prinsipləri əsasında davamlılığı-Dağlıq Qarabağda referendum keçirilməsi-başlayır ki, bu da Dağlıq Qarabağın birmənalı olaraq itirilməsidir. Dağlıq Qarabağın itirilməsinə zəmin yaradacaq və Azərbaycanın müstəqilliyinə xələl gətirəcək ən başlıca amil isə Rusiyanın "sülhməramlı qüvvələr" adı altında bölgəyə qoşun yeritməsidir. Bu isə o deməkdir ki, Rusiya silahlı qüvvələri yenidən Azərbaycana qayıdır. Yəni 1992-ci ildə cəmi bir neçə aya Azərbaycandan çıxarılan Rusiya silahlıları növbəti dəfə ölkəmizə gəlir və bu dəfə "sülhməramlı qüvvələr" adı altında. Bunun isə nə demək olduğu indidən görünür. Bu bir həqiqətdir ki, Rusiya əməldə heç vaxt Dağlıq Qarabağ probleminin həllinə çalışmayıb, əksinə, buna hər vəclə əngəl olub. Çünki Dağlıq Qarabağ problemi Rusiyanın əlində həm Azərbaycana, həm də Ermənistana təzyiq etmək üçün bir vasitədir. Bu gün isə belə bir addım atmaqla-6 rayonu azad edib, əvəzində "sülhməramlı qüvvələr"ini bölgədə yerləşdirməklə-bir tərəfdən özünün maraqlarını həyata keçirir, digər tərəfdən isə Qərbin problemin həlllində yaxından iştirakına sipər çəkir. Məsələn, erməni hərbçisi Sərkis Atspanyan deyib ki, Ermənistanda Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonların boşaldılması üçün üç variant təklif olunur. Onlardan biri bölgəyə Rusiya "sülhməramlırı"nın yerləşdirilməsi, digər iki təkliflərdə isə ABŞ və Avropa dövlətlərinin sülhməramlılarının gətirilməsidir. Rusiya sözsüz ki, bununla razılaşmır və bölgəyə nəzarəti əldən vermək istəmir. "Sülhməramlı" adı altında Azərbaycanın bir parçası olan Dağlıq Qarabağa gələn Rusiya qoşunlarının nə vaxtsa buradan çıxacağını düşünənlərsə yanılırlar. Çünki Rusiya Dağlıq Qarabağın status məsələsini ən yaxşı halda sonsuza qədər uzada, ən pis halda isə Cənubi Osetiya və Abxaziya kimi Dağlıq Qarabağın "müstəqilliyini" tanıya bilər. Bu da təbii ki, Rusiyanın çalışdığı və bəyannamədə əksini tapdığı Madrid prinsiplərində göstərilən referendum yoludur. Hər iki halda Azərbaycanın öz ərazisi sayılan Dağlıq Qarabağda suverenliyini bərpa etməsi çətin bir məsələyə çevriləcək. Azərbaycan buna cəhd etsə belə, Rusiyanın bölgədə yerləşdirdiyi "sülhməramlı qüvvələri"ilə üz-üzə qalacaq. Yəni Gürcüstandakı olaylar bizdə də təkrarlana bilər. Deməli, bütün mənalarda Rusiya "sülhməramlılar"ının Azərbaycana gəlməsinə razı olmaq Azərbaycanın müstəqilliyinə balta vurmaq deməkdir. Bir həqiqəti də dərk etməliyik ki, Ermənistan tərəfi Azərbaycanın işğal altındakı rayonlarından olan Kəlbəcər, Laçın və Şuşanı danışıqların predmeti saymaq fikrindən uzaqdırlar. Yəni ermənilər bu rayonları heç vəclə Azərbaycana qaytarmaq istəmirlər. Rusiyada keçiriləcək prezidentlərin görüşü ərəfəsində "pravda.ru" saytı dramaturq, yazıçı və kinorejissor Rüstəm İbrahimbəyovun müsahibəsini verdi. Həmin müsahibədə Rüstəm İbrahimbəyov bir sıra məsələlərdən danışıb, eyni zamanda Azərbaycanda milli elitanın olmadığını da söyləyib. Sual olunur-dramaturq Azərbaycanda milli elitanın olmadığını, təhsil mexanizminin pozulduğunu, rüşvətxorluğun baş alıb getdiyini indi görür? Təbii ki, yox. Deməli, rəsmi Moskva Rusiyada yaşayan Rüstəm İbrahimbəyov kimilərdən Azərbaycana bir təzyiq vasitəsi olmaqla təsir etmək fürsətini qaçırmayıb. Deyəsən, istəyinə də nail olub. Bu həmin Rüstəm İbrahimbəyovdur ki, ermənilər Bakıdan gedəndə heyfsilənirdi. Həmin müsahibədə isə bir daha təəssüflə bildirib ki, "ermənilər Bakını tərk edəndən sonra Bakı elitası yoxa çıxıb". Erməni təəssübünü çəkən Rüstəm İbrahimbəyov görəsən, bir dəfə də olsun Xocalı faciəsini və orada qətlə yetirilən azərbaycanlı uşaqların, qadınların, qocaların təəssübünü çəkibmi? Əlbəttə ki, yox. Azərbaycan ziyalısı sayılan İbrahimbəyov qardaşlarının bəlkə də umurunda belə deyil ki, qadınlarımız hələ də ermənilərin əsirliyindədir. Rüstəm İbrahimbəyovun məhz "elitar təbəqə" saydığı erməni zori balayanlar və onun xislətində olanlar azərbaycanlı qadınların başına min bir oyun açmaqdan həzz alıblar. Və bunu da çəkinmədən bəyan ediblər. Bizim ziyalı saydığımız Rüstəm İbrahimbəyov isə ermənilərin Bakıdan getməsini az qala faciə adlandırır. xalqcebhesi