GünAz TV: Belə getsə Tehran hakimiyyətinin atom-nüvə proqramı dünyanın baş bəlasına çevrilə bilər.

Düzdür, beynəlxalq ictimaiyyətin tələbi əsasında bir sıra dövlətlər BMT(Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) Təhlükəsizlik Şurasının qəbul etdiyi qətnaməni dəstələməklə yanaşı, müstəqil şəkildə özləri də İrana qarşı sanksiyalar (təhrimlər) yeridirlər.

Bİ-Bİ-Si rus xidmətinin məlumatına əsasən, ABŞ (Amrrika Birləşmiş Ştatları) Maliyyə Nazirliyinin təmsilçisi Devid Koen Yaponiya və Cənubi Koreyaya səfər edəcək. O, rəsmi Tokio və Seulla İrana qarşı yeni qadağaların tətbiqinə dair məsələnin müzakirəsinə başlayacaq.

İndiyə nüvə proqramını dayandırmadığına görə kimi BMT Təhlükəsizlik Şurası İslam Respublikasına (Cümhuriyyətinə) qarşı  6 qətnamə qəbul edib. Həmin sənədlərdə Tehran hakimiyyətinə qarşı iqtisadi və siyasi yasaqlar nəzərdə tutulub. 

Apreldə isə D.Koen Türkiyədə səfərdə olmuşdu. O, yerli iş adamları ilə görüşü zamanı bildirmişdi ki, əgər türkiyəli sahibkarlar İran kimi dövlətlərlə ticarət əlaqəsi qurarlarsa, onda onlar ABŞ-ın maliyyə sisteminə girmək imkanını itirəcəklər.

İsrail baş nazirinin müavini Dan Meridorun İran qarşı sanksiyaların təbiqi ilə bağlı bunları söyləyib: «İrana qarşı iqtisadi və siyasi təzyiqlər günü-gündən güclənərsə, o zaman sanksiyaların  səmərəsi olar».

Avstriyanın paytaxtı Vyanada Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyin baş direktoru Yukia Amano ilə görüşündə o, təzyiqlərin artırılmasının vacibliyini vurğulayıb: «İran nüvə proqramına görə hər gün itirdiyi pullara nəzər yetirməlidir.Onlar bilməlidir ki,mövcud durum xeyirlərinə deyil».

Yeri gəlmişkən onu da xatırladaq ki, İsrail rəsmiləri İrana qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsindən danışsalar da özləri Tehran hakimiyyətinə qarşı ciddi sanksiya qəbul etməyib. «Ofer qardaşları şirkətlər qrupu»na qarşı ABŞ sanksiya tətbiq edən sonra məlum oldu ki, yəhudi iş adamları İranla ciddi ticarət əlaqəsi qurub. Həmin hadisənin ardınca israil parlamenti İslam Respublikası ilə əməkdaşlıq edən şirkətəi 1,46 milyon dollar məbləğində cərimə və bir il müddətinə müəssisənin rəhbərini azadlıqdan məhrum edəcyi haqda qərar qəbul edib.

İran prezidenti Mahmud Əhmədinnejad ötən gün bildirib ki, ABŞ, Britaniya, Fransa, Almaniya, Rusiya, Çindən ibarət «altılıq»ın heç bir şərti danışıqların gündəliyinə çıxırıla bilməz. Onun sözlərinə görə, Tehran hakimiyyəti atom-nüvə proqramını bundan sonra da davam etdirəcək.

İran rəhbərliyinin atom nüvə proqrammı ilə bağlı israrlı və inadlı davranışı bəzilərinin daha ciddi narahatlığına səbəb olub. Onlar hesab edir ki, avia zərbələr (nüvə təsisatını havadan bombalanması) belə Tehranın nüvə proqramını dayandıra bilməyəcək.

«RAND» adlı araşdırma mərkəzinin mütəxəssisi Qreqori Consun sözlərinə görə, İran hakimiyyəti atom bombası əldə etməyə indiki qədər yaxın olmayıb.

«Uranı bu sürəklə zənginləşdirərsə, o zaman yaxın 8 həftəyə Tehran ilk bombasını əldə edəcək. Bəzi mərhələdə nüvə proqramını inkişafında uğursuzluq uğradıqlarını bildirsələr də İran rejimi inadla bombaya sarı irəliləyir»-deyə, Cons söyləyib.

O, indiki şəraitdə İslam Respublikasının atom-nüvə proqramını dayandırmaq üçün İrana qarşı quru əməliyyatları başlamağı təklif edib : «Hava zərbələri artıq yetərli səmərəni verməyəcək. Gerçəklik budur – ABŞ və İsrail İranı nüvə başlığı hazırlamasına Mane ola bilmədi».

Onun sözlərinə görə, İslam Respublikası ilə danışıqlar siyasətinin nəticə vermədiyinin qəbul edilməsi zamanıdır : «Tehran istehsal etdiyi 38,3 kq uranı 19,7 faizə qədər zənginləşdirib. Sentrifuqalar əvvəlik güclə işləyərsə, o halda İran rəhbərliyi yaxın iki ayda 90 faizədək zənginləşdirilmş 20 kq urana istehsal edəcək. Buisə nüvə başlıqları istehsalı üçün yetərlidir».

Bu sayaq mülahizələr az deyil. Fakt (gərçək) İran hakimiyyətinin atom-nüvə proqrammı ilə bağlı indalı və hikkəli davranışıdır. Bundan başqa qonşu ölkələrdə, əsasən Suriyada Bəşşar Əsəd rejimini cidd-cəhdlə dəstəkləməsi İslam Respublikasına qarşı quru hərbi əməliyyatların başlaması ehtimalını azaltmır. Çünki hər kəsə aydındır ki, Dəməşqdəki hakimiyyət Tehrana sərf edir. Əsədlərin sülalə rejimi bölgədə elə güclü və qüdrətli sayılmır. Onlar İranın və bölgədə islam adı altında fəaliyyət göstərən «Həmas», «Hizbullah» kimi  silahlı qrupları dəstəkləməklə tarazlıq yaratmağa səy göstərir. Amma Bəşşar rejimini İran rəhbərliyi idarə etdiyi də istisna olunmur. Bu baxımdan İran hakimiyyətini durdurmaq üçün ilk növbədə onun başqa dövlətlərdki əl –qolu bağlanmalıdır. Bunlardan biri Suriyadır. Fikrimizcə, yaxın zamanlarda Suriyada rejimin dəyişməsi İranın atom-nüvə proqramına da ciddi zərbə vura bilər…

Sədrəddin Soltan