TÜRKİYƏ İLƏ ERMƏNİSTAN BARIŞIR Abdullah Gülün İrəvana gedəcəyi dəqiqləşdi Serj Sərkisyan: “Hər iki ölkənin liderləri mühüm qərar vermək ərəfəsindədir” Türkiyə və Ermənistanın münasibətlərində tarixi dönüş baş verir. Prezident Abdullah Gül ermənistanlı həmkarı Serj Sərkisyanın ona göndərdiyi dəvəti qəbul edib-etməməklə bağlı hələ qərar vermədiyini dəfələrlə bildirsə də dünən məlum olub ki, artıq onun mühafizəçiləri İrəvana yola düşməyə hazırlaşır. Bu barədə xəbəri Türkiyə iqtidarına bağlı olan “Todays Zaman” qəzeti yayıb. Qəzetin yazdığına görə, Türkiyə rəsmiləri prezident A.Gülün İrəvana gedib-getməyəcəyi barədə sussalar da məlum olur ki, dövlət başçısı iki ölkənin milli futbol komandalarının oyununa baxmaq üçün İrəvana getməyi qərara alıb. Xəbər verildiyi kimi, Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyan bu ilin iyun ayında A.Gülü rəsmən İrəvana dəvət edib. Formal olaraq bu səfər futbol oyununa baxmaq məqsədi daşımalıdır. Ancaq aydındır ki, Türkiyə prezidentinin İrəvana səfəri Ermənistanla uzun müddətdir hökm sürən düşmənçilik münasibətlərinin barışığa çevrilməsi demək olacaq. “Todays Zaman”ın bildirdiyinə görə, Türkiyə prezidentinin təhlükəsizliyinə cavabdeh olan Təhlükəsizlik İdarəsi hazırda A.Gülün İrəvana səfərinə hazırlıqla məşğuldur. İdarədəki mənbələrdən bildiriblər ki, ilkin olaraq İrəvana 15 nəfərdən ibarət mühafizəçilər dəstəsi göndəriləcək. Dəstənin bu həftənin axırında yola düşəcəyi gözlənilir. Bununla belə, Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi təhlükəsizlik əməkdaşlarının İrəvana göndərilməsi ilə bağlı hazırda heç bir rəsmi plan olmadığını bildirib. Prezident A.Gül isə cəmi bir gün əvvəl telekanallardan birinə müsahibəsində İrəvana gedib-getməmək haqda qərar vermədiyini deyib. Prezident bildirib ki, hələ dəvəti araşdırır. Lakin qəzetin əldə etdiyi məlumatda deyilir ki, A.Gülün İrəvana səfəri iki səbəbdən son anda açıqlanacaq: birincisi, Ankara Azərbaycanı məyus etmək istəmir, ikincisi isə prezidentin İrəvanda təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məsələsi həll edilməlidir. Bildirilir ki, Ermənistan tərəfi Türkiyə prezidentinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə tam təminat verib. Ermənistan Prezidentinin Xüsusi Mühafizə İdarəsi və polis A.Gülün təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı plan hazırlayıb. Lakin təhlükəsizliklə bağlı narahatlıq aradan qalxmayıb. Buna görə də prezidenti mühafizə edən xüsusi təyinatlı dəstənin əməkdaşlarının səfərdən bir neçə gün əvvəl İrəvana göndəriləcəyi gözlənilir. 15 nəfərlik xüsusi təyinatlı dəstə Ermənistan təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşları ilə birgə A.Gülün təhlükəsizliyinin təmin edilməsi planını hazırlayacaq. Dəstə üzvlərinin M5 snayper tüfəngləri, M16 avtomatları və digər silahlarla təchiz edildiyi bildirilir. Gözlənilir ki, A.Gülün səfəri zamanı İrəvanda fövqəladə təhlükəsizlik tədbirləri görüləcək. Ermənistan və Türkiyə yığmalarının oyununun keçiriləcəyi “Razdan” stadionunda bir neçə çevrədən ibarət mühafizə sistemi qurulacaq. Ermənistan polisi isə A.Gülün kortejinin keçdiyi küçələrdə təhlükəsizliyə cavabdeh olacaq. Xatırladılır ki, Türkiyə ilə Ermənistan arasında son vaxtlar qarşılıqlı barışıq jestləri edilir. İki ölkənin diplomatları arasında münasibətlərin normallaşmasına dair üç raunddan ibarət məxfi danışıqlar aparılıb və birgə plan hazırlanıb. Lakin Türkiyədə AKP iqtidarının Ermənistanla yaxınlaşmaq səyləri ana müxalifət partiyası CHP tərəfindən tənqid edilir. CHP başqanı Dəniz Baykal bu günlərə bəyan edib ki, Türkiyə Ermənistana barışıq jestləri göndərərkən Azərbaycanı heç vaxt yaddan çıxarmamalıdır. D.Baykal da deyib ki, onun qənaətinə görə, prezident A.Gül İrəvana gedəcək, ancaq Ermənistan Türkiyənin bu cür yüksək səviyyəli jesti üçün heç nə etməyib. Ona görə də bu səfər Azərbaycanı incidəcək. Ermənistan prezidenti S.Sərkisyan isə ötən gün bir daha bəyan edib ki, Türkiyə prezidentinə göndərdiyi dəvət qüvvəsində qalır. Onun sözlərinə görə, A.Gülün səfəri iki ölkə arasındakı münasibətlərin normallaşması baxımından olduqca vacibdir: “Biz birgə tariximizdə çətin dövrləri yaşamışıq. Lakin Ermənistan münasibətlərin inkişafına hazırdır və Türkiyədən də bunu gözləyir”. S.Sərkisyan deyib ki, Türkiyə ilə Ermənistan arasındakı münasibətlərin son dövrlərdəki inkişafına əsasən söyləmək olar ki, hər iki ölkənin liderləri mühüm qərarların qəbulu ərəfəsindədir: “Bu, heç də sadə qərar olmayacaq və Ermənistanla Türkiyədə tam məmnunluqla qarşılanmayacaq”. S.Sərkisyan əlavə edib ki, “soyqırım”ın tanınmasını Türkiyə ilə diplomatik münasibətlərin qurulması üçün ilkin şərt kimi irəli sürmür. Xəbər verildiyi kimi, Türkiyə bu günlərdə Gürcüstan ətrafında yaranmış böhranı əsas gətirərək Ermənistanla hava əlaqələrini də genişləndirib. A.Gül isə deyib ki, Ermənistan Türkiyənin düşməni deyil. Beləliklə, Türkiyə Ermənistana barışmağa və münasibətlər yaratmağa qərar verib, bu barışıq heç şübhəsiz ki, iki ölkə sərhədlərinin açılması ilə müşayiət olunacaq. Türkiyə iqtidarının Ermənistanla münasibətləri normallaşdıracağı və sərhədləri açacağı haqda hələ AKP-nin bağlanması iddiasına baxıldığı dövrdə Qərb mənbələri də xəbər vermişdi. Bildirilirdi ki, Qərb AKP-yə bu mərhələdə güclü dəstək verir, Türkiyənin hakim partiyası isə bunun müqabilində Ermənistanla əlaqələr yaradacaq. Ankara Ermənistanla münasibətlər yaratmaq üçün əsas şərtlərdən birinin Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad edilməsi olduğunu rəsmən bəyan edir, lakin artıq şübhə yeri qalmır ki, bu şərt ən azı arxa plana keçib. “The Economist” həftəliyi də bir neçə gün əvvəl yazmışdı ki, Türkiyə indi Ermənistanın “soyqırım”ın başqa ölkə parlamentləri tərəfindən tanınması yönündəki səylərin dayandırılmasını xahiş edir və bunun əvəzində İrəvanla münasibətlər yaratmağa hazırdır. Qeyd edək ki, rəsmi Bakı Türkiyənin Ermənistanla yaxınlaşmasına hələlik sakit yanaşır. Belə fikirlər var ki, Türkiyə iqtidarı İrəvanla bağlı addımlara Azərbaycan hakimiyyətinin üstüörtülü razılığını da ala bilər. Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbər bu məlumatlarla bağlı sualımızı belə cavablandırdı: “Hansısa bölgədə kifayət qədər həssas bir situasiya olanda hər bir dövlət və dövlət xadimi atdığı addımlarda çox diqqətli olmalıdır. Eyni zamanda bu addımları şərh edən şəxslər də diqqətli olmalı, hansısa fikir bildirməyə tələsməməlidir. İndiki halda mən fərziyyələrə əsaslanaraq nəsə demək istəməzdim. Türkiyə ata biləcəyi addımları atandan sonra bu məsələyə öz münasibətimizi bildirəcəyik. Güman edirəm ki, buna bizim imkanımız olacaq”. Türkiyənin bu addımına münasibət bildirən Ümid Partiyasının sədri, millət vəkili İqbal Ağazadənin fikrincə, hər bir dövlət, o cümlədən də Türkiyə öz siyasətini öz maraqları çərçivəsində qurmalıdır. Amma millət vəkili qeyd etdi ki, Türkiyənin indiyədək xarici siyasət prinsiplərində, xüsusən də Ermənistana münasibətdə Azərbaycan faktoru nəzərə alınıb: “İndi Ermənistanla hər hansı əlaqənin qurulması AKP-nin bu prinsiplərdən geri durması anlamına gəlir. Türkiyə bu məsələyə aydınlıq gətirməlidir. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan da özünün xarici siyasətində Türkiyə amilinə önəm verib və bu cür münasibətlər qarşılıqlı olub”. İ.Ağazadə bildirdi ki, Türkiyə birdən-birə barış addımı atmasının səbəbini və bundan sonra Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsi ilə bağlı tutacağı mövqeyi açıqlamalıdır: “Azərbaycan da Türkiyə ilə bağlı mövqeyini məhz buna uyğun qurmalıdır. Çünki Ermənistanla bağlı məsələdə Türkiyə ilə Azərbaycan indiyədək ortaq siyasət yeridib. İndi Türkiyənin bu prinsiplərdən çəkilməsi o anlama gələ bilər ki, bu günə qədər yürüdülən siyasət yanlış olub. Əgər belədirsə, bu yanlışlığın nədən ibarət olduğu açıqlanmalıdır”. Millət vəkili birmənalı şəkildə qeyd etdi ki, Türkiyənin Ermənistanla əlaqələr qurması Azərbaycanın maraqlarına ziddir və Qarabağ məsələsində mövqelərimizi zəiflədəcək. İ.Ağazadənin fikrincə, əgər bu ölkələr arasında siyasi əlaqələr yaransa, bu ilişgilər iqtisadi müstəviyə də keçəcək və Türkiyə şirkətləri Ermənistanla işbirliyi quracaq. Bu isə Azərbaycanla Türkiyənin maraqlarının toqquşmasına səbəb olacaq. Siyasət şöbəsi musavat