TÜRKİYƏ-ERMƏNİSTAN DANIŞIQLARI BAŞLAYIR Artıq iki ölkə arasında rəsmi danışıqlar başlayır, Abdullah Gülün isə İrəvana gedəcəyi gözlənilir Türkiyə uzun müddət diplomatik münasibətlər yaratmaqdan imtina etdiyi və sərhədlərini bağlı saxladığı Ermənistanla barışıq əldə etməyə hazırlaşır. Xəbər verildiyi kimi, Ankara artıq İrəvanla rəsmi danışıqlara başlamağa qərar verib. Bu danışıqların mövzusu olaraq Türkiyə baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Rusiyanın Gürcüstana hərbi müdaxilə etdiyi günlərdə gözlənilmədən ortaya atdığı Qafqazda sülh və təhlükəsizlik platforması ideyası göstərilir. Belə ki, Ankara həmin platformada Ermənistanı da görmək istəyir. Bu məqsədlə gələn həftə iki ölkənin Xarici İşlər nazirliklərinin nümayəndələri görüşərək Qafqaz ittifaqı ideyasını müzakirə etmək üçün nazirlərin danışıqlarının gündəliyini hazırlayacaqlar. Daha sonra xarici işlər naziri Əli Babacanla onun ermənistanlı həmkarı Edvard Nalbəndyan arasında görüş olacaq. Bu görüşün yeri hələ müəyyən edilməyib, lakin istisna deyil ki, danışıqlar İrəvanda, yaxud Ankarada olsun. Belə ki, əgər prezident Abdullah Gül Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyanın dəvətini qəbul edərək sentyabrın 6-da iki ölkənin milli futbol komandalarının oyununa baxmaq üçün İrəvana getsə, xarici işlər naziri Əli Babacanın da onun müşayiət edəcəyi istisna deyil. Xəbər verildiyi kimi, son vaxtlar Türkiyə Ermənistanla barışıq üçün bir-birinin ardınca jestlər edir. Sonuncu dəfə Gürcüstan ətrafında yaranmış böhrandan istifadə edərək Türkiyə Ermənistana öz hava məkanını faktiki olaraq açıb. Ərdoğan hökumətinin qərarına görə, Gürcüstana humanitar yardımların daşınmasını asanlaşdırmaq üçün Ermənistana uçan və oradan qalxan təyyarələr Türkiyə hava məkanından istifadə edə bilərlər. İndiyədək ancaq Türkiyədən Ermənistana çarter reysləri həyata keçirilirdi. İndi isə Türkiyənin hava məkanı Ermənistana uçan bütün sərnişin və yük təyyarələrinə açıqdır. Gözlənilir ki, bu qaydalar qısamüddətli olmayacaq və daha da asanlaşacaq. Məsələn, Ermənistana uçan təyyarələrin təkcə Türkiyə hava məkanından deyil, aeroportlarından da istifadəsinə icazə verilə bilər. Türkiyənin Ermənistana barışıq jestlərinin davamı olaraq prezident Gül İrəvana getsə, bu, artıq bəzi xarici müşahidəçilərin qeyd etdiyi kimi, Qafqazda yeni eranın başlanması demək olardı. Türkiyə prezidenti bu dəvəti qəbul edib-etməyəcəyi haqda heç nə demir, yalnız onu bildirir ki, dəvət dəyərləndirilir. Lakin bir gün əvvəl Britaniyanın “The Economist” həftəliyi yazıb ki, İrəvanda artıq Gülün səfərinə hazırlıq gedir. Belə ki, iki ölkə milli komandalarının futbol matçının keçiriləcəyi Razdan stadioununda fəhlələrə yüksək rütbəli qonağın gəlişi münasibətilə hazırlıq işləri aparmaq tapşırılıb. Bu isə o deməkdir ki, Ermənistanda Abdullah Gülün İrəvana gələcəyini artıq bilirlər. “The Economist” onu da yazıb ki, Türkiyə Ermənistanla münasibətlər qurmaq və sərhədləri açmaq üçün Azərbaycan ərazilərinin azad edilməsi şərtindən geri çəkilmiş kimi görünür. Bildirilirdi ki, Türkiyə rəhbərliyi Ermənistanın təcrid olunmasının Dağlıq Qarabağın ətrafındakı rayonların azad edilməsinə kömək etmədiyini görüb, bu üzdən siyasətini dəyişməyi qərara alıb və indi 1915-ci il hadisələrinin soyqırım kimi tanınması yönündə fəaliyyətlərin dayandırılması müqabilində ikitərəfli münasibətlər yarada biləcəyinə işarə edir. Lakin “The Economist” onu da qeyd edib ki, Türkiyə Azərbaycanla razılaşmadan Ermənistanla münasibətlər qurmağa risk etmir. Çünki Türkiyə silahlı qüvvələrində Azərbaycanın maraqlarını müdafiə edən güclü şəxsiyyətlər var. Xəbər verildiyi kimi, baş nazir Ərdoğan artıq Qafqazda sülh və təhlükəsizlik platforması ideyasını müzakirə etmək üçün Azərbaycanda olub. Türkiyənin hökumət dairələrində hesab edirlər ki, Azərbaycanın bu ideyaya razılıq verməsi və Ermənistanla sülh əldə etməsi neft-qaz ehtiyatlarının nəqli üçün yeni imkanlar aça bilər. Azərbaycan rəhbərliyinin Türkiyənin bu ideyasına və Ermənistanla barışığa meyl etməsinə necə münasibət bildirdiyi haqda yetərli məlumat yoxdur. Lakin Türkiyə mətbuatı yazır ki, Ərdoğan və Babacanın apardığı siyasət Azərbaycanı razı sala bilməz. “Milliyet”, “Yeni Çag” və digər qəzetlər bu məsələ ilə bağlı yazılarında qeyd ediblər ki, Ərdoğanın Qafqaz platforması ideyası Azərbaycanda ciddi narazılıq doğurub. Çünki ideyanın reallaşması halında Türkiyə Ermənistanla sərhədlərini açıb Qarabağda erməni işğalına son verilmədən bu ölkə ilə münasibətlər qurmuş olacaq. Türkiyə iqtidarının ideyası Vaşinqtonu da təəccübləndirib və narazılığa səbəb olub. Çünki NATO üzvü olan Türkiyə Qafqazda sülh və təhlükəsizliyi bu platforma çərçivəsində təmin etmək ideyasını ortaya atmaqla ABŞ-ın regiondan sıxışdırılması səylərinə dolayısı dəstək vermiş olur. Ötən həftə dövlət katibinin köməkçisi Metyu Brayza bildirmişdi ki, Ankara həmin ideya ilə bağlı onları məlumatlandırmayıb və indiki situasiyada bu cür təkliflə çıxış edilməsi gözlənilməz olub. ABŞ-ı narahat edən odur ki, son vaxtlar Rusiyaya doğru ciddi ölçülərdə meyl edən Türkiyə artıq Qafqaz kimi strateji bölgədə onunla yox, Moskva ilə işbirliyi qurmaq istəyinə düşüb. Son məlumatlara görə, Türkiyənin xarici işlər naziri Əli Babacan sentyabrın əvvəllərində rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovla görüşərək Qafqaz platforması ideyası ilə bağlı danışıqlar aparacaq. Gələn həftə isə iki ölkənin xarici işlər nazirliklərinin nümayəndələri görüşərək nazirlərin görüşünü hazırlamalıdır. F.MƏMMƏDOV musavat