GünAz TV: Ötən gün Suriya prezidenti Bəşşar Əsəd bütün cinayətlər haqda əfv elan etdi. Ancaq bunun da bir problemi var. Əfvin siyasi dustaqlara, yaxud başqa cinayətkarlara aid oluduğunu hələ ölkə informasiya vasitələri müəyyələşdirə bilməyib.

 

Bu son üç həftədə ikinci əfvdir. Bundan əvvəlkində «hakimiyyət devirməyə cəhddə» suçlu bilinənərək, tutulanlar barədə bu hüquqi akt (əməl) elan olunmuşdu.

 

Suriyada baş verən etirazlar özünəmxsus şəkildə  qonşu Livana (Lübnana)  da sıçrayıb.

 

Ölkənin Tripoli (Trablos) şəhərində ötən həftənin sonunda  Suriya prezidenti Bəşşar Əsəd tərəfdarları ilə əlhedarları arasında qarşıdurma baş verib. Nəticədə 6 nəfər həlak olub, 37 nəfər isə yaralanıb.

 

«MIGnews»-un məlumaına əsasən, olayın baş verməsinə səbəb şəhərin mərkəzin Livan ordusunun yerşlərdirilməsidir.

 

Məlumata görə, Livanın yeni hökumət başçısı Nəcib Mikati ölkədə sabitliyi və qayda-qanunu təmin etmək, «dəmir əllə vəziyyətni nəzarətdə saxlaması» məqsədi ilə təhlükəsizlik qüvvələrinə bu yöndə əmr verib.

 

Cari ilin yanvarında «Hizbulla» və «Amal» kimi şiə qruplaşması  Səəd Həriri hökumətinin istefaya getməsinə nail olmuşdu. Onda Livan prezidenti Mişel Süleyman «Məcd Hərəkatı»nın lideri Nəcib Mikatiyə yeni hökuməti formalaşdırmağı tapşırmışdı

 

O, ilk növbədə keçmiş baş nazir Səəd Həriri ilə görüşmüşdü.

 

 S.Həriri «The New York Times» qəzetinə müsahibəsində deyib ki, kimliklərindən asılı olmayaraq, atasının (qətlə yetirilmiş baş nazir Rafiq Həriri) qatilləri onu Livan hökumətinin başında görmək istəmir. O, bildirmişdi ki, hazırda baş verənlər 2005-ci ildə baş verənlərlə Rafiq Həririnin ölmündən sonrakı hadisələrlə birbaşa əlaqədardır.

 

Qeyd edək ki, Nəcib Mikati 2005-ci ilin aprel-iyun aylarında Livan hökumətin müvəqqəti başçılıq edib.

 

N.Mikati 5 aylıq fasilədən sonra yeni hökuməti formalaşdırıb.O, yeni hakimiyyətin «bütün livanlaların marağına xidmət edəcəyini» bildirib.

 

Bir müddət öncə ABŞ-ın dövlət katibi Hillari Klinton xəbərdarlıq edərək, bəyan etmişdi ki, Vaşinqton «terrorçu «Hizbulla» təşkilatı ilə sıx bağlı olanla əməkdaşlıq edə bilməz.

 

Amerikalı diplomat demişdi ki, «Hizbulla» hakimiyyətə gələcəyi halda ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatlarının) Yaxın Şərq ölkələrinə münasibəti dəyişəcək. «Hizbulla» tərəfindən nəzarət edilən bir hökumət bizmi Divanla ikitərəfli münasibətimizə təsir edəcək. Hesab edirik ki, ədalət zəfər çalmalı, qatillər tapılıb, cəzalanmalıdır. Biz Livanın suverenliyinə inanırıq»-deyə, o, ölkəsinin mövqeyini açıqlamışdı.

 

«Hizbulla» lideri Nəsrulla N.Mikatinin onların təşkilatından olmadığını söyləmişdi.

 

Ancaq N.Mikati yeni kabineti formalaşdırdıqdan sonra İran prezdentinin müavini Məhəmmədrza Rəhimi telefonla onu təbrik edib : «Biz dəfələrlə təkrar etmişik ki, İran Livanın təfərindədir və əvvəlcədən əl edilmiş müqavilələrə əsasən fəaliyyətə başlamağa hazırıq».

 

Ötən gün İranın Beyrutdakı səfiri Qəzənfər Ruknabadini N.Mikati qəbul edib. Yeni baş nazir bildirib ki, M.Əmədinejadın Livana səfəri zamanı iki dövlət arasında imzalanmış bütün müqavilələri yerinə yetirməyə hazırdırlar.

 

Yeri gəlmişkən keçən ilin oktyabrındakı bu səfərdə iki dövlət arasında əməkdaşlığa dair 26 anlaşma imzalanıb.

 

«Hizbullah» lideri Həsən Nəsrulla isə İrandan gələn nümayəndə heyətini qəbul edib. İranlılar bildirib ki, onlar «Hizbulla»nın nailiyyətləri ilə fəxarət hiss keçirir, bundan sonra da fələstinlilərin müqavimət hərəkatını dəstəkləyəcəklərini bir daha bəyan edirlər».

 

N.Mikatti isə hələ də kabinet üzvlərinin «Hizbulla» və «Amal» kimi islamçı qruplar tərəfindən bəyənilməsinə münasibət bildiriməyib.

 

Yeni kabinet formalaşdıqdan sonra keçmiş baş nazir Səəd Həriri Beyrutdan Farnsaya qaçıb. Fransada çıxan «Liberation» qəzetinin yazdığına görə, o, Fransadadır və ordana Livana qayıtmağa hızrlaşmır. Mənbə bildirib ki, bununla da Livan bütünlüklə «Hizbulla»nın tam nəzarəti altına keçib.

 

Xatırladaq ki, 2005-ci fevralın 14-də  qətlə yetirilmiş keçmiş baş nazir Rafiq Həririnin işini araşdıran  prokuror (dadistan) Daniel Belmar tərəfindən ittiham irəli sürülüb. İtthama əsasən keçmiş baş nazirin qətlini «Hizbulla» qrupunun üzvləri planlaşdıraraq, həyata keçirib. O,bunu İranın ali rəhbəri ayətulla Xamneyinin «sifariş» verdiyini vurğulamışdı. «Sifariş»çi olduğuna görə, ona qarşı da ittiham irəli sürülüb.

 

Bir müddət öncə R.Həririnin qətlini «Hizbulla»nın əməliyyat bölməsinin rəisi İmad Muqniya və qrupun iranlı komandiri Qasım Süleymaninin planlaşdırdığı (tərhini tökdüyü) bildirilirdi.

 

Hesabata əsasən, baş nazirə hücumu Muqniyanın əmisi oğlu Mustafa Bədrəddin başçılıq etdiyi döyüşçü qrup həyat keçirib.

 

«İranın qənaətincə, Həriri Səudiyyə Ərəbistanının casus idi. Bu səbədən də onun ölmü Livandakı «Hizbulla»ya sərf edərdi»-deyə, «Newsmax» bildirmişdi.

 

Mənbənin bildirdiyinə görə, hesabatda ayətulla Xamneyinin İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının (Sepahın) komandanlığına əmr verdiyi haqda dəlillər var.

 

Qeyd edək ki, hizbullaçı İmad Muqniya R.Həririnin qətlindən bir müddət sonra müəmmalı şəkildə öldürüldü. Onun da qətili haqda çeşidli variantlar (seçənəklər) söylənilməkdədir. Elə R.Həririnin ölmündə İran hakimiyyəti və «hizbulla» ilə yanaşı, Suriyanın prezidenti Bəşşar Əsəd, eləcə də  onun əmisi oğlu, Suriya kəşfiyyat idarəsinin o vaxtkı başçısı Asəf Şövkətin də əsas rol oynadığı haqda versiya irəli sürülür.

 

Ötən gün isə R.Həririnin qətlini araşdıran BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının)  komissiyasının (komisiyonunun) almaniyalı prokuroru Detlev Melis «Deutsche Welle»-ə müsahibəsində deyib ki, bu qətl suriya prezidenti Məşşar Əsədin şəzsi əmiri əsasında gerçəkləşdirilib : «Qətli əsas ideya müəllifini Dəməşqdə axtarmaq lazımdır». Onun qənaətinə görə, istintaq komissiyası qətlin hazırlığında Suriyanın yüksək səlahiyyətli  məmurları iştirak edib: «Bu ölkədəki siyasi irerarxiya elə qurulub ki, belə cinayətlər Bəşşar Əsədin birbaşa əmri olmadan baş tutmazdı».

 

Beləliklə, Səəd Həririnin ölkədən qaçması, «Hizbulla»nın Livanda hökuməti ələ keçirməsi, İran hakimiyyətinin bu iqtidları dəstəkləməsi, habelə Rafiq Həririnin qətli ilə bağlı yeni faktların (gərçəklərin) üzə çıxması və s. bu sayaq məsələlər Suriya ilə Livan arasında gərginliyin artmasına da təsir göstərəcək amillərdəndir. Ehtimal etmək olar ki, İran hakimiyyəti, Bəşşar Əsəd və Livan «Hizbullah»ının «işinə» eyni vaxtda baxılsın. Çünki İran hakimiyyəti-«Hizbullah»-Suriyadakı rejim birgə fəaliyyət göstərir. Bu isə daha ciddi mətləblərdən xəbər verir…

Sədrəddin Soltan