VƏFA QULUZADƏ PREZİDENTİ MOSKVAYA GETMƏMƏYƏ ÇAĞIRDI “Rusiya Amerika ilə birgə Azərbaycana təzyiq etmək istəyir ki, Qarabağı ermənilərə versin və məsələ bitsin” Son zamanlar Qarabağ məsələsi regiondakı rəsmi görüşlərdə əsas müzakirə mövzuları sırasına daxil edilib. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevin İrəvana səfəri də Cənubi Qafqazın bu dondurulmuş münaqişəsinin Kremlin diqqətində olduğunu göstərdi. Xüsusilə də ABŞ-ın münaqişənin istənilən yolla həlli istiqamətində göstərdiyi fəaliyyət şimal qonşumuzu açıq şəkildə hərəkətə gətirib. Son zamanlar Rusiyanın Ermənistanda neft emalı zavodu tikməklə bağlı layihənin reallaşdırılmasını təxirə salması, bugünlərdə ermənilərə verilən qazın kəsilməsi düşmən ölkəyə təzyiq kimi dəyərləndirilir. Hesab olunur ki, Rusiya Qərbə meyllənməyə maraq göstərən ermənilərə öz yerini göstərməkdən ötrü Qarabağ məsələsi ətrafında yeni plan hazırlayır. D.Medvedyevin İrəvandakı görüşlərin yekununda Moskvada İlham Əliyevlə Serj Sərkisyanı bir araya gətirməklə bağlı niyyətini açıqlaması da hansısa planlardan xəbər verir. Xüsusilə də ABŞ dövlət katibinin müavini Daniel Fridin Azərbaycan və Ermənistana səfərindən, onun problemin həlli ilə bağlı ümid aşılayan açıqlamalarından sonra Rusiyanın hərəkətə keçməsi və nəticədə dövlət başçılarını Moskvaya dəvət etməsi onun revanşı kimi dəyərləndirilir. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan rəsmiləri Rusiyanın dəvətini prinsipcə razılıqla qarşılayıblar. Sabiq dövlət müşaviri, politoloq Vəfa Quluzadə isə hesab edir ki, Moskvanın fəaliyyəti heç də onun revanşı kimi yozulmamalıdır: “Rusiya özünü Minsk Qrupunun fəal üzvü kimi göstərmək istəyir. Çünki ruslar Gürcüstanda bütün şərtlərə əməl etmədiyi üçün nə Amerika, nə də Fransa Rusiya ilə görüşmür. Rusiya isə göstərmək istəyir ki, Minsk Qrupunun ən qüdrətli ölkəsidir. Yəni barmağının bir işarəsi ilə Azərbaycan və Ermənistan rəhbərliyini Moskvaya dəvət edir”. Politoloq Azərbaycan rəsmilərinin bu dəvəti qəbul etməsini və ona təqdirlə yanaşmasını normal saymadı: “Məncə, çox nahaq yerə belə mövqe sərgilənib. Azərbaycan rəhbərliyi bu görüş dəvətini qəbul etməməlidir. Əgər rəhbərlik hesab edirsə ki, indiki şəraitdə Medvedyevə hörmət etmək, onun hüzurunda oturmaq lazımdır, bu, başqa məsələ. Sadəcə, bu görüşdən bir şey çıxmayacaq. Birincisi, Rusiya dəhşətli böhran içindədir və bu vəziyyət davam etməkdədir. Ona görə də şimal qonşumuz indi öz hayındadır. İkincisi, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi dərhal bəyan etdi ki, danışıqlarda yalnız Madrid prinsiplərindən söhbət gedə bilər. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan gərək Dağlıq Qarabağa referendum keçirmək haqqı versin. Ancaq inanmıram ki, belə boş ideya həyata keçə bilər”. V.Quluzadəyə görə, ruslar çox arzu edərdi ki, amerikalılarla öz səylərini birləşdirib nəyəsə nail olsunlar: “Məsələ burasındadır ki, Gürcüstan hadisələrindən sonra imici ciddi şəkildə zədələnən Rusiya təcavüzkar imperiya kimi tanınır. Rusiya Amerika ilə birgə Azərbaycana təzyiq etmək istəyir ki, Azərbaycan Dağlıq Qarabağı ermənilərə versin və məsələ bitsin. Elə Daniel Fridin açıqlaması da bundan xəbər verir. Əks halda, ”hər iki dövlət çətin qərarlara hazır olmalıdır" fikri nə demək idi? Belə çıxır ki, Azərbaycan Dağlıq Qarabağla Laçını, bəlkə də Kəlbəcəri ermənilərə verməlidir. Ermənistanın “güzəşti” isə bunun qarşılığında sülhə imza atması ola bilər". Politoloq hesab edir ki, Qərbə qovuşmaq istədiyi üçün Ermənistanın bu cür şərtlə razılaşması mümkündür. Ancaq ekspert Rusiyanın işğaldan azad olunması gözlənilən 7 rayonu Azərbaycanın ixtiyarına vermək niyyətində olmadığını bildirdi: “Rusiya ”sülhməramlı" adı altında 58-ci ordusunu həmin əraziyə yeritmək istəyir. Moskva istəmir ki, azad olunan rayonlar Azərbaycanın suverenliyinə qayıtsın". Sabiq dövlət müşaviri Dağlıq Qarabağla bağlı sülh sazişinin əvəzində ermənilərə Bakı-Ceyhan neft kəmərindən pay verilməsini isə Azərbaycan üçün alçaldıcı şərt sayır: “Görün bizi necə alçaldırlar ki, Dağlıq Qarabağı Laçınla birlikdə ermənilərə verməyimizi, rus qoşunlarının ərazimizdə yerləşdirilməsinə razılaşmağımızı, üstəlik də neftimizdən ermənilərə pay verilməsini istəyirlər. Əgər bunun qarşılığında Rusiya bizə sülh gətirəcəksə, bu sülh onun başına dəysin”. Politoloq ilin sonunadək Qarabağ probleminin həlli ilə bağlı ciddi addımların atılacağı barədə erməni müxalifətinin iddialarını da mənasız saydı: “Erməni müxalifəti, sadəcə, onlara əmr edənlərin tapşırığını yerinə yetirir. Onlara deyiblər ki, bu addımı atın, aksiyaları təxirə salın, ermənilər də bunu icra edib. Hazırkı şəraitdə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi üçün zəmin yoxdur. Ona görə də hansısa sülh müqaviləsinin imzalanmasından söhbət gedə bilməz”. V.Quluzadə ilin sonunadək problemin həllini mümkün sayan D.Fridin analoji bəyanatını da ciddiyə almadığını bildirdi: “Buş administrasiyası artıq beş-altı günə hakimiyyətdən gedir. Ona görə də yaxşı olardı ki, Frid boş-boş bəyanatlar vermək əvəzinə çamadanlarını yığışdırsın”. Cavid TURAN musavat