TÜRKİYƏ-ERMƏNİSTAN BARIŞIĞI ETİRAZ DOĞURDU Vəfa Quluzadə: “Bu, Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinə xələl gətirə bilər” Akif Nağı: “Nə qədər gec deyil, Ankara mövqeyini dəyişməlidir” Rəsmi Ankaranın Ermənistanla münasibətlərinə yenidən baxmağa qərar verməsi Azərbaycanda narahatlıqla izlənməkdədir. Türkiyənin Azərbaycan torpaqlarının beşdə birini işğalda saxlayan bir ölkə ilə normal əlaqələr quracağı hələlik əksəriyyət tərəfindən şübhə ilə qarşılansa da, fakt budur ki, artıq ilkin addımlar atılır. Söhbət prezident Abdullah Gülün ermənistanlı həmkarı Serj Sərkisyanın dəvəti əsasında İrəvandakı futbol millilərinin oyununu seyr etməyə hazırlanmasından gedir. Xəbər verildiyi kimi, artıq prezidentin mühafizəçiləri təhlükəsizlik tədbirlərini görməkdən ötrü qabaqcadan Ermənistan paytaxtına getməyi planlaşdırır. Düzdür, Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi iqtidara bağlı olan “Todays Zaman” qəzetinin yazdıqlarını təkzib edib. Lakin A.Gülün İrəvana səfərinin son anda açıqlanacağı bildirilir. Qeyd edək ki, AKP iqtidarının Ermənistanla yaxınlaşmaq səyləri təkcə Azərbaycanda etiraz doğurmur. Ana müxalifət partiyası CHP-nin başqanı Dəniz Baykal bəyan edib ki, Türkiyə Ermənistana barışıq jestləri göndərərkən Azərbaycanı heç vaxt yaddan çıxarmamalıdır. Sözsüz ki, Türkiyənin öz qapılarını Ermənistanın üzünə açması, münasibətlərin qurulması İrəvana çox faydalıdır. Xüsusilə Gürcüstandakı olayların fonunda ermənilər bununla həm izolyasiyadan çıxmağa, həm də Türkiyənin Azərbaycanla münasibətlərində soyuqluğun yaranmasına nail olacaqlar. Maraqlısı odur ki, dünən Ermənistanda Türkiyənin bu jestlərinin qarşılığında İrəvanın Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin müstəqilliyini tanımasının vacibliyi barədə müzakirələr aparılıb. Bəzi mənbələr hətta bu məsələnin yaxın günlərdə Ermənistan parlamentində müzakirəyə çıxarıla biləcəyini də söyləyirlər. Sabiq dövlət müşaviri, politoloq Vəfa Quluzadə Türkiyənin ənənəvi mövqeyindən geri çəkildiyindən təəssüfləndiyini bildirdi: “Türkiyə rəhbərliyi demişdi ki, Azərbaycan torpaqları azad olunmayınca Ermənistanla heç bir əlaqə yaratmayacaq. İndi Türkiyə izahat versin ki, Azərbaycan torpaqları hələ işğal altında olduğu halda nədən təcavüzkar dövlətin üzünə öz qapılarını açır?” Politoloq Ankaranın mövqe dəyişikliyinin səbəbləri barədə öz versiyalarını da səsləndirdi: “Görünür, bunun arxasında həm maddi, həm də siyasi maraqlar dayanır. Birincisi, Türkiyə Ermənistanı bir bazar kimi qazanır. İkincisi də görünür, Türkiyənin bu addımı böyük dövlətlərin arzusudur. Həmin dövlətin Rusiya, yoxsa Amerika olduğunu deyə bilmərəm. Amma sözsüz ki, siyasi maraqlar güclüdür”. V.Quluzadə Türkiyə-Ermənistan əlaqələrinin Azərbaycanda çox sərt qarşılanacağına şübhə etmir: “Bu, Azərbaycan-Türkiyə arasında münasibətlərə xələl gətirə bilər. İnanmıram ki, Azərbaycan xalqı bu cür addımı anlayışla qarşılasın. Türkiyə özü cəsarət edib Azərbaycan xalqına bunun səbəbini anlatmaq fikrində deyilsə, bunu onun yerinə kim edə bilər?” Politoloq rəsmi Ankaranın hələ xeyli müddət öncə Ermənistanla münasibətlər qurmağa cəhd göstərdiyini və bunun üçün Azərbaycandan razılıq almaq istədiyini bildirdi: “1995-ci ildə Türkiyə nümayəndə heyəti Heydər Əliyevlə görüşündə ”razılıq verin biz Ermənistanla əlaqələri bərpa edək, bundan siz də koz qazanarsınız", dedi. Heydər Əliyev güldü. Ancaq o vaxt Ermənistanla İstanbul arasında hava koridoru açıldı. Ermənilər o vaxtdan istədikləri vaxt Türkiyəyə işləməyə, istirahət etməyə gəlirlər. Görünür indi bu əlaqələr azlıq edir". V.Quluzadə son zamanlar Türkiyənin xüsusilə Ermənistan məsələsində yürütdüyü siyasəti başa düşmədiyini vurğuladı: “Ərdoğan dəfələrlə Türkiyənin prinsipial mövqeyini bəyan edib. İndi nə baş verib ki, bu mövqe dəyişilir? Bəlkə biz nələrisə bilmirik, qoy Ərdoğan mövqeyini açıqlasın”. Ekspert şübhə etmir ki, Türkiyə sərhədlərini açacağı təqdirdə ermənilərin mövqeyi güclənəcək: “Bununla ermənilər izolyasiyadan çıxacaqlar. Eyni zamanda bəyan edəcəklər ki, biz Türkiyə üçün hətta Azərbaycandan da əhəmiyyətli dövlətik”. Ermənistanın Şimali Kiprin müstəqilliyini tanıması perspektivinə gəldikdə, V.Quluzadə buna ehtiyac olmadığını bildirdi: “Ermənistanın Şimali Kipri tanıması onun başına dəysin. Əgər Kipri tanıyacaqsa, onda şərt irəli sürəcək ki, Türkiyə də ”DQR"i tanısın". Qarabağ Azadlıq Təşkilatının (QAT) sədri Akif Nağı isə birmənalı şəkildə qeyd etdi ki, Türkiyə-Ermənistan yaxınlaşmasının əleyhinədir: “Türkiyə bu mövqedən geri çəkilməlidir. Ermənistanla bu şəkildə xoş münasibətlərin yaranması Türkiyə hakimiyyətinə başucalığı gətirməyəcək. Cəmiyyətdə indiyədək belə sızıltılar var ki, 1920-ci ildə Türkiyə Rusiya ilə anlaşmaya gedib Azərbaycanın maraqlarını qurban verdi. İndi də Türkiyənin Avropa Birliyinə üzv olmaq xatirinə Ermənistanla münasibətlərini normallaşdırması qəbulolunan deyil. İstənilən halda Azərbaycan cəmiyyəti bunu qəbul etməyəcək”. A.Nağı qeyd etdi ki, əgər Türkiyə öz mövqeyindən geri çəkilib təcavüzkar Ermənistanla münasibətlər qurmaqdan imtina etməsə, o zaman rəhbərlik etdiyi təşkilat hərəkətə keçəcək: “Biz Türkiyə səfirliyi qarşısında etiraz aksiyaları keçirəcəyik. Təbii ki, belə olmasını istəməzdik. Ancaq Türkiyə bu addımı atsa, etiraz aksiyalarımız olacaq. Rəsmi Ankaranın Ermənistanla münasibətlər qurmasının ziyanını Azərbaycanla bərabər Türkiyə də çəkəcək. Ona görə də nə qədər ki, gec deyil, Türkiyə mövqeyini dəyişməlidir”. Elşad PAŞASOY musavat