GünAzTv: Qarabağ məsələsində İranın vasitəçilik cəhdləri Bakıda şübhəli reaksiyalar doğurdu.

Xəbər verildiyi kimi, İranın xarici işlər naziri Mənuçehr Mottəki mətbuata açıqlamasında bildirib ki, İran Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsilə bağlı vasitəçilik etmək üçün təşəbbüslə çıxış edib: "Ermənistan prezidentinə və Münhendə keçirdiyimiz görüşdə Azərbaycanın hörmətli prezidenti İlham Əliyevə Dağlıq Qarabağ məsələsinin həllində İranın yardımını təklif etmişəm. Üç ölkənin xarici işlər nazirləri səviyyəsində Tehranda görüşüb münaqişənin həllini müzakirə etmək təklifini irəli sürmüşəm. Bunun həyata keçəcəyinə inanıram. Azərbaycan təklifə müsbət cavab verib. Amma təəssüf ki, Ermənistan bu məsələyə hələ münasibət bildirməyib. Biz onların cavabını gözləyirik".    M.Mottəki açıqlamasında onu da bildirib ki, İran Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə görə çox narahatdır: "Bu məsələni müxtəlif beynəlxalq toplantılarda qaldırmışıq və Azərbaycanın haqq işini müdafiə etmişik. Regiondaki çaxnaşmalar bölgənin iqtisadi, siyasi və təhlükəsizlik məsələlərinə təsir göstərir. Biz münaqişənin həllində və rayonların azad olunmasında hər iki ölkəyə yaxından kömək edəcəyik".    Maraqlıdır, İranın vasitəçilik istəyi sözügedən münaqişənin həllinə hansısa formada təsir edə bilərmi və bu nə dərəcədə real görünür?    Politoloq Elçin Mirzəbəyli İranın vasitəçilik missiyasını öz üzərinə götürmək istəyinin istər nəzəri, istərsə də praktiki baxımdan heç bir faydası olmayacağı qənaətindədir: "İranın yaşadığı problemlər bu dövlətə vasitəçi olmağa imkan vermir. İran ilk növbədə özünün dünyanın digər dövlətlərilə olan problemlərini həll eləsin. Ondan sonra Dağlıq Qarabağ problemilə bağlı gedən prosesdə hər hansı formada rol oynaya bilər. Bu gün İran özü dünya ilə münasibətlərini normallaşdırmaq üçün vasitəçilər axtarır və bu prosesdə daha çox Türkiyənin mövqeyinə üstünlük verir. İndiki halda Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri kifayət qədər yüksək səviyyədədir və rəsmi Ankara da Qarabağ münaqişəsinin həll olunmasında yetərincə aktiv mövqe nümayiş etdirir. Digər tərəfdən, 1992-ci ildə Şuşanın işğalı zamanı İranın vasitəçiliyini və bunun hansı formada həyata keçirildiyini görmüşük. İran Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını işğal etdiyi dönəmdə işğala ən çox dəstək verən ölkələrdən biri olub. Ermənistanda keçirilən son prezident seçkilərində həm hakim partiyanın namizədi Serj Sarkisyan, həm də müxalifətin namizədi Levon Ter-Petrosyan Dağlıq Qarabağ və digər rayonların işğal olunduğu vaxt İran-Gümrü yolunu bu ölkə üçün həyat yolu adlandırırdı. Açıq şəkildə bildirirdilər ki, İran olmasaydı, erməni xalqı ayaqda, dura bilməzdi. İran doğrudan da müsəlman təəssübkeşliyindən çıxış edirsə, ən böyük xidməti o olardı ki, Ermənistanla sərhədlərini bağlasın. İran Ermənistanla sərhədlərini bağlayarsa və Türkiyə də indiki prosesi davam etdirərsə, qısa bir vaxt ərzində Ermənistanın diz çökdüyünün şahidi olarıq. Bu baxımdan İranın, vasitəçilikdən daha çox, qonşu dövlət kimi müəyyən addımlar atmasına ehtiyac var. İran Ermənistana dəstək verməsin yetər, vasitəçiliyinə ehtiyacımız yoxdur".    Politoloq Zərdüşt Əlizadə hesab edir ki, hər hansı bir dövlət iki münaqişədə olan dövləti barışdırmaq istəyirsə bunu yalnız alqışlamaq lazımdır: "Bu, təbii ki, xoş niyyətdən, məramdan xəbər verir. O başqa məsələdir ki, Qarabağ məsələsində rəsmi vasitəçilər var və bunlar da dünyanın üç aparıcı dövlətidir: Rusiya, ABŞ və Fransa. İran 1992-ci ildə belə bir təşəbbüsü həyata keçirməyə çalışırdı. O zaman bu ölkənin xarici işlər naziri Əli Əkbər Vilayəti Bakıya gələrək prezident Ayaz Mütəllibovla danışıb onun razılığını almışdı. Daha sonra o, Ağdama getmişdi, amma rus hərbçiləri onu Qarabağa buraxmayaraq geri qaytarmışdılar. O zaman da Rusiya Cənubi Qafqazda hərbi-siyasi-maddi baxımdan əsas qüvvə idi, indi də faktiki olaraq elədir. Ondan sonra 1992-ci ilin myında Rəfsəncani Petrosyanla parlamentin sədri Yaqub Məmmədovu Tehrana çağırmışdı və atəşkəs barədə müqavilə imzalanmışdı.    Ölkələrinə qayıtmamış eşitdilər ki, Şuşa əldən gedib. Yəni Rusiyanın təhrikilə rus-erməni qüvvələri bu işğalı həyata keçirmişdi. Həmin işğaldan sonra İran kənara çəkildi. İndi də İranın vasitəçilik istəyinə Azərbaycan razılıq verib. Ancaq Rusiya Ermənistana imkan verməz ki, İran bu məsələyə qarışsın. Çünki vasitəçilik müəyyən siyasi imtiyazlar deməkdir. O baxımdan heç kəs imkan verməz ki, İran Rusiya, ABŞ və Fransanın vasitəçilik etdiyi bir münaqişədə əlavə bir vasitəçi kimi iştirak etsin". Bakı-xəbər