ABŞ İran siyasətində 4 aylıq taum-aut götürəcək "ABŞ Polşa və Çexiyada raketdən müdafiə sistemlərinin yerləşdirilməsində Rusiyaya güzəşt edə bilər, Gürcüstanın ərazi bütövlüyü məsələsində isə güzəşt olunmayacaq" Ötən həftə keçirilən 45-ci Münhen təhlükəsizlik konfransında ABŞ-ın vitse-prezidenti Cozef Bayden ölkəsinin yeni administrasiyasının xarici siyasətinin tezisləri ilə çıxış edib. Cozef Bayden deyib ki, yeni administrasiya beynəlxalq alyansların və təşkilatların Amerikanın gücünü tükəndirmədiyinə inanır, bu alyans və təşkilatlara ümumi təhlükəsizliyi, iqtisadi maraqları və dəyərləri daha da inkişaf etdirmək imkanı verəcək: "Odur ki, biz müzakirə edəcək, qulaq asacaq və məsləhətləşəcəyik". Vitse-prezident xarici siyasətin konkret məsələlərinə də toxunub. Onun sözlərinə görə, İran xalqı böyük xalqdır, fars mədəniyyəti böyük mədəniyyətdir, amma İran elə bir tərzdə hərəkətlər edib ki, bu regionda sülhə və öz xalqının firavanlığına xidmət etməyib. Cozef Bayden qanunsuz nüvə fəaliyyətinin bu cür hərəkətlərə misal kimi çəkib. Ramiz Mikayıloğlu Yeni administrasiya Fələstin münaqişəsinin həllini isə iki dövlət prinsipində görür və bunu reallaşdırmağa çalışacaq. İslam dünyası haqda danışarkən Cozef Bayden prezident Barak Obamanın çıxışından sitat gətirib: "Prezident deyib ki, biz yumruğunu açmağa hazır olanlara əl uzadacağıq. Mən də inanıram ki, müsəlman dünyasında terrorçuların az, çox az hissəsini sağlam düşüncəyə çağırmaq mümkün deyil və müsəlman dünyasında milyonların qəlbi və düşüncəsi bizim üçün əziz olan dəyərləri bölüşür". Cozef Baydenə görə, NATO enerji təhlükəsizliyinin genişlənməsinə xidmət etməli, bölgələrə çevik daxil olub-çıxmaq üslubunda fəaliyyət göstərə bilməlidir. Rusiya ilə münasibətlərə gəldikdə, o, Vaşinqtonun heç də hər şeydə Moskvayla razılaşmayacağını dilə gətirib: "Məsələn, ABŞ Abxaziya və Cənubi Osetiyanı heç vaxt müstəqil dövlət kimi tanımayacaq. Biz belə nüfuz dairəsinə malik heç bir ölkəni tanımayacağıq. Əminik ki, suveren ölkələr öz qərarlarını vermək və müttəfiqlərini seçmək haqqına malik olmalıdırlar". Məsələ ilə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz "Atlas Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elxan Şahinoğlu deyir ki, ABŞ-ın yeni vitse-prezidentinin çıxışından müxtəlif nəticələr çıxarmaq olar. Aydındır ki, prezident Barak Obamanın xarici siyasəti öncəki prezident Corc Buşdan xeyli fərqlənəcək. Elxan Şahinoğlu Cozef Baydenin çıxışındakı bir nüansa da diqqət çəkir. Söhbət ondan gedir ki, Corc Buş admnistrasiyası raketdən müdafiə sistemlərini Rusiya ilə sərhəddə, Polşa və Çexiyada qurmağa çalışıb. Cozef Baydenin çıxışından belə anlaşılır ki, bu məsələdə qaçhaqaça ehtiyac görmürlər, bir qədər təxirə də sala bilərlər. Amma bu məsələni öyrənirlər. Vitse-prezidentin çıxışında konkret olaraq Polşa və Çexiyanın da adı çəkilməyib. Bu da o deməkdir ki, Polşa və Çexiyada raketdən müdafiə sistemlərinin yerləşdirilməsi məsələsində Rusiyaya güzəşt oluna bilər. Amma güzəşt olunmayacaq məsələ də vurğulanıb. Bu da Rusiya üçün önəmliydi: "Bu da ondan ibarətdir ki, ABŞ-ın yeni admnistrasiyası da birmənalı olaraq Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir, Abxaziya və Cənubi Osetiya separatçılarının müstəqilliyi faktını Vaşinqton qəbul etmir". Elxan Şahinoğlu ABŞ-ın İran siyasətinin Corc Buş dönəmindəki kimi davam etdiriləcəyi qənaətindədir: "Çox da dialoq tərəfdarı olduqlarını söyləyirlər. Amma Tehranın siyasətində dəyişiklik olmasa, Vaşinqtonun da siyasəti dəyişməyəcək. Mənə elə gəlir ki, ABŞ İran siyasətində bir qədər fasilə götürəcək. Çünki bir neçə aydan sonra İranda prezident seçkiləri keçiriləcək. ABŞ-ın yeni administrasiyası da bu seçkinin nəticələrini gözləyəcək və bu nəticələrdən asılı olaraq hərəkətə keçəcək. Yəqin ki, üç-dörd aylıq taum-aut olacaq". "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri ABŞ-ın yeni administrasiyasının digər istiqamətlərdə siyasətində isə elə bir yenilik gözləmir: "Mən Cozef Baydenin çıxışında dünyada təhlükəsizliyin qorunması, beynəlxalq terrorçuluğa qarşı mübarizə sahələrində geri addım addımlar atılacağına bir işarə görmədim". Elxan Şahinoğlu enerji təhlükəsizliyinin qorunmasında NATO-nun rolu, çevik qüvvələrin formalaşdırılmasıyla bağlı söylədiklərinə də toxundu. O belə çevik qüvvələrin başqa bir formada indi də olduğunu xatırlatdı. Məsələn, Əfqanıstanda faktiki NATO qüvvələri fəaliyyət göstərir. Bu da ondan qaynaqlanır ki, beynəlxalq terror artıq hər kəs üçün təhlükəyə çevrilib: "Enerji resurslarının qorunması məsələsi də xoş bir yenilik olar. Burada Azərbaycanın maraqları da nəzərə alınmalıdır. Çünki ölkəmiz Avrasiya bölgəsinin mühüm enerji mənbəyi, istehsalçısı və tranzit ölkəkədir. NATO qüvvələrinin həmin tranzit yolları qorunmasında istifadə olunacaqsa, bütün hallarda bu, bizim maraqlarımıza uyğundur. Bu tip yanaşmanı gələcəkdə Vaşinqton inkişaf etdirərsə, təqdirəlayiqdir. Çünki ətrafımız çox təhlükəli bir çənbərə bürünüb. Rusiyanın yeni ideyası Azərbaycanın ətrafında çevik qüvvələr formalaşdırır və torpaqlarımızı işğal edən Ermənistanda da bu qüvvələrin bir hissəsi yerləşdiriləcək. Bu, Azərbaycan üçün müəyyən qədər təhlükəlidir. O baxımdan rəsmi Bakı təhlükəsizliyinin qorunması səviyyəsinin artırılması yolları barədə düşünməlidir. Ona görə də ABŞ-ın yeni administrasiyasının yeni ideyası Azərbaycanın maraqlarına tam uyğundur".