-Mən dəyişikliyi dünyadakı maliyyə böhranından sonra gözləyirəm. Baxaq görək Rusiya bu böhranı necə keçirəcək? Vəfa Quluzadə: "ABŞ Rusiyanın Gürcüstana hücum etməsindən sonra bu cür danışmağa başlayıb" ATƏT-in Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayzanın Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin beynəlxalq hüquq normaları və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinin vacibliyi barədə bəyanat səsləndirməsi və buna Ermənistan tərəfinin sərt təpki ilə yanaşması, Azərbaycandakı seçkilərdən sonra Birləşmiş Ştatların münaqişənin nizamlanması istiqamətində ciddi addımlar atmasının mümkünlüyü barədə versiyaların irəli sürülməsinə səbəb olub. Bəzi ekspertlər Birləşmiş Ştatların məsələ ilə bağlı mövqeyini qətiləşdirməsini Cənubi Qafqazda baş verən son dəyişikliklərlə izah edirlər. Bunu, həmçinin regionda ABŞ-ın maraqları ilə bağlı yaranmış təhlükə ilə bağlayanlar da var. Xəzər Araşdırmalar Fondunun prezidenti, politoloq Vəfa Quluzadə isə DQ münaqişəsinin yaxın perspektivdə həllini tapması istiqamətində ciddi addımların atılacağını gözləmir. Politoloq münaqişənin həlli ilə bağlı nikbin proqnozlar vermək üçün də əsasların olmadığı qənaətindədir. - Birincisi, seçkilərdən sonra Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması ətrafında heç bir şey dəyişməyəcək. Brayzanın son bəyanatlarının səbəbinə gəlincə isə amerikalı həmsədr Rusiyanın Gürcüstana hücum etməsindən sonra bu cür danışmağa başlayıb. ABŞ və Avropa ölkələri başa düşüblər ki, həqiqətən də Azərbaycan təhlükə altındadır. Ona görə onlar ruslara heç bir bəhanə vermək istəmirlər ki, onlar Azərbaycana da hücum etsinlər. Yaxud da Dağlıq Qarabağı müstəqil qurum kimi tanısınlar. Ona görə Amerika indidən öz mövqeyini bildirir ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam şəkildə tanıyır. Bundan artıq bu bəyanatda heç nə yoxdur. Hələlik ki danışıqlarda da heç bir irəliləyiş yoxdur. Mən prezidentin çıxışını da dinlədim. Məsələlər müzakirə səviyyəsindədir. Müzakirə səviyyəsindən o yana hələlik ki bir şey yoxdur. Ona görə mən bilmirəm Brayzanın bəyanatından sonra optimizm üçün yer qalırmı? Məncə, qalmır. - Niyə qalmır? - Ona görə ki, bu məsələnin həllini tapmasına vaxt var. Vaxt da regionda Rusiyanın siyasətinin dəyişməsindən asılıdır. Çünki bu münaqişənin həllinə əsas maneçilik törədən işğalçının özüdür. Yəni Rusiyadır. Ermənistanın burada heç bir imkanı yoxdur. Düzdür, Rusiya Ermənistanı əmin edib ki, Dağlıq Qarabağ, Kəlbəcər və Laçın hamısı sizin olacaq. Bəlkə başqa rayonlar da vəd edilib. Bu məlum deyil. Rusiya ermənilərə belə bir göstəriş verib ki, heç bir məsələdə heç bir güzəşt edin. Ermənilərə verilən vəd də aşağıdakından ibarətdir. Dağlıq Qarabağın Azərbaycan tərəfindən müstəqilliyinin tanınması və DQ-yə referendum yolu ilə müstəqillik verilməsi, Laçın rayonu gərək koridor kimi qalsın. Kəlbəcər rayonu ilə bağlı da onlar güzəştə getmək istəmirlər. Çünki Kəlbəcər olduqca strateji yüksəklikdədir və onu strateji əhəmiyyətinə görə Azərbaycana vermək istəmirlər. İşğalçılar danışıqlarda belə bir axmaq proqramla çıxış edirlər. Ona görə də danışıqlarda irəliləyiş olmur. Bu o vaxt dəyişiləcək ki, Rusiyanın Dağlıq Qarabağa marağı itsin. Bu isə o vaxt baş verəcək ki, Rusiya dünya böhranından sonra gərək çöksün. Federasiya gərək konfederasiyaya düşsün. NATO genişlənərək Qafqaza, Gürcüstana və Ukraynaya gəlsin. Bəlkə ondan sonra Azərbaycan da bundan cəsarətləndi. Bütün bunlar baş verdikdən sonra biz məsələnin həllinə yaxın olacağıq. Ondan əvvəl isə "yox". - Deyirsiniz ki, Amerika Azərbaycanın təhlükə altında olduğunu başa düşür. Amma belə çıxır ki, onlar hələlik bəyanatla kifayətlənirlər. Bəyanatdan işə keçmək istəmirlər? - Bəyanatdan işə keçmək təkcə Amerikadan asılı deyil. Bu həm də bizdən asılı olan məsələdir. Biz işə keçmək istəmirik, ona görə ki, Rusiyadan qorxuruq. Biz qorxuruq ki, Amerika və NATO ilə hərbi əməkdaşlığı yeni yüksək pilləyə qaldırsaq, Ermənistan bizə hücum edəcək. Dünən Rusiyanın RBK kanalında belə bir məlumat getdi ki, artıq Azərbaycan öz ordusunun büdcəsini 2,5 milyard dollara qaldırıb. Bu, nəyə lazım idi? Rusiya guya, Azərbaycan Ordusunun vəziyyətini bilmir? Çox gözəl bilir. Azərbaycan Ordusunda NATO silahları deyil ki, Rusiya silahlarıdır. Rusiya da bu silahlardan Ermənistana qat-qat çox, özü də daha müasir silahlar verib. Özü də pulsuz. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan öz ordusunu nə qədər gücləndirsə, bu, Ermənistanın ordusundan güclü ola bilməz. Çünki Ermənistan ordusunun silah-sursatı Rusiyadan gəlir. Amma görürsünüz ki, ruslar məqsədli olaraq bu məlumatları yayırlar və dünyaya çatdırırlar ki, Azərbaycan Ordusunun xərcləri artıq 2,5 milyard dollara çatıb. Yəni hər ehtimala qarşı özlərinə platforma hazırlayırlar ki, lazım olsa, hücum edib Azərbaycanı təqsirləndirə bilsinlər ki, görürsünüzmü, günah Azərbaycandadır. - Gürcüstanda baş verən hadisələr zamanı elə sizin də belə bir proqnozunuz olmuşdu ki, Rusiya Azərbaycanı da təxribata çəkmək istəyir. Belə çıxır ki, bu məsələ gündəmdə qalır? - İndi görünür ki, onlar bu məsələlərə Gürcüstandan başlamaqlarına peşman olublar. Hesab edirlər ki, Azərbaycandan başlamalı idilər. Çünki Gürcüstana birbaşa rus ordusu girmişdi və buna görə bütün dünya Rusiyaya qarşı çıxdı. Amma Azərbaycana erməni paltarı geyinmiş rus ordusu girə bilərdi. Rusiya da deyəcəkdi ki, burada mənim təqsirim yoxdu. Bu, Azərbaycanla Ermənistanın savaşıdır. Ona görə görə Rusiya üçün Azərbaycana qarşı təcavüzü davam etdirmək və onu maskalamaq daha asandır. Bu baxımdan da biz həqiqətən çox təhlükəli vəziyyətdəyik. Bunu unutmaq lazım deyil. - Danışıqlar prosesində son zamanlar Rusiyanın təşəbbüsü ələ almaq istəyi nədən irəli gəlir? - Birincisi, Rusiyanın heç vaxt problemi həll etmək təşəbbüsü olmayıb. İkincisi isə bu təşəbbüslər ondan ibarətdir ki, Azərbaycan öz müstəqilliyini qurban versin. Rusiya nə deyirsə, elə etsin. Ondan sonra Rusiya bəlkə bir-iki rayonu boşaltdırıb Azərbaycana ümid verər ki, bu addımların arxası da gələcək. Rusiyanın əsas məqsədi öz hərbi bazalarını Azərbaycanda yerləşdirmək və ölkəni Kollektiv Təhlükəsizlik Şurasına cəlb etmək, Qərblə münasibətlərini pozmaqdır. Ona görə də Rusiya hərdən öz siyasətini sığortalamaq üçün yalançı bəyanatlar verir. - Əgər yaxın perspektivdə danışıqlar sahəsində hər hansı dəyişikliklər olmayacaqsa, münaqişənin həllində taktika dəyişə bilərmi? - Hələlik heç bir dəyişiklik gözləmir. Mən dəyişikliyi dünyadakı maliyyə böhranından sonra gözləyirəm. Baxaq görək Rusiya bu böhranı necə keçirəcək? Çünki Rusiya dövlət kimi çox zəifdir. Böhrandan sonra bu haqda danışmaq daha asan olar. Qarabağ problemini yaradan da, Azərbaycan ərazilərini işğal edən də Rusiyadır. Ermənilər burda oyuncaq kimi istifadə edilir. Ona görə də dəyişikliyin baş verməsi Ermənistandan yox, Rusiyanın vəziyyətinin pisləşməsindən asılıdır. Vüsalə Rafiqqızı sherg