"Superdövlətlər bütün güzəştləri Azərbaycandan qoparmağa çalışırlar" Qabil Hüseynli: "Onlar problemin həlli naminə Ermənistanı hər hansı güzəştə getməyə məcbur etmək istəmirlər" Rusiya və Fransanın xarici işlər nazirləri, ABŞ dövlət katibinin müavini Helsinkidə Azərbaycan və Ermənistana "texniki sənəd" təqdim ediblər. Minsk qrupunun fransalı həmsədri deyib ki, bu sənəd münaqişənin tənzimlənəsinə, əsas prinsiplərin razılaşdırılmasına kömək etməyə imkan verir: "Əvvəlcə sənəd işlənməli və öyrənilməlidir. Sonra onu konflikt tərəfləri bəyənməli, ya da rədd etməlidirlər. Rusiya və Fransanın xarici işlər nazirləri, ABŞ-ın dövlət katibinin müavini Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləriylə görüşdə konflikt tərəflərinə gələn il ərzində əsas prinsiplərin razılaşdırılmasıyla bağlı qrafik təqdim ediblər". Bu arada məlum olub ki, Brüsseldə Avropa Birliyinin yüksək rütbəli xarici siyasət rəsmiləri ilə Cənubi Qafqaz ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin görüşü olub. Ramiz Mikayıloğlu Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov görüşdən sonra keçirilən mətbuat konfransında deyib ki, Qarabağ münaqişəsinin həlli üçün ATƏT-in Minsk qrupu çərçivəsində aparılan danışıqlarda müzakirə edilib. Prezidentlərin Moskva bəyannaməsini, Türkiyənin Qafqazda Sabitlik və İşbirliyi Paktı kimi təşəbbüsləri xatırladan Elmar Məmmədyarov bildirib ki, indi erməni həmkarıyla birlikdə keçmişin pis miraslarının tarixdə qalmasına çalışırlar: "Bütün bu cəhdlər daha sabit və sakit Cənubi Qafqazın əsasının qoyulmasına kömək edir. Ermənistanın xarici işlər naziriylə mən bu fikirdəyik ki, biz bütün pis mirasların geridə, tarixdə qalmasına çalışmalıyıq". Məsələylə bağlı fikirlərini öyrəndiyimiz politoloq Qabil Hüseynli deyir ki, həmsədrlərin təqdim etdikləri texniki qrafik o deməkdir ki, münaqişə tərəfləri Madrid prinsiplərinə uyğun olaraq mərhələ-mərhələ sazişin ayrı-ayrı müddəalarını razılaşdırmalıdırlar. Bununla bağlı Azərbaycan və Ermənistana öhdəlik xarakterli tövsiyələr verilib. Burada da çox prinsipial məqamlar var. Azərbaycanın Madrid bəyannaməsinə düzəliş edilməsi təklifi və bununla bağlı yaydığı bəyanat qəbul olunmayıb. Üstəlik, superdövlətlər sülhyaratma prosesinin sürətlənməsində təkid edirlər: "Məncə, buna görə də 2009-cu il çox çətin il olacaq. Baxmayaraq ki, ATƏT-in səlahiyyətli nümayəndəsi Qoran Lenmarker 2008-ci ili "qızıl il" adlandırıb. Qarabağ münaqişəsinin həlli baxımından 2009-cu ilin də "qızıl il" olacağını söyləyir. Amma məsələ burasındadır ki, onlar problemin həllində Ermənistanı hər hansı güzəştə getməyə məcbur edə bilmirlər, yaxud etmək istəmirlər. Superdövlətlər bütün güzəştləri Azərbaycandan qoparmağa çalışırlar". Onun sözlərinə görə, belə bir şəraitdə Azərbaycanın özü üçün məqbul olmayan sülhə gedəcəyinə və texniki qrafikdə nəzərdə tutulmuş müddətdə sülh şərtlərinin razılaşdırılması prosesinin həyata keçiriləcəyinə inam o qədər də böyük deyil. Bütün pis mirasların tarixdə qalmasına çalışmaqla bağlı Elmar Məmmədyarovun söylədiklərinə gəlincə, Qabil Hüseynli bildirdi ki, nazirin nəyi unudacağımızı nəzərdə tutmasıyla maraqlanır. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində həmişə ermənilər təcavüzkar rolunda olub. Ya Azərbaycanın torpaqlarını işğal edib, ya da azərbaycanlılara qarşı soyqırım törədiblər, onları doğma torpaqlarından deportasiya edib, didərgin salıblar. Belə əməllərdən hər hansını azərbaycanlıların törətməsi barədə fakt gətirmək olmaz. Düzdür, ermənilər Osmanlı İmperiyası zamanı, 1915-ci ildə 1,5 milyon erməninin qırıldığını iddia edirlər. Amma nə yazıqlar olsun ki, biz 2,5 milyon azərbaycanlının istər Türkiyə ərazisində, istər Urmiya ərazisində, istərsə də Azərbaycanın bütün coğrafi məkanlarında rusların silahlandırdığı erməni daşnak dəstələrinin qırması barədə həqiqətləri dünyaya qəbul etdirə bilməmişik. Heç yaxın tarixdə baş verən Xocalı soyqırımı haqqında həqiqətləri də dünyada tanıtmağı bacarmamışıq: "Ona görə də keçmişi unutmaqdan danışan zaman ermənilər bu məsələdə yalvarış, rica edici mövqedə dayanmalıdırlar. Elmar Məmmədyarovun belə bir məsələdən söz açması xeyli təəccüblüdür. Məsələn, biz Azərbaycanın iki yerə bölünməsinə yol açan Türkmənçay sülh müqaviləsinimi unutmalıyıq? Bu misalı ona görə çəkirəm ki, həmin müqavilədən sonra ermənilərin Azərbaycan torpaqlarına, istər indi Ermənistan adlanan ərazilərə, istərsə də Dağlıq Qarabağa gətirilməsi prosesi başlanılıb. Bunun ardınca da həmin ərazilərdən azərbaycanlıların deportasiyası prosesinə start verilib. Bunu unudaq?" Qabil Hüseynli xatırlatdı ki, rusların fitvasıyla 1905-1907-ci ildə ermənilər dinc azərbaycanlılara qarşı qanlı soyqırım siyasəti həyata keçirib, 1918-ci ilin mart qırğınları olub. Sovet hakimiyyəti illərində də genosidə bənzər deportasiya siyasəti davam etdirilib. Mehri rayonu və ona bitişik ərazilər 1923-cü ildə Ermənistana verilib, 1948-1953-cü illərdə isə 300 minə yaxın azərbaycanlı öz dədə-baba torpaqlarından deportasiya edilib. Azərbaycandan ermənilərin deportasiyası haqqında isə danışmaq mümkün deyil. Yaxud azərbaycanlıların ermənilərə qarşı hər hansı silahlı çıxışından danışmaq mümkünsüzdür. Bizim tariximizdə digər xalqlara qarşı nifrət, yaxud soyqırım, qeyri-humanist hərəkətlərə rast gəlmək mümkün deyil. Ona görə də biz keçmişimizlə, yəni qonşulara, bütün bəşər övladlarına münasibətlə bağlı öyünə bilərik. Qoy o kəslər bu məsələdə başlarını aşağı diksinlər ki, başqa xalqlara divan tutub, torpaqlarını zəbt edib, insanları quyulara doldurub basdırıblar, anaların qarnını yırtıb, uşaqları süngünün ucundan çıxarıblar. Erməni vəhşiliklərinin növlərini sayıb qurtarmaq olmz. Bunları da insan hafizəsindən etmək mümkün deyil. Düzdür, həmişə nifrətlə yaşamaq da olmur: "Amma eyni zamanda necə Türkiyədə ruslarla əlbir olub, arxadan zərbə vurduqlarına görə Osmanlının köç siyasətinə məruz qaldıqlarını, bunu "soyqırım" kimi qələmə verirlər, öz yalanlarını unutmurlar, biz də həqiqətlərimizi unutmamalıyıq. Biz həm də başımıza gətirilən müsibətlərə nə ad, nə də siyasi qiymət verə bilmişik. Bu gün də onları unutmaq barədə danışırıqsa... Onsuz da biz yaddaşsız xalqıq, çox şeyi qısa müddətdə unuduruq. Əslində xalqın sosial hafizəsi çox gülü olmalıdır. Düzdür, xalqlar sosial hafizəsinin hökmüylə hərəkət etmir, reallıqları nəzərə alaraq davranır. Amma eyni zamanda bu və ya digər münasibətləri qurarkən keçmişin ibrət dərslərini nəzərə almadan necə hərəkət etmək olar? Mən bu məsələni başa düşməkdə çətinlik çəkirəm".