Moskva neoimperialist iddialarından əl çəkmir "İqtisadi böhranın Rusiyada acı nəticələrə gətirib çıxaracağı göz qabağındadır" Rusiya iqtisadiyyatı çökür. Milli valyuta sürətlə dəyərdən düşür, iri müəssisələr qapanır, ölkənin xarici borclar üzrə reytinqi aşağı düşür, xaricdən vəsaitlərin cəlb olunması praktiki mümkün deyil, neftdən gələn gəlirlər heç hasilat xərclərini örtməyə yetmir, qazdan gələn gəlirlər də azalmağa başlayıb. Əgər il ərzində qiymət 70 dollardan aşağı olarsa, büdcədə ciddi kəsir yaranacaq. Rusiyanın bu ilin avqustunda 600 milyard dollara çatan valyuta ehtiyatları hazırda 380 milyard dollara düşüb. Üstəlik, bu rəqəm hər gün 2 milyard dollar azalır. Ölkədə inflyasiya rəsmi statistikada göstərilən 13 faizdən xeyli çoxdur. Həm də Rusiyada elə şəhərlər var ki, əhalisi həmin şəhərdə fəaliyyət göstərən hansısa iri müəssisədən asılıdır. İndi belə müəssisələrin bağlanması nəticəsində həmin şəhərlərin əhalisi bütünlüklə işsiz qalıb. Bəs Rusiyanın iqtisadiyyatının çökməsi hansı problemlərə yol aça bilər? Ramiz Mikayıloğlu Məsələ ilə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elxan Şahinoğlu deyir ki, Rusiya enerji daşıyıcılarının ixracından asılı bir ölkədir, istehsal yoxdur. Neftin qiyməti də aşağı düşüb. Ona görə də dünyada baş verən iqtisadi böhran ən çox elə Rusiya kimi ölkələri vurur. Artıq rus hökuməti 10 milyardlarla dollar bank sektoruna yönəldib ki, bəlkə iqtisadi böhranın nəticələrini müəyyən qədər aradan qaldırmağa nail olsunlar. Amma buna müvəffəq olunmayıb. Rusiya rəsmiləri də etiraf edirlər ki, 2009-cu il də ölkə üçün ağır keçəcək. Müşahidələr də bunu təsdiqləyir, işsizlərin sayı sürətlə artır. Səkkiz il prezident olmuş, hazırda baş nazir postunu tutan Vladimir Putinin dönəmində şəhərlərdə mitinq və yürüşlər müşahidə edilməyib. İndi bu da baş verir. Bəzi şəhərlərdə etiraz mitinqləri başlayıb. Bu prosesin sürətlənəcəyi ehtimalı var. Elxan Şahinoğluna görə, baş verənlər Rusiyanın qonşularında da müəyyən problemlər yarada bilər. Bu ölkədə çalışan milyonlarla MDB dövlətlərinin vətəndaşları var. Hazırda onların Rusiyada sıxışdırılması prosesinə başlanılıb. Moskva meri də bəyanat verib ki, xarici işçilərə ayrılan kvotanı azaltmaq lazımdır. Bu isə o deməkdir ki, 10-12 milyon xarici işçini ölkədən çıxaracaqlar. Bu da birbaşa və dolayısıyla qonşu ölkələrlə münasibətlərin gərginləşməsinə yol açacaq. Çünki qonşu ölkələrin bir çoxu valyuta ehtiyatlarını Rusiyada çalışan vətəndaşlarının hesabına doldurur. Bu mənada Moskva qonşularıyla da problemlər yaşaya bilər. Bəs baş verən proseslər Rusiyanın demokratikləşməsinə gətirib çıxara bilərmi? Elxan Şahinoğlu hesab edir ki, iqtisadi böhran dərinləşəcəksə, hazırkı Rusiya hakimiyyətinə əhalinin inamı azalacaq. Hökumət vəziyyətdən çıxmaq yönündə real iş görə bilmirsə, onun reytinqi aşağı düşməlidir. Deməli, alternativ qüvvələrə maraq arta bilər. Amma bu o demək deyil ki, şimal qonşumuzda demokratiyanın təzahürləri artacaq, liberal qüvvələrin hakimiyyətə gəlişi sürətlənəcək. Ötən illərdə liberal qüvvələr faktiki əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədilib, artıq heç parlamentdə də təmsil oluna bilmirlər: "Qalır sol qüvvələr, söhbət Kommunist Partiyasından gedir, bəlkə onlar yaranmış durumdan istifadə edə bilərlər. Amma bu da Rusiya üçün yaxşı hal sayıla bilməz. Çünki kommunistlərin hakimiyyətinin nələrə gətirib çıxara biləcəyini tarix göstərib. Kommunistlərin hakimiyyətə gəlməməsi üçün də bütün qüvvələr səfərbər oluna bilər. Bu da qarşıdurmanı gücləndirər". O bildirdi ki, bütün istiqamətlərə baxılsa, iqtisadi böhranın Rusiyada acı nəticələrə gətirib çıxaracağı göz qabağındadır. İqtisadi çökmə Moskvanın postsovet məkanındakı təsirinə, ona bağlı dövlətlərlə münasibətlərinə necə təsir göstərəcək? "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri dedi ki, iqtisadi problemlərinə baxmayaraq, Rusiya lovğalığından da qalmır. Özünə maliyyə resursları lazım olduğu halda Kubaya az əvvəl 400 milyon dollar kredit verib. Əslində Kuba ilə iqtisadi münasibətlərin tənzimlənməsi, qarşılıqlı iqtisadi fayda məsələsi problemlidir. Vaxtilə Sovet İttifaqı da Kubaya sadəcə, yardım edib. Üstəgəl, Ermənistana da 1 milyard dollar kredit verməyə hazırlaşırlar. İki gün əvvəl də Qırğızıstan prezidentinə Moskvada 2 milyard dollarlıq kredit vədi verilib: "Bu da ondan irəli gəlir ki, Rusiya iqtisadi tənəzzül içərisində olsa da, imperiya maraqlarını qorumağa çalışır. Məsələn, Qırğızıstana verilən 2 milyard dollar kredit əvəzinə bu ölkədəki ABŞ hərbi bazasının qapadılmasını tələb edirlər. Yəni ABŞ-a ziyan dəyməsi üçün pullarını göyə sovururlar".