KONDOLİZA RAYS ÇEXİYADA AMERİKANIN RUSİYA ÜZƏRİNDƏ NÖVBƏTİ QƏLƏBƏSİNİ RƏSMİLƏŞDİRDİ Elxan ŞAHİNOĞLU «Atlas» Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Amerika Rusiyanı növbəti məğlubiyyətə uğratdı. ABŞ dövlət katibi Kondoliza Rays dünən Praqada Çexiyanın xarici işlər naziri Karel Şvartsenberqlə Amerika radarlarının bu ölkədə yerləşdirilməsinə dair anlaşma imzaladı. Anlaşmaya görə, raketlərdən müdafiə sistemi Praqadan 90 kilometr aralıdakı Brdı poliqonunda yerləşdiriləcək. Çexiyadakı baza ABŞ-ın Avropada qurmağa çalışdığı müdafiə sisteminin tərkib hissəsi olacaq. Keçirilən rəy sorğuları çexlərin əksər hissəsinin raketlərdən müdafiə sistemlərinin ölkələrində yerləşdiriməsi əleyhinə olduğunu ortaya qoysa da, rəsmi Praqa geri çəkilmədi. Çexiya parlamentində Amerika sisteminə qarşı çıxan deputatlar bazanın ekologiyanı korlaya biləcəyi arqumentini irəli sürsələr də, ekologiya naziri bunun əksini dilə gətirib. Beləliklə, raketlərdən müdafiə sisteminin Çexiyada yerləşdirilməsi artıq həll olunmuş məsələdir. Rusiyanın inadkarlığı, xəbərdarlıqları işə yaramadı. Kreml prezident Vladimir Putin zamanından Amerikanın Şərqi Avropada raketlərdən müdafiə sistemlərini yerləşdirilməsinə qarşı çıxırdı. Vaşinqton nə qədər “bu sistem sizə qarşı yönəlməyib, İran və Şimali Koreyadan gələn nüvə təhlükəsi üçündür” desə də, Moskvada kimsə bu açıqlamalara inanmırdı. Kreml Çexiya və Polşada yerləşdirilməsi planlanan raketlərdən müdafiə sistemlərinin Rusiyaya qarşı yönəldiyi fikrində qətidir. Əslində Moskvanın arqumenti hardasa ağlabatandır. Əgər İran və Şimali Koreya hələ nüvə silahına yiyələnməyiblərsə, demək, Şərqi Avropada qurulacaq radarlar ilkin mərhələdə Rusiya raketlərindən qorunmaq üçündür. Bir də ki, Şimali Koreyanı artıq siyahıdan silmək olar. Bu ölkə dünyanın gözü qarşısında nüvə mərkəzlərindəki bloklarını məhz ona görə partlatdı ki, nüvə sınaqlarına son qoyduğunu göstərsin və bununla Qərbdən maliyyə və ərzaq yardımı ala bilsin. Moskva Amerikanın planlarının qarşısını almaq məqsədilə Vaşinqtona Qəbələdəki radiolokasiya sistemini birgə istifadəni təklif etmişdi. Moskvanın arqumenti sadə idi: “Demirsiniz ki, İranın nüvə təhlükəsindən qorunmaq istəyirsiniz, onda raketlərdən müdafiə sistemlərini Şərqi Avropada qurmağa nə ehtiyac var, gəlin bu işi İranın qulağının dibində - Azərbaycandakı bazada təşkil edək”. Bu da alınmadı. Doğrudur, Vaşinqton Qəbələ radiolokasiya sisteminin birgə işlədilməsi təklifinə “yox” da demədi, ancaq Şərqi Avropadakı planlarından vaz keçməyəcəyini anlatdı. Çexiyada imzalanan anlaşmadan sonra Qəbələ radiolokasiya sisteminin birgə işlədilməsi təklifinin gündəlikdən düşəcəyini söyləmək mümkündür. Vaşinqton hiyləgər kombinasiya həyata keçirdi. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev Yaponiyada “səkkizlərin” zirvə toplantısı çərçivəsində amerikalı həmkarı Corc Buşla müzakirə aparakən, onu raketlərin müdafiə sistemlərini Şərqi Avropada yerləşdirməkdən çəkindirməyə çalışarkən dövlət katibi Kondoliza Rays artıq Praqada imzalanma mərasiminə hazırlaşırdı. Medvedyevi fakt qarşısında qoydular. Əlacsız qalan Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi kəskin açıqlama ilə kifayətlənmək məcburiyyətində qaldı. Nə bilim, “biz də adekvat addımlar atacağıq”, “bu, Avropanın təhlükəsizliyinə xidmət etmir” kimi ifadələr yer alıb həmin açıqlamada. Ancaq Moskvanın əlindən nə gəlir? Amerika raketləri ev yiyəsi Çexiyanın istəyi əsasında bu ölkədə qurulursa, Kreml Vaşiqnton və Praqanı top-tüfənglə qorxudası deyil ki? Rusiyanı ikinci raundda da zərbə gözləyir. Raketlərdən müdafiə sisteminin ikinci partiyası Polşada yerləşdirilməlidir. Çexiyadan fərqli olaraq Polşa anlaşmanın imzalanmasını uzadır, ancaq bu, Varşavanın Moskvadan çəkinməsi anlamına gəlmir. Varşava raketlərdən müdafiə sistemlərinin Polşada yerləşdirilməsinə görə ABŞ-dan böyük məbləğdə maliyyə qoparmaq fikrindədir. Ancaq Polşanı yola gətirmək alınmasa belə, Vaşinqtonun ehtiyat variantı var: Litva. mediaforum