“BAKI-CEYHANIN TƏHLÜKƏSİZLİYİNDƏN DANIŞMAQ HƏLƏ TEZDİR” Vəfa Quluzadə: “Qərb kəmərin qayğısına qalırsa, Azərbaycan və Gürcüstana hərbi baza yerləşdirməlidir” Qabil Hüseynli: “Bundan sonra mühafizə işinə daha iri qüvvələr və müasir texnika cəlb olunacaq” Rusiyanın Gürcüstana təcavüzü zamanı Azərbaycan neftinin nəqlini həyata keçirən Bakı-Tiflis-Ceyhan (BTC) kəmərinə də ciddi təhlükə yarandı. Hətta kəmərin keçdiyi ərazinin rus əsgərləri tərəfindən minalandığı, rus tanklarının BTC-nin keçdiyi zonada maneəsiz hərəkət etməsi və onun partladılacağı barədə də xəbərlər yayıldı. Bir sözlə, Rusiya öz davranışları ilə BTC haqqında dolaşan “təhlükəsiz kəmər” əfsanəsinə də son qoymuş oldu. Lakin ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri xanım Enn Dersi mətbuata açıqlamasında çox arxayın mövqedən çıxış edib. “Azərbaycan və Gürcüstanın boru kəmərlərinin və nəqliyyat yollarının Rusiya tərəfindən birbaşa təhlükəyə məruz qaldığı bir halda ABŞ bu kommunikasiyaların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün nə təklif edə bilər” sualının cavabında səfir deyib ki, bütün bunlar nəzərə alınıb. Ancaq diplomat ABŞ-ın vitse-prezidenti Dik Çeyninin Azərbaycana səfəri zamanı rəsmi Bakı ilə məsləhətləşmələrdə bu məsələnin diqqət mərkəzində olacağını da söyləyib. Sual yaranır: əgər kəmərin təhlükəsizliyi üçün bütün işlər nəzərə alınıbsa, onda Ağ Evin Rusiyanın Gürcüstandakı hərəkətlərinə seyrçi münasibətini nə ilə izah etmək olar? Politoloq Vəfa Quluzadə bu sualı cavablandırarkən bildirdi ki, Qərb neft kəmərinin təhlükəsizliyinin qayğısına qalırsa, onda gərək Azərbaycana və Gürcüstana öz hərbi bazalarını yerləşdirsin: “Bakı-Tiflis-Ceyhan boru kəmərinin təhlükəsizliyindən danışmaq hələlik tezdir. Bunun üçün Qərb bazalarını hər iki ölkədə yerəşdirməli, eyni zamanda Türkiyə də ayaq üstə olmalıdır. Necə oldu ki, Türkiyədə boru kəmərini partlatdılar? Bu mənada hələ kəmərin təhlükəsizliyindən danışa bilmərik. Ruslar istənilən vaxt hərəkətə keçib bu kəmərə hər şey edə bilərlər”. V.Quluzadəyə görə, Rusiyanın Gürcüstana hücumundan sonra regionda yeni situasiya yaranıb: “Bu hücuma qədər Rusiya ilə Qərb arasında hərbi gücdən istifadə etməmək, bir-birinin maraqlarına hörmətlə yanaşmaq məsələsi ilə bağlı müəyyən yazılmamış müqavilələr var idi. Amma indi Rusiya nümayiş etdirdi ki, bütün yazılmamış müqavilələrin ondan ötrü bir qəpik də qiyməti yoxdur və kefi istədiyi halda güc tətbiq edəcək. Bu da Qərbi gücün qarşısına güc çıxarmaq seçimi qarşısında qoyub. Fakt budur ki, Gürcüstan və Azərbaycan tamamilə təhlükə qarşısındadır. Ona görə də bizim müttəfiqlərimiz artıq oyanıblar. Başa düşüblər ki, Rusiyanın qarşısını güclə almaq lazımdır”. Politoloq Qabil Hüseynli isə ABŞ səfirinin dediklərini başqa cür dəyərləndirdi: “Məsələ burasındadır ki, neft kəməri əvvəllər də ABŞ-ın süni peykləri vasitəsilə izlənirdi. Eyni zamanda məhdud kontingentdə NATO əsgərləri də bu kəmərin qorunması prosesinə cəlb edilmişdi. Amma görünür, bundan sonra kəmərin qorunması prosesinə daha iri qüvvələr, eyni zamanda daha müasir texnika cəlb olunacaq. Həmçinin kəmərə hər hansı bir sui-qəsd cəhdi dərhal aşkarlanacaq və ciddi cəzalandırılacaq. Səfirin dediklərini də bu kontekstdə başa düşmək lazımdır. Düzdür, biz kəmərin partladılması ilə bağlı son nəticələri, təfərrüatları hələ ki, bilmirik. Amma bu aydındır ki, Amerika BTC-nin qorunması üçün daha böyük vəsait ayırır və daha böyük qüvvələr səfərbər edir. Kəmərin qorunması işinə kosmosdan və yerdən, eləcə də kəşfiyyat vasitələri ilə böyük qüvvələr cəlb olunur. Zənnimcə, səfir bunları nəzərdə tutub. Bu, həm də Azərbaycanın özünün qorunması kimi bir prosesdir”. Cavid TURAN musavat