GümAzTv: Yenə də İranın atom-nüvə obeyktlərinin vurulması, sanksiyaların tətbiqi gündəlikdədir.

İran xəbərləri – zəlzələ, sanksiyalar, hərbi əməliyyatlar ehtimalı

İranın Kirman əyalətində təbii fəlakət belə Tehran hakimiyyətini beyənlxalq ictimaiyyətin diqqətindən yayındırmayıb.

Yenə də İranın atom-nüvə obeyktlərinin vurulması, sanksiyaların tətbiqi gündəlikdədir.

«Zman»-ın məlumatına əsasən, Sürix Universitetinin professoru, strateji araşdırma üzrə mütəxəssis Stxalın qənaətincə, 2011-ci iliin ya fevral, ya da martında İsrail İranın atom-nüvə obekytlərinə havadan hmlə edəcək.

Professor isveçrədə çıxan «Blik» qəzentinə müsahibəsində bildirib ki, Ərbə yarımasdasında hava bu aylarda aydınlaşır : «Təhlükə gözləyəndə İsrail tez və güclü hərbi əməliyyatlar keçirdiyini əvvəllərdə sübut edib. 1981-ci ildə İraqın nüvə rektoorunun bombalanmasını, 2077-ci ildə Surriyanın atom obekytlərinin məhv edilməsini örnək ggöstərmək olar».

ABŞ ordusu qərargahı rəislərinin birləşmiş komitə başçısı Mayk Mallen ötən gün yenə İranla bağlı bəyanat verib. Onun sözlərinə görə, bölgədə savaş şəraiti yaradarsa, o zaman Pentaqon İrana hərbi zərbələr endirməyə tam hazırdır.

İsraildə çıxan “Haarets” qəzetinin yazdığına görə, Bəhreyn kralı ilə görüşdə amerikalı hərbçi körfəz dövlətləri başçılarını əmin edib ki, ABŞ oradakı ölkələrin təhlükəsizliyi ilə bağlı öhdəliyinə ciddi yanaşır. Məlumatda xatırladılıb ki, İrana yaxınlıqda yerləşən Bəhreyndə Amerikanın Yaxın Şərqdəki ən böyük Hərbi Dəniz Donanması bazası yerləşir.

Mallen etiraf edib ki, Tehran hakimiyyətini hazırda dünya və bölgə üçün “gerçək təhlükə mənbəyi olduğundan ABŞ da rahatsızlığını gizlətmir”.

Görüşdə iştirak edən ABŞ-ın Bəhreyndəki səfiri Adam Ereli də İranın nüvə proqramının “gerçəklikdən də artıq” olduğunu vurğulayaraq, qəti hərəkətə keçməyin vacibliyini söyləyib.

Mallen hərbi hazırlıqla bağlı konkret məlumat verməsə də, xatırladıb ki, ölkəsinin hərbi gəmiləri və təyyarələri davamlı surətdə İranının xəbərdarlıq etmədən hərbi əməliyyatlara başlayacağını izləyir. Bununla belə, amerikalı admiral təkrar olaraq, deyib ki, İranın nüvə obyektlərinə hərbi zərbələrin endirilməsini “gözlənilməyən olaylarla nəticələnə bilcəyi üçün pis qərar” sayır. Hərbçinin dediyinə görə, bütün bunlara baxmayaraq, ABŞ bu üsuldan “istifadə hüququnu özündə saxlayır”.

Qeyd edək ki, dekabrın əvvəlində admiral Mayk Mallen CNN-ə müsahibəsində bildirmişdi ki, Birləşmiş Ştatlar artıq kifayət qədər uzun müddətdir İranla bağlı problemin hərbi yolla həlli məsələsini nəzərdən keçirir.

Admiralın sözlərinə görə, danışıqlar aparmaq, problemi diplomatik yolla çözməyə səy göstərmək lazımdır, bununla yanaşı, gerçəklikdən, “İranın niyyətinin dəyərləndirilməsindən də aralanmaq olmaz”.

Mayk Mallen daha sonra bildirib: “İranın atom-nüvə proqramının dinc məqsədli olmasına inanmıram. Xüsusi xidmət orqanların əldə etdiyi məlumatlara əsasən, İran nüvə silahı yaratmaq niyyətindədir”.

Sanksiyalar gəlincə, bir müddət öncə «Radio Svaboda» bildirmişdi ki, Vaşinqton və müttəfiqləri yaxın zamanda İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etmək niyyətindədir.

Bu haqda kütləvi qırğın silahının probelmləri üzrə Ağ Evin müşaviri Heri Seymor bəyanat verib. Onun sözlərinə əsasən, yeni qadağların tətbiqində məqsəd Tehran hakimiyyətinin «zəif yerlərini» aşkarlayıb, o sahəyə təzyiqləri artırmaqdır. Bununla da uranı öz ərazisində zənginləşdirməkdən çəkindirmək üçün İran rəhbərliyinə maksimum probelmin yaradılmasına nail olmaq planlaşdırılıb.

H.Seymor ehtimal olunan sanksiyanın təfərrüatını açıqlamayıb.

Ötən gün İtaliyanın məşhur “İntesa Sanpaolo” bankı İranla bütün ticarət əlaqələrini dayandırdığını bildirib.

Adının  çəkilməsini istəməyən bank təmsilçisi  “Röyter” agentliyinə açıqlamasında deyib ki, İranla əməkdaşlığın dayandırılması Qərbin sanksiyaları ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, “İntesa Sanpaolo” hələ bir ay əvvəldən İslam Respubliası əməkdaşlığı dayandırıb: “Bu, İranın xam nefti ilə əlaqədar bank əməliyyatlarını aparmağa yardım edən sonuncu İtaliya bankıdır. Hesab edirəm ki, İranın xam neftini alıb-satan tərəflər bundan sonra öz maddi ehtiyaclarını təmin etmək üçün digər yerlərə üz tutmalı olacaqlar. Məsələn, bəlkə də Çinə. Lakin bu iş gündən-günə çətinləşir”.

«Altıq» ölkələrinin təmsilçiləri ilə bu ayın əvvəlində Cenevrədə İranın atom-nüvə proqramına dair keçirilən danışıqlar nəticəszi qaldığından Tehran hakimiyyəti ABŞ-ın yeni iqtisadi sanksiyaları ilə üzləşib.

 ABŞ maliyyə nazirinin müavini Stüart Levi ötən gün  jurnalistlərə açıqlamasında İran İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının kooperativ fondunun icraçı direktoru Pərviz Fəttaha, Müəllim Sığorta Şirkətinə, “Pars” Neft və Qaz Şirkətinə, İranın Kiş adasının “ İslamik Ripablik of İran şippinq layns"- Gəmiçilik Şirkətinə, “Mehr” və “Ənsar” banklarına,qvardiya üzvlərinin sərmayə yatrımları ilə məşğul olan  «Bonyadi -taayon sepah», habelə bu hərbi birləşmə tərəfindən maliyyəlşirilən və ya ona bağlı olan bir sıra özəl şirkətlərə  sanksiya qoyub.

«euronews»-un məlumatına əsasən,Stüart Levi deyib ki, İranın Gəmiçilik Şirkəti və qvardiya  BMT-nin və bir sıra dövlətlərin İrana tətbiq etdiyi sanksiyaları qanunsuz yollarla pozmağa cəhd göstərən əsas qurumlardır: “ “ İslamik Ripablik of İran şippinq layns" -gəmiçilik şirkəti sanksiyaları pozmaq üçün çeşidli qanunsuz yollara əl atır. Onlar gəmi sahiblərinin adlarını və gəmidəki yüklərin sənədlərini saxtalaşdırır, bir sıra hallarda  isə gəmilərin İrana məxsus olduğunu gizli saxlamaq üçün onları başqa rəngdə boyayıb, başqa ölkələrə məxsus olan gəmilər kimi qələmə verməyə çalışırlar”.

Qeyd edək ki, ABŞ Maliyyə Nazirliyinin İrana qarşı tətbiq edilən sanksiya ilə bağlı  «qara siyahıya» düşmüş hüquqi və fiziki şəxslərin Amerikanın bank-maliyyə sistemindəki hesabları dondurulacaq.Həmin yasağa əsasən yeni sanksiya tətbiq olunanlarla bundan sonra istənilən əməkdaşlıq ABŞ vətəndaşlarına qadağan edilib. Vaşinqton xarici tərəfkeşlərindən buna əmələ etməyə çalışacaq.

Baş verənlərdən belə görünür ki, ABŞ başda olmaqla Qərb  2011-ci ilin yanvarında İranla keçirilməsi nəzərdə tutalan danışıqlara ciddi hazırlaşır. Tehran hakimiyyəti də bu sitiqamətdə boş dayanmır. Keçmiş xarici işlər naziri Məncçehr Müttkinin ƏliəkbərSalehi ilə əvəzəlnməsi ilə Tehranın yanvarda da vaxt udmağa hazırlaşdığını ehtimal etməyə əsas verir. Sanksiyaların nəticəsiz ötüşdüyünü düşünənlər məsələyə çox üzdən baxır. Subsidiyaların ləğvi daxili bazarda benzinin, onunla yanaşı çörəyin və gündəlik tələbat mallarını bahalaşması həmin yaaqların yaratdığı hallardandır. Odur ki, beynəlxalq ictimaiyyətlə razılaşmayacağı təqirdə qarşıdan gələn ilin İran hakmiyyəti üçün asan keçməyəcəyi ehtimalının böyük olduğunu indidən söyləmək mümkündür…

Sədrəddin Soltan