GünAz TV: Ötən həftənnin sonunda aparıcı güclər Tehran hakimiyyətini nüvə proqramı ilə bağlı beynəlxalq ictimaiyyətlə konstruktiv (yararlı) danışağa çağırıblar.

Almaniya, ABŞ(Amerika Birləşmiş Ştatlar), Britaniya, Rusiya,Fransa və Çin rəsmilərinin birgə bəyanatında İran İslam Respublikasını (Cümhuriyyəti) ehtimal edilən hərbi məqsədli nüvə proqramı ilə bağlı danışıqlara başlamağın vacib olduğu vurğulanıb.

«Radio Svoboda»-nın məlumatına Sənəd Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin (AEBA)Vyanada keçirilmiş ötən həftəki sonuncu toplantısında qəbul edilib. Bu toplantının başlaması ərəfəsində Tehranuranın zənginləşdirilməsini 3 dəfə artıraraq, 20 faizə çatdırmaq istədiklərini bəyan etmişdilər.

Bu bəyanat və yığıncaqdan sonra ABŞ hakimiyyəti İranın güc qurumldarına İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası (Sepah) , onun əsas kadr bazası və dayağı sayılan, yarımhərbi quruma- bəsicə, habelə ölkə polis qüvvələrinə və onun komandanı İsmayıl Əhmədi-Müqəddəmə qarşı saknsiya tətbiq edib.

ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məsələ ilə bağlı yadığı bildirişdə qeyd olunub ki, yasaqlara məruz qalan şəzs və qurumların, ştatlardakı əmlakı dondurulacaq, ölkə vətəndaşlarının onlarla istənilən şəkildə sövdələşməsi qadağan ediləcək.

Dövlət katibi Hillari Klinton 2009-cu ilin yayında keçirilmiş prezident seçkisindən sonra onun rəsmi nəticələrinə etiraz eədən aksiaçılara qarşı hakimiyyət tərəfindən divan tutulmasını xatırladaraq,  yeni sanksiya (təhrim) ilə bağlı deyib ki, 2009-cu ilin iyun və iyul ayalarında dünya dünya igid və qorxmaz İran vətəndaşlarına qarşı hakimiyyət hələ də zorakılığı davam etdirir.

O, yuxarda sadaladığımız qurum və şəsə qarşı yasağın tətbiq edildiyini vurğulayaraq, İran rejimində «siyasi ikiüzlülüyə və riyakarlığa son qoymasını, öz vətəndaşlarının hüquqlarını sistemli şəkiləd pozmağı dayandırmasını» tələb etdiklərini söyləyib.

Sanksiyalara məhəl qoymayan İran rəhbərliyi onlarla bağlı məsələyə cavab verməkdənsə, məqsəddən yayınırlar. Son zamanlar Tehran hakimiyyəti insan haqlarını pozmaqda daha çox ittihaa olunur. Elə Ağ ev və Avropa Birliyi bununla bağlı İslam Respublikasının şirkət və rəsmilərinə qarşı bir neçə sanksiya qəbul edib.

Yeri gəlmişkən ABŞ ilk də  2010-cu il sentyabrın sonunda insan haqlarının tapdanmasında birbaşa rolu olan İranın 8 yüksək rütbəli vəzifəlisinə (İslam İnqilab keşikiçiləri Qvardiyasının komandanı Məhəmmədəli Cəfəri, onun kəşifiyyat üzrə müavini, «bəsic»in komandanı   Hüseyn Taib, sosila təminat naziri Sadıq Məhsuli, daxili işlər naziri Mustafa Məhəmməd –Nəccar, baş prokuror Qulamhüseyn Möhsüni-Ejei, Tehranın keçmiş prokuroru (dadistanı) Səid Mürtəzəvi, Tehran polis  polis qoşununun komandanı Əhmədrza Radan, informasiya və milli təhlükəsizlik naziri Heydər Müslehi (ETTELAAT-ın başçısıi) ABŞ sanksiya tətbiq etmişdi.

Həmin sanksiyadan sonra ABŞ-ın  dövlət katibi Hillari Klinton jurnalistlərə məsələ ilə bağlı informasiya vasitələrinə açıqlamasında vurğulamışdı :  « Bu , insan haqlarını kobudcasına pozduğuna görə Amerikanın İrana qarşı ilk sanksiyasıdır».

Ötən gün Tehranda nüvə rəksilahına dair ikinci konfarns keçirilib. Həmin toplantıya ABŞ da daxil olmaqla 40 ölkənin təmisilçisi qatılıb. İranın xarici işlər naziri Ələkbər Salehi yığıncaqda çıxışı zamanı deyib ki, onlar AEBA-dan İsrailin də nüvə silahının yayılmaması haqda müqaviləyə qoşulması üçün beynəlxalq ictimaiyyətdən Təl-Əvivə təzyiqlər edilməsini istəyir.

Onun sözlərinə görə, yəhudi dövlətinin nüvə silahı ehtiyatı Yaxıq Şərq bölgəsinin təhlükəsizliyini və sabitliyini təhdid edir : «Sionist rejim Yaxın Şərqdə terror və zoakılığın başlıca mənbəyi olaraq, qalmaqdadır».

Onu da qeyd edək ki, İsrail rəsmiləri 200 nüvə başlığına malik olduqlarını nə təkzib, nə də təsdiq etmir. 

Ə.Salhei isə 2012-ci il aprelin 29-dək dünyanı kimyəvi silah ehtiyatının hamısını məhv etməyə çağırıb.

Xatırladaq ki, ötən ayın sonunda  Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentlik (AEBA) Tehranın atom proqramının hərbi xarakterli olduğuna dair yeni məlumat aldığını bildirmişdi. Qurumun məsələ ilə bağlı yaydığı yeni hesabatda bildirilib ki, İran hakimiyyəti tədricən zəif zənginləşdirilmiş uran ehtiyatını artırır. Mütəxəssislərin dəyərləndirməsinə əsasən, bu ilin fevralında onların 3,6 ton uran ehtiyatı var idisə, indi bu rəqəm  4,105 tona çatıb. Hesabatda qeyd olunub ki, zəif zənginləşdirilmiş uran da 30 faiz artıb. Bir müddət öncə ehtiyada olan uranın 56,7 kq-ı 20 faizədək zəginləşdirilib.

Ə.Salehinin rəsmi saytında uranın 20 faizdək zənginləşdirilməsinə dair informasiya təkzib edilib. Halbuki bu haqda İran Atom Enerji Təşkilatının başçısı Firudin Abbsi-Divani bəyant vermişdi.

İran hakimiyyətinin bu sayaq çıxış və daranışını «yayınma manevri» kimi də dəyərləndirirlər.

Ölkənin müdafiə naziri Əhməd Vahidi İranın informasiya vasitələrinə müsahibəsində yenə beynəlxalq ictimaiyyəti hədəlyib. Onun sözlərinə görə, düşmənlərinin İslam Respublikasını hədələməyə cürəti çatmaz.

Nazir deyib ki, onlar hava hücumundan müdafiə də çox güclüdürlər və ölkənin Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələri İran səmasını qorumağa «qadir»dir.

BMT-nin  (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) Təhlükəsizlik Şurası 1737 saylı qətnamənin icrasına nəzarət edən mütəxəssislər qrupunun mandatının uzadılması haqda uyğun qətnamə qəbul edib. «1737-nin komitəsi» adlanan bu qrup sanksiya şərtlərinin pozulması  ilə bağlı faktları toplayacaq.

2010-cu mlin iynunda qəbul edilmiş bu, 4-cü qətnamədə aşağıdakı yasaqlar öz əksini tapıb:İranın yük gəmilərinin liman və açıq dənizdə yeni qaydada yoxlanılmalıdır; bu zaman həmin gəminin nüvə silahına aidiyyatı olan sursat daşımasından şübhələnilrəsə, saxlanılıb araşdırılmalıdır; İrana tank, zirehli döyüş maşınları, döyüş təyyarələri, hərbi gəmilər və başqa ağır silah satılması yasaqdır; Nüvə silahının yayılmasında istənilən şəkildə əli olan İran bankları filialların, törəmə şirkətlərin açılması qadağandır;Nüvə silahının yayılmasında əli olan istənilən anlaşma üzərində nəzarət gücləndirilsin;xarici banklarda hesabı dondurulacaq İran İslam İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası üzvlərinin siyahısını genişləndirmək.

Göründüyü kimi Tehran hakimiyyətinə qarşı yeni sanksiyaların qəbuluna beynəlxalq ictimaiyyət artıq ehtiyac duymur.Çünki 4-cü qətnamə az qala bütün sahələri əhatə edib. Əsas məsələ isə Bu sənəddən doğan tələblərin icrasıdır. İran rəhbərliyi isə həmin şərtlərə əməl etməkdənsə sağa-sola vurnuruxur. Ərəb dövlətlərində baş verənlər başqa bir məsələnin də üstünü açdı. Məlum oldu ki, bu ölkəni idarə edənlər yalnız öz vətəndaşlarının deyil, qonşu dövlətlərdə də diktatura rejimlərinə qarşı çıxışanların etiraz aksiyalarının zor tətbiqi ilə yatırılmasında iştirak edirlər. Bunun ən aşkar örnəyi Suriyadakı olaylardır. Belə olan halda Tehran hakimiyyəti bölgədə jandarm rolunda çıxış etməklə beynəlxalq hüquqa görə, beynəlxalq səviyyədə cinayt törədir. Dünya isə İran rəhbərliyi ilə hələ danışıq aparmaq niyyətindədir. Ancaq bu limtində bitəcəyi istisna edilmir.

Sədrəddin Soltan