ERMƏNİSTAN ABŞ-ın QARABAĞA DAİR MÖVQEYİNDƏN NARAHAT OLUB Sülh danışıqlarında əsas məsələ üzrə razılaşma hələ də yoxdur Rusiyalı ekspert Aleksandr Karavayev: “Minsk Qrupu artıq dağılıb” Xəbər verildiyi kimi, oktyabrın 10-da Bişkekdə Rusiyanın təşəbbüsü ilə Azərbaycan, Ermənistan və Rusiyanın xarici işlər nazirlərinin görüşü olub. Nazirlər Qarabağ münaqişəsinin həlli yollarını müzakirə ediblər. MDB sammiti çərçivəsində keçirilən bu görüşün təfərrüatları barədə heç bir məlumat verilməyib. Bundan iki həftə əvvəl Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri Nyu-Yorkda BMT sammiti çərçivəsində Türkiyənin vasitəçiliyi ilə görüşmüşdülər. Hazırkı Bişkek sammiti isə Qafqazdakı müharibədən sonra ilk MDB toplantısı idi və bir çox görüşqabağı şərhlərə görə, bu mövzu sammitin əsas müzakirə obyektlərindən olmalı idi. Ancaq nə sammitin rəsmi nəticələrində, nə də Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya xarici işlər nazirlərinın birgə görüşü ilə bağlı məlumatlarda bu məsələdən bəhs edilmir. Ehtimallara görə, bu, MDB ölkələri arasında fikir birliyinin olmaması ilə əlaqədardır. Ermənistanın xarici işlər naziri Edvard Nalbəndyan isə nazirlərin görüşündən sonra öz ölkəsindən olan jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, danışıqlar prosesində əsas məsələlərin razılaşdırıldığı haqda deyilənlər düzgün deyil. Qeyd edək ki, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov Bişkek görüşü ərəfəsində mətbuata müsahibəsində Qarabağ danışıqlarında həll edilməmiş 2-3 məsələnin qaldığını, onların da Azərbaycandakı seçkilərdən sonra həll edilə biləcəyini demişdi. E.Nalbəndyan isə bildirib ki, danışıqlarda əsas məsələ - Dağlıq Qarabağın statusu barədə heç bir razılaşma yoxdur: “Bu məsələ açıq qalır. Ermənistan hesab edir ki, Dağlıq Qarabağın statusu orada yaşayan əhalinin öz müqəddəratını təyin etməsi yolu ilə həll edilməlidir”. E.Nalbəndyan onu da deyib ki, Bişkek görüşü zamanı Qarabağ münaqişəsinin ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində və “Madrid təklifləri” əsasında nizamlanması müzakirə olunub. Qeyd edək ki, Bişkek görüşü Rusiya xarici işlər nazirinin təşəbbüsü ilə baş tutub, bu isə Kremlin Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması yönündəki səylərini artırmaq niyyətindən xəbər verir. Kremlin bu məsələdəki siyasətini şərh edən moskvalı ekspert, professor Aleksandr Karavayevə görə, Rusiya Qafqazda separatçı bölgələrin tanınmasına nail olmasa da burada yeni status-kvonun müəyyən mənada qəbuluna nail olub. İndi isə Moskva yeni status-kvo ilə MDB ölkələrini də barışdırmaq istəyir. Bu ölkələrin əksəriyyəti isə, məsələn, Azərbaycan, Moldova və digərləri Rusiyanın Qafqazda yeni qaydalarını məhz ərazilərindəki münaqişələrə görə qəbul etmir. Beləliklə də Bişkekdə Rusiyanın vasitəçiliyi ilə Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirlərinin görüşü, ekspertə görə, daha çox Moskvaya lazım idi: “Son hadisələrə nəzər salanda Qarabağ nizamlaması ilə bağlı keçirilən ikitərəfli və üçtərəfli görüşlər daha çox nüfuz yarışına bənzəyir. Əlbəttə, hər hansı yeni format özlüyündə yeni konyukturalar gətirir. Amma ümumilikdə nizamlama prosesində elə bir dəyişiklik baş verməyib. Konkret olaraq Rusiya nə dərəcədə problemin həllinə kömək edə bilib - bu məsələ mübahisəli və qeyri-müəyyəndir”. Rusiyalı politoloq “Amerikanın səsi” radiosuna açıqlamasında deyib ki, nazirlərin görüşləri bütün hallarda müəyyən nikbinlik gətirir. Çünki hər halda onlar bir-birinin mövqeyini prezidentlərə məruzə edirlər. Amma danışıqların əvvəllər olduğu kimi bir formatda deyil, müxtəlif formatlarda aparılması nizamlama prosesindəki bir nizamsızlıqdan xəbər verir. Bu isə son illərdə tərəflər arasında əldə edilmiş nəticələri təhlükə altına salır. Bütün hallarda ekspertə görə, danışıqlar prosesini təhlil etmək üçün Azərbaycandakı prezident seçkilərini gözləmək lazımdır:ÿ"Əgər prezident seçkisindən sonra Əliyev-Sərkisyan görüşlərini davam etdirmək mümkün olsa, o zaman müəyyən perspektivdən danışmaq olar. Yalnız ondan sonra deyə bilərik ki, hansısa yenilik var, ya yox". Bununla yanaşı, rusiyalı ekspert deyir ki, əgər Rusiya ilə Türkiyənin Qarabağ nizamlamasındakı vasitəçiliyini “Qafqaz evi”ndə birləşdirmək mümkün olsa, o zaman danışıqlara yeni nəfəs gələ bilər. ATƏT-in Minsk Qrupuna gəldikdə isə A.Karavayev deyir ki, bu qrup artıq dağılıb: “Biz əvvəllər də Minsk Qrupundan prosesin həlli istiqamətində real iş görmədik. Prezidentlər görüşürdülər, amma nəticə olmurdu. Son illər bu qrup faktiki olaraq heç nə etmirdi. Nəticə yox idi”. A.Karavayev deyir ki, indi Minsk Qrupu faktiki olaraq Rusiya ilə Amerika arasındakı gərginliyin güdazına gedib Maraqlıdır ki, Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən və onun iki separatçı bölgəsini tanımasından sonra ABŞ-ın Qarabağ məsələsindəki mövqeyində çox mühüm dəyişiklik müşahidə olunur. Xəbər verildiyi kimi, rəsmi Vaşinqton ən yüksək səviyyədə münaqişənin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü daxilində həllinin vacib olduğunu son günlər bir neçə dəfə bəyan edib. Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayza isə BBC-yə müsahibəsində bu mövqedə daha da irəli gedərək bəyan edib ki, münaqişənin həllinə nail olmaq üçü Ermənistan əvvəlcə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımalıdır, yalnız bundan sonra digər prinsiplər haqda danışmaq və kompromislər əldə etmək olar. Rəsmi Vaşinqtonun bu mövqeyi gözlənildiyi kimi İrəvanda narahatlıq doğurub. ABŞ-da səfərdə olan Ermənistanın baş naziri Tiqran Sərkisyan vitse-prezident Dik Çeyni ilə görüşü ərəfəsində bildirib ki, münaqişənin yalnız Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həlli haqda bəyanatlar narahatlıq doğurur və təhlükəlidir. T.Sərkisyan danışıqlar prosesini Minsk Qrupu çərçivəsindən çıxarmağı da yolverilməz adlandırıb. Erməni mənbələrinin məlumatlarına görə, T.Sərkisyan və D.Çeyni Qarabağ münaqişəsini, o cümlədən Türkiyə prezidentinin İrəvana səfərini və regiondakı proseslərlə bağlı digər məsələləri müzakirə ediblər. F.Məmmədov musavat