“TÜRKİYƏNİN SƏRHƏDLƏRİ AÇMAQ EHTİMALI ÇOX AŞAĞIDIR” Leyla Əliyeva: “İndi çox ziddiyyətli vəziyyət yaranıb” Mətbuatda Ermənistanla Türkiyə arasında sərhədlərin açılması ilə bağlı xəbərlər səngimək bilmir. Bir sıra ekspertlər iki ölkə rəsmiləri arasında nisbətən yumşalmış münasibətlərin bir müddət sonra hər iki dövlət arasında sərhədlərin açılacağına dəlalət etdiyini söyləyirlər. Hətta regionda baş verən bu prossesdə ABŞ-ın xüsusi marağının olması da istisna edilmir. Siyasi ekspertlər Amerikanın tutduğu bu mövqeyi habelə Ermənistanı Rusiyanın təsirindən çıxarmaq kimi də qiymətləndirirlər. Dünyada gedən proseslərdə iki superdövlətin - Birləşmiş Ştatlar və Rusiyanın həlledici rol oynadığını, Ermənistanda seçkisonrası prosseslərin isə demokratik dəyərlər nöqteyi-nəzərdən Vaşinqton tərəfdən sərt qarşılanmadığını ciddiyə alsaq, Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyanın xarici siyasət istiqamətində tutduğu mövqeni başa düşmək elə də çətin deyil. Türkiyə ilə sərhədlərin açılması təşəbbüsü Sərkisyan tərəfindən səsləndirilsə də, rəsmi Ankaranın məsələyə laqeyd yanaşmadığını da söyləmək mümkündür. Bu xüsusda Astanada keçirilən mərasimdə S.Sərkisyanın Türkiyə prezidenti Abdullah Gülün qoluna girib dostcasına türkcə danışması, onun Türkiyə-Ermənistan futbol matçını izləmək üçün Ermənistana dəvət etməsi də müşahidəçilərin diqqətindən yayınmayıb. Lakin Türkiyənin xarici işlər naziri Əli Babacanın jurnalistlərə açıqlamasında Abdullah Gülün Sərkisyanın dəvətini qəbul edəcəyinin mümkün olduğunu söyləməsi Azərbaycan ictimaiyyti tərəfindən narazılıqla qarşılanıb. Xatırladaq ki, Ə.Babacan öz açıqlamasında eyni zamanda Ermənistanla normal münasibətlərin qurulmasının Türkiyənin xarici siyasətinin ən ciddi hədəflərindən biri olduğunu xüsusilə vurğulayıb. Türkiyənin Ermənistan və Azərbaycanla bağlı məsələlərdə mövqeyi dünənədək məlum idi. Ankara rəsmiləri iki ölkə arasında sərhədlərin açılmasının İrəvanın işğal etdiyi torpaqları qaytaracığı, ərazi və soyqırım iddialarından əl çəkəcəyi təqdirdə mümkün olacağını söyləyirdilər. Bəs, Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin bu şərtlərə xələl gələrək açılması realdırmı? Və o halda bunun Qarabağ məsələsinə təsirləri necə olacaq? Məsələ ətrafında söhbət etdiyimiz politoloq Leyla Əliyeva sərhədlərin ancaq Emənistan və erməni diasporunun “soyqırım” məsələsini gündəmdən çıxaracağı və Azərbaycana qarşı ərazi iddialarından əl çəkəcəyi təqdirdə mümkün olacağını düşünür: “Amma Türkiyə güzəştə də gedə bilər. Serj Sərkisyanın məsələni gündəmdən çıxara biləcəyinə inanmıram. Çünki o, erməni diasporundan asılıdır. Türkiyə ilə sərhədlərin açılması ilə bağlı təşəbbüs məhz Amerikadakı erməni diasporu tərəfindən qaldırılıb. Amma mənə elə gəlir ki, Türkiyə və Ermənistan arasında sərhədlərin açılması ehtimalı çox aşağıdır. Belə bir şeyin olması gözlənilən deyil”. Müsahibimiz hər iki dövlət arasında birgə taarif komissiyasının yaradılması ilə bağlı qeyri-rəsmi müzakirələrin çoxdan aparıldığını da xatırlatdı: “Amma maraqlı məqamlardan biri danışıqların rəsmi səviyyəyə çıxarılmasıdır. Hələ 90-cı illərdə Amerika rəsmiləri ermənilərlə türklər arasında qeyri-rəsmi səviyyədə yaxınlaşma təklifilə çıxış edirdilər. Onlar ən azından yaxınlaşma ehtimalını diplomatik səviyyədə müzakirə edirlər. Bu, artıq böyük bir addımdır. Amma Ermənistanın uydurma soyqırım məsələsindən əl çəkməsi, Türkiyənin isə sərhədləri açması mümkün görünmür”. Politoloqa görə, hazırda çox ziddiyətli bir vəziyyət yaranıb: “Sərkisyanın özü də açıqlamalarında ”soyqırım" məsələsinin üzərindən sükutla keçsə də, bu faktı danmağın mümkün olmadığını söyləyib". Sərhədlərin açılacağı halda bunun Qarabağ məsələsinin həllinə hansı təsirləri göstərəcəyinə gəlincə, ekspert məsələnin Ermənistanın maraqlarına xidmət etdiyini qeyd etdi: “Bu, tək Ermənistanı Rusiyanın yox, həm də erməni diasporunun təsirindən çıxarmaq olardı. Siyasi baxımdan diasporun Ermənistana təsirinin azalması Qarabağ məsələsinə də təsir göstərə bilər. Amma bu, çox uzunmüddətli prossesdir.” Leyla İLQAR musavat