GünAzTv: Deyəsən, İran hakimiyyəti dost saydığı Ermənistanın istehsal etdiyi malları «bəyənmir».

 

«Novosti Armeniya»-nın məlumatına əsasən, Daşnaksütun Partiyasının Ermənistan parlamentindəki fraksiyanın və qanunverici orqandakı iqtisadi məsələlər üzrə daimi komissiyanın üzvü Ara Nranyan deyib ki, ölkəsində istehsal olunan məhsulların İslam Respublikasına ixarc edilməsi «iqtisadi deyil, siyasi məsələdir».

«Ermənistan hələ də İranla sərbəst ticarətə dair anlaşma əldə edə bilməyib. Halbuki bu  ölkəmizdə istehsal olunan çeşidli məhsullar üçün İran perspektivli bazar ola bilər»-deyə, erməni deputat söyləyib.

 

Ermənistan Milli Statistika Xidmətinin göstəricilərinə əsasən, cari ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində Ermənistanın İranla xarici ticarət dövriyyəsi 2009-cu ilin uyğun dövrü ilə müqayisə də 35,8 faiz artaraq, 200 milyon 300 min təşkil edib. Bununla yanaşı Ermənistandan İslam Respublikasına ixracatın həcmi yuxarıda göstərdiyimiz dövrdə 45,1 milyon dollar (Ermənistanın ümumi ixracatının 5,7 faizi) təşkil edərək, 2009-cu ilin ilk 10 ayı ilə müqayisədə 72,1 faiz artıb.

İrandan Ermənistana ixracat isə bu dövr ərzində 28 faiz artaraq, 155,2 milyon dollar təşkil edib. Bütövlükdə İslam Respublikası ərazisindən bu ölkəyə ixrac olunan malların həcmi 21,7 faiz artaraq, 159 milyon 800 min dollar, yaxud təşkil Ermənistan idxalatanın 5,3 faizini təşkil edib.

 

Göründüyü kimi daşnak deputatın çıxışı ilə rəsmi faktlar biri-birini təkzib edir. Bunun başqa bir səbəbi də Ermənistanda istehsal olunan malların İslam Respublikası üçün yarasızlığıdır. Çünki ermənilər İrana konyak sata bilmir, dəri, başaq bu kimi mallara İranın ehtiyacı yoxdur. Odur ki, İslam Respublikasının təcavüzkar adlandırıdığı Ermənistanla ticarət dövriyyəsində üstün ggörünməsində bu sayaq amilləri də nəzərə almaq lazımdır.   

Ötən aylarda iki ölkə arasındakı ticarət dövriyyəsini fikrimizcə, xatırlamaq yerinə düşər.

 

Bir müddət öncə Ermənistanda iki həftəlik taxıl ehtiyatının qaldığı barədə xəbərlər yayılmışdı. Rusiyanın taxıl ixracını dayandırdığı haqda bəyanatı da Yerevanı yardımçı axtamağa vadar edib.  «İRİBnyus»-un məlumatına görə, Ermənistan İran İslam Respublikasından taxıl almaq istiqamətində fəaliyyətini gücləndirib.

 

Xatırladaq ki, Rusiyada baş vermiş quraqlıq ucbatından dənli bitkilərin 20 faizi itgiyə gedib. Ermənistana isə taxılı bu ölkədən idxal olunur.

 

Ermənistan ildə 700 min ton taxıl istehlak edir. Bunun 200 min tonu ölkədə istehsal olunur. Son zamanlar bir sıra səbəblər üzündən Ermənistan bu məhsulun idxalını 16 faizdə artırıb.

 

Ermənistan istehlakçılar hüququnu müdafiə təşkilatının sədri Boqosyanın sözlərinə görə, İranın taxıl istehsalı sahəsində hiss ediləcək dərəcədə  artım müşahidə edilir. Odur ki, cari il ölkədə dənli bitki məhsullarının 2,5 milyon ton artacağı gözlənilir : «Ona görə də Ermənistan taxılı bu İslam Respublikasından idxal etməlidir».

 

Boqosyan deyib ki, İran İslam Respublikası - Ermənistan arasında dostluq münasibəti mövcuddur, bu baxımdan tərəflər biri-biri ilə  taxıl idxalı-ixracı sahəsində əməkdaşlıq edə bilər.

 

Bu ilin oktyabrında Ermənistanın baş naziri Tiqran Sarkisyanın Tehrana səfəri  zamanı iki ölkə arasında azad ticarət zonasının açılışı ilə bağlı müqavilənin imzalanıb.

 

«ARKA»-nın məlumatına görə, cari ilin ilk 7 ayında İran-Ermənistan ticarət əlaqəsi 32.4 faiz artıb, bu isə ötən ilin uyğun dövri ilə müqayiəsədə 113 milyon dollar artım deməkdir.

 

Ermənistandan İslam Respublikasına ixracat 13,2 faiz (Ermənistanının ümumi ixracatının 2,6 faiz) təşkil edib. Bu isə yuxarıda qeyd etdiyimiz dövrlə müqayisədə 0,1 faiz artımdır.

 

İran istehsalı olan mallarının Ermənistana ixarcı isə 2009-cu ilin yanvar-iyul dövrü ilə müqayisədə 38,3 faiz  artaraq, 99,8 milyon dollar təşkil edib. İslam Respublikası ərazisindən ümumi idxalat 30,2 faiz artaraq, 102, 7 milyon dollar, yaxud Ermənistan idxalatının 5 faizini təşkil edib.

 

İran-Erməistan əlaqələri bütün sahələrdə, o cümlədən kənd təsərrüfatı səhəsində inkişaf etməkdədir.Bu yaxınlarda iki ölkə arasında Dostluq Cəmiyyətinin katibi Mirqasım Mömini İranın İSNA agentliyinə müsahibəsində deyib ki, iş adamları səviyyəsində əməkdaşlıqları genişlənməkdədir.

 

M.Möminin sözlərinə əsasən, İran və Ermənistan rəhbərləri arasında aparılan danışıqlar nəticəsində əldə olunmuş razılaşma əsasında sahibkarlar kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq və  sənaye sahəsində sərmayə qoyacaq, birgə layihələr həyata keçirəcəklər.

 

O, deyib ki, Ermənistanda İranın iş adamlarına min hektar əkinçilik üçün yaralı torpaq sahəsi verilib. Burada mədəni bitkilərin yetiqşdirilməsi ilə yanaşı, heyvandarlıqda inkişaf etdirilir. Katib bu sahənin 4 min ha-ya qədər artırılacağını da vurğulayıb.

 

M.Mömini qeyd edib ki, İran hökuməti daxili bazarda buynuzlu qaramala olan tələbi idxal hesabına ödəmək siyasətini yürüdür. Ötən ilin 11 ayı ərzində İran Ermənistandan 147 min baş malqara idxal edib, bu rəqəmin 500 minə çatırılacağı nəzərdə tutulub.

 

Oktyabrın 22-də Ermənistanın kənd təsərrüfatı naziri Gerasim Alaverdiyan jurnalistlərə açıqlamsında demişdiki, bu il onlar İran İslam Respublikasına 55-57 min baş xırda buynuzlu ixrac ediblər.

 

«Bu il Ermənistandan artıq 55-57 min baş qoyun (onların 10-15 mini Gürcüstandan tranzit yolu göndərilib) ixrac edilib»-deyə, nazir vurğulamışdı.

 

ABŞ maliyyə nazirinin Azərbayacana səfərindən sonra Erməistan rəsmiləri də məsələyə münasibət bildirib. Ölkənin xarici işlər naziri Edvard Nalbandyan jurnnalistlərin «Ermənistan İrana qarşı sanksiyalar qoşulacaqmı» sualını cavablandırarakən, demişdi : «Probelimin həllinin güc yolu və ya sanksiyalarla həll ediləcəyinə inanmırıq».

 

O, qeyd edib ki, əlbəttə, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarına bütün üzv dövlətlər  hörmə etməlidir : «Biz ümid edir ki, beynəlxalq ictimaiyyətin və İranın birgə səyi nəticəsində, danışıqlar yolu ilə İslam Respublikasının atom-nüvə proqramına dair məsələdə anlaşma əldə ediləcək».

 

Erməni nazirin sözlərinə görə, ölkəsi İran arasında əməkdaşlıq genişlənir,iqtisadi, özəlliklə energetika və nəqliyyat sahələrində birgə proqramlar həyata keçirilir.

 

«Öləkələrimiz arasında fəal ünsiyyət mövcuddur. Rəsmilər qarşılıq səfərlər həyata keçiri. Biz Ermənistan baş nazirinin İrana səfərinə hazırlaşırıq. Bir neçə gün öncə İslam Respublikası parlamentinın sədri Əli Laricani ölkəmizə səfər etmişdi. Hazırda bizim İranla qarşılıqlı səmərəli münsibətimiz var və biz bunu davam etdirrmək niyyətindəyik»-deyə, erməni diplomat söyləyib.

 

Qeyd edək ki, bundan əvvəl Ermənistanın energetika və təbii ehtiyatlar naziri bildirmişdi ki, Ermənistan-İran İşçi Qrupu Təbrizdən Erasx şəhərinə çəkiləcək neft kəməri ilə bağlı texniki qiymətləndirmə işini başa çatdırıblar. Neft kəmərinin tikintisinin 2010-cu ildə başlaması nəzərdə tutulur. Kəmərlə ildə 1,5 milyon ton neft ötürülməlidir. Rusiyanın “Qazprom” şirkəti neft kəmərinin çəkilişində 10 faiz payla iştirak etmək niyyətindədir. Ancaq neft emalı zavodunun bütövlükdə, neft kəmərinin isə əsasən İranın öz pulu ilə tikilməsi planlaşdırılırdı.

Ermənistanda neft emalı zavodu tikmək istəyən İran özü neft emalı zavodlarının gücünün az olması səbəbindən benzin qıtlığından əziyyət çəkir.

 

İslam Respublikası ilə Ermənistan arasında iqtisadi ələqələrin genişlənməsi davam etməkdədir.

 

İş o yerə çatıb ki, Azərbaycan Respublikası rəsmilərin işğal altında olan torpaqları savaş yolu ilə azad edəcəkləri haqda bəyanatlarına münasibətdə də Tehran rəsmisinin mövqeyi Yerevanınkından fərqlənmir.

 

İslam Respublikasının Ermənistandakı keçmiş səfiri Məhəmməd Fərhad Koleyinin «irdiplomasi.ir»-ə müsahibəsində deyib ki, ötən illər müqayisədə Azərbaycanın hərbi hazırılığı artıb, ancaq bu «Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin zəiflədiyi anlamına gəlməməldir». Onun sözlərinə görə, bölgədə savaş başlayacağı halda Rusiya «Ermənistanı tək qoymayacaq».

 

«Əvvəlki illərə nisəbətən Azərbaycan hazırda tez-tez hərb bəyanatı verir. Savaş başlayacağı təqdirdə enerjidaşıyıcılarının təhlükəsizliyi məsələsi ortaya çıxacaq. Bu isə Azərbaycanın bölgdəki enerji layihələrindəki rolunu kəskin şəkildə azaldacaq»-deyə, keçmiş səfir söyləyib.

 

«Panorama.am» ruiyada çıxan qəzetlərdən birinə istinad edərək, yazıb : «ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) Azərbaycandan tələb edir ki, İrana ehtimal olunan zərbəni endirmək üçün öz ərazisində informasiya toplamağa imkan yaratsın». Sədrəddin Soltan