İşsizlik İranı bürüyür

GünAzTv: “İran İşçilər Evi”-nin (həmkarlar təşkilatı) yetkilisi bildirib ki, bu il İranda işdən çıxarma halları 70 faizə qədər artacaq. “İşçilər Evi” rəhbərinin ostanlar üzrə müavini Həsən Sadiqi İLNA agentliyinə verdiyi müsahibəsində bildirib ki, bu ilin ilk günlərində (mart ayının sonlarında) açıqlanan Tehranda işdən çıxarma halları keçən ilə nisbətən 49 faiz artıb. Onun sözlərinə görə bu rəqəm bütün ölkə üzrə 50 faizdən artıqdır.

Sadiqi onu da bildirib ki, bu rəqəm yalnız onlara müraciət edənlərin siyahısı əsasında hesablanmışdır. İşdən iş sahibi ilə razılaşaraq çıxarılanlar “İşçilər Evi”-nə müraciət etmədiyindən onların siyahısı əldə yoxdur. Amma onlar da bu siyahıya əlavə olunsa İranda işdən çıxanların sayında təxminən 70 faiz artım müşahidə olunacağı gözlənilir.

Sadiqinin sözlərinə görə bu narahatediçi rəqəmin böyüməsinə səbəb olan amillər kimi  subsidiyaların götürülməsi ilə yaranan narahatçılıqlar, sənaye sahəsində sərmayə qoyuluşunun riskli olması, təqaüd qanununda yeni dəyişikliklər, istehsal müəssisələrin xərclərinin artırılması, işsizlik sığorta fondunun aqibətinin naməlum olması, hakimiyyətin öz vədlərinə əməl etməməsi və xaricdən lüzumsuz malların gətirilməsi ciddi yer tutmaqdadır. Digər tərəfdən İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad aprelin 7-də televiziya verlişlərinin birində çıxış edərək bildirmişdi ki, “sürətli effekt verə biləcək iş yerlərin açılması” layihənin icrası ilə ölkədə işsizliyin səviyyəsi azalaraq 3-4 il ərzində 5 faizə çatacaq.

Prezidentin sözlərindən fərqli olaraq İş İdarəsi bu layihə çərçivəsində yalnız 900 min iş yerinin açılmasını qeyd edib. İranda işsizliyin səviyyəsi haqda məlumatlar müxtlif olsa da İran Proqnozlaşdırma Mərkəzinin verdiyi məlumatlarda bu rəqəm 11.1 faiz kimi qeyd olunur. Amma müstəqil ekstpertlər İranda işsizliyin səviyyəsinin bu rəqəmdən daha yüksək olduğunu hesab edirlər.

Növcud mənzərə onu da göstərir ki, mövcud rejimin BMT və beynəlxalq müqavilələr sahəsindəki müvəffəqiyyətsizliyi kasıb və zəif təbəqənin cəzalandırılmasına səbəb olmuş sanksiyalarla nəticələnir. Dəfələrlə görülüb ki, SEPAH və rejimə bağlı fondlar tərəfindən aparılan biznes işləri zamanı sanksiyalara o vaxt istinad edilmişdir ki, bu artıq onların iqtisadi maraqlarına toxunmuşdur. Bu təbəqə özünü yeni sanksiyalardan müdafiə etmək üçün pullarını İsveçrə və digər xarici ölkələrdəki bank hesablarına yatırmaq istəyir. Baxmayaraq ki, adi İranlılar öz pullarını getdikcə daha çox təhlükəli olan daxili bank sistemində (bəziləri isə daha az riskli gördükləri “yastıq altında”) saxlamaq məcburiyyətindədirlər. Bütün bu qeyd olunanlar öz növbəsində istər istəməz ümumi iqtisadi mənzərəni pisləşdirir, iqtisadiyyatı daha da çıxılmaz vəziyyətə salır, işsizliyi artırır. ARAZTM