Şuşanın dağları başı dumanlı... Cənubi Osetiyada baş verənlərdən, Rusiyanın hərbi müdaxiləsindən sonra Qafqazda rəqabət aparan güclərin diqqəti Azərbaycana yönəlib. Cənubi Qafqazın nfet və qazla zəngin, geostrateji mövqeyinə görə regionun açar dövləti sayılan Azərbaycanın rəğbətini qazanmaq üçün ABŞ və Rusiya, o cümədən Avropa strukturları müxtəlif jestlər etməkdədirlər. Məsələn, ABŞ-ın vitse-prezidenti Dik Çeyni, dövlət katibinin müavini Con Neqreponte, o cümlədən ATƏT-in Minsk qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayza Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün qorunmasının zərurliyini vurğulamaqdadırlar. Münaqişənin həllinin müsbət nəticə verməsi üçün ilkin mərhələdə Ermənistanın da ərazi bütövlüyümüzü tanımasının gərəkliyi yönündə Metyu Brayzanın dilindən çağırış da səslənib. Ramiz Mikayıloğlu Ancaq yenə də bu açıqlamalarda həll variantının Azərbaycanın ərazi bütövlüyü prinsipindən başlayaraq həm də "qarşılıqlı razılaşdırılmış əlavə prinsipləri əhatə edir" deyilməsi diqqət çəkməyə bilməz. Bu "əlavə prinsiplər"i sonradan Vaşinqtonda ermənilərin istəyinə uyğun da yoza bilərlər. Moskva da diplomatik aktivliyini artırmağa, xarici işlər nazirlərinin və prezidentlərinin görüşlərinin təşkili sahəsində fəallıq göstərməyə çalışır. Xarici işlər naziri Sergey Lavrovun "bir-iki razılaşdırılmamış məsələ qalıb, diqqəti Laçın koridoruna yönəltmişik" bəyanatı da diqqət çəkdi və bu, Rusiyanın forpostu olan Ermənistanda da hay-küylə qarşılandı. ABŞ-ın ərazi bütövlüyü ilə bağlı son dövrlər səsləndirdiyi birmənalı mövqeyə isə artıq işğalçı ölkənin baş naziri səviyyəsində etirazla dilə gətirilib. Bəs bu proseslər Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini nə dərəcədə yaxınlaşdırır? Qeyd edək ki, ötən gün prezident İlham Əliyevin sədrliyilə Nazirlər Kabinetinin 2008-ci ilin doqquz ayında sosial-iqtisadi inkişafın yekunlarına həsr olunmuş geniş iclası keçirilib. Prezident işğalçı Ermənistanın blokadası ilə bağlı siyasətin dəyişməyəcəyini bir daha vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, nə qədər ki, torpaqlarımız işğal altındadır, Bakının işğalçı ölkəyə qarşı diplomatik, siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, hərbi və təbliğat sahələrində total hücumu davam edəcək. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə qədər İrəvanla hər hansı əməkdaşlığa gedilməyəcək, hər hansı regional layihədə birgə iştirak olmayacaq. Prezident blokada siyasətinin davamı, Ermənistanın dünyadan təcridinin dərinləşməsi, beləliklə də son nəticədə ermənilərin hər şeyi yaxşı anlayıb gələcəkləri barədə düşünməsi üçün mümkün olan hər şeyin ediləcəyini vurğulayıb. Prezident İlham Əliyev deyib ki, biz müharibə şəraitində yaşadığımıza görə, ilk növbədə, hərbi potensialımızı gücləndirməliyik. Növbəti illərdə büdcə xərclərinin ən böyük hissəsi yenə də ordu quruculuğuna və hərbi gücümüzün artırılmasına yönəldiləcək. Dövlət başçısı bildirib ki, münaqişənin nizamlanmasında müəyyən irəliləyişlər olsa da, konkret nəticə yoxdur: "Biz bəzi ümidverici təklifləri təhlil etməyə hazırıq. Azərbaycanın artan imkanları danışıqlarda mövqeyimizi daha da gücləndirir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsi heç kimdə şübhə doğurmur və biz hələ ki, danışıqların aparılmasına ehtiyac duyuruq. Bizim siyasətimiz dəyişməz və birmənalıdır. Münaqişə yalnız Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllini tapmalıdır". Göründüyü kimi, prezident situasiyanın Azərbaycanın xeyrinə dəyişdiyini, ümidverici təkliflərin irəli sürüldüyünü söyləsə də, hələ konkret nəticə olmadığını da xüsusi vurğulayıb. Ümidli təkliflərin Minsk qrupu həmsədrləri içərisində yer alan ABŞ-dan gəldiyi də heç kəsdə şübhə doğurmur. Amma İrəvanda səslənən bəyanatlar hələ ki, işğalçının Rusiyanın münaqişənin həlliylə bağlı konstruktiv mövqe tutmaq niyyətindən uzaq olduğunu göstərir. Məsələn, parlamentdə Qarabağla bağlı keçirilən dinləmələrdə xarici işlər nazirinin müavini Şavarş Köçəryan Azərbaycanın hazırkı siyasətini davam etdirəcəyini, Ermənistanın separatçı rejimi tanıyacağını bəyanlayıb. O vurğulayıb ki, son məqsədləri Qarabağdakı rejimin beynəlxalq aləmdə tanınmasına nail olmaqdır. O, Rusiyadan bu yöndə müsbət addım gözləmədiklərini də dilə gətirib: "Rusiya Dağlıq Qarabağın tanınmasına getməyəcək, çünki Azərbaycanı itirməkdən qorxur". Şavarş Köçəryan Türkiyə prezidenti Abdulla Gülün İrəvanın işğal edilmiş bütün rayonları qaytarmağa hazır olduğu barədə söylədiklərini də həqiqətdən uzaq sayır. Hakimiyyətin koalisiya ortaqlarından olan "Daşnaksütun"un parlament fraksiyasının katibi Artyuşa Şaxbazyan isə Rusiya xarici işlər nazirinin danışıqlarda Laçın koridoru məsələsinin müzakirə olunduğu barədə söylədiklərinə maraqlı reaksiya verib. O hesab edir ki, ABŞ və Rusiya regionda öz maraqlarının təmini üçün Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi prosesindən yararlanmağa can atırlar: "Ancaq Ermənistan Qarabağ kartının üçüncü dövlətlərin marağı naminə oynanılmasına yol verməmək üçün bütün səylərini ortaya qoymalıdır. Sergey Lavrovun dilindən səslənən açıqlamaların özü də bizim üçün həyacan təbilidir". Ermənistan parlamentindəki dinləmələrə qatılan Qarabağdakı oyuncaq rejimin "xarici işlər naziri" Georgi Petrosyan tərəflərin hücum etməməklə bağlı sənəd imzalamalarının zəruriliyini vurğulayıb: "Cənubi Qafqazda bu və ya digər dərəcədə Dağlıq Qarabağın taleyilə bağlı ciddi proseslər gedir. Bu region ABŞ və Rusiyanın münasibətlərini aydınlaşdırmağa çalışdığı arenaya çevrilib. O, oyuncaq rejimin münaqişənin həllinə dair möqeyinin dəyişməyəcəyini də deyib. Ermənilərin narahatlığı da göstərir ki, geosiyasi vəziyyət ciddi surətdə Azərbaycanın xeyrinə dəyişib və Bakının blokada siyasəti də İrəvanı, erməni cəmiyyətini ciddi təzyiq altında saxlayır. Ancaq bütün bunlar hələ ki, işğalçının öz mövqeyindən geri çəkilməsi üçün yetərli ola bilmir. Ona görə də yaxın gələcəkdə Ermənistanın münaqişənin həlli prosesində konstruktiv mövqe sərgiləyəcəyini gözləmək düzgün olmaz. İrəvanda səslənən bəyanatlardan o da görünür ki, Rusiya sözdə müəyyən bəyanatlar versə də, hələ ki, öz forpostu olan Ermənistana konstruktiv mövqe sərgiləməsi yönündə hər hansı təzyiq etmir. Yeri gəlmişkən, ATƏT-in fəaliyyətdə olan finlandiyalı sədrinin münaqişələr üzrə xüsusi nümayəndəsi Heyki Talvitiye də deyib ki, bu il Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli imkanları məhduddur. xalqcebhesi