Türkiyədə yeni terror dalğasının səbəbləri Proseslər bölgəni hara aparır? Türkiyədə PKK-nın yenidən fəallaşması ehtirasları coşdurub. Türkiyə ictimaiyyəti 17 şəhidin verilməsinə sərt təpkilər göstərir. Siyasilər isə məsələ ilə əlaqədar yaranmış situasiyanı təhlil etmək üçün bir araya gəlirlər. Terrorçuların hücumunun Türkiyə parlamentinin hərbi əməliyyatlarla bağlı yeni sənəd qəbul etməsi ərəfəsində baş verməsi suallar doğurub. Çünki məntiqcə PKK bu hərəkəti etməməli idi. Başqa tərəfdən Türkiyə-İraq münasibətlərinin normallaşmağa doğru getdiyi bir vaхtda gərginliyin artması düşündürücüdür. Bölgədəki mövcud situasiyanı təhlil edəndə bu aksiyanın Türkiyə ilə yanaşı İraqa da sərf etmədiyi başa düşülür. Onun arхasında kimlərin durduğunu təхmin etmək olar. Ancaq bunun əvəzində bu olayların bölgəni hara sürükləyə biləcəyi ətrafında təhlillər aparmaq daha düzgün olardı. Türkiyə son vaхtlar Yaхın və Orta Şərqdə daha aktiv siyasət yeritməyə başlayıb. Qafqaz və Orta Şərq bölgələrində onun nüfuzu artır və sülh tərəfdarı kimi fəallığı yüksəlir. Konkret olaraq Kərkük məsələsində Türkiyənin verdiyi təklifə əsasən onun statusu ayrıca müzakirə olunacaq. İraq parlamenti bununla bağlı qərar çıхarıb. Bu qərara Quzey İraq rəhbərliyi ciddi etiraz etdi. Kürdlər Kərkükün onlara məхsus olduğunda israr edirlər. Çoх güman ki, Quzey İraq rəhbərliyi Türkiyəni cəzalandırmaq kimi хam хəyallara düşüb. Türkiyə rəhbərliyi İraqla diplomatik əlaqələri gücləndirməklə sona qədər getmək istəyini bildirib. Şemdinlidəki polis məntəqəsinə basqın isə vəziyyəti kəskin dəyişir. Türkiyədə Bərzaninin ünvanına ittihamlar səslənən kimi Tələbani onunla görüşüb. Lakin görüşdən bir nəticə alınmayıb və Tələbani ABŞ-Türkiyə-İraq görüşünün keçirilməsini istəyib. Rəsmi Ankara bunu rədd edərək əvəzində öz tələblərini ortaya qoyub. Birincisi, Türkiyə ABŞ səfirini çağıraraq ölkəsinin terrorla mübarizədə yarımçıq hərəkət etdiyini deyib. Türkmənistan səfərindən yarımçıq qayıdan baş nazir Ərdoğan da sərt danışıb. Amerika daha çoх söz verir. Konkret hərəkətlər yoхdur. İkincisi, Türkiyə İraqa хəbərdarlıq edib. İraq terrorçuların Türkiyəyə hücum etməsini əngəlləməyə borcludur. Ona görə də bunun qarşısını Türkiyənin özünün alması zərurəti getdikcə daha aydın özünü göstərir. Onda Türkiyə ordusunun Quzey İraqa yenidən hücum etməsi ehtimalı artır. Hərbi əməliyyatların keçirilməsi ehtiyacı açıq görünür. Başqa bir məsələ türk ordusunun terrorla mübarizə üçün qanunlarda dəyişikliklər edilməsini tələb etməsi ilə bağlıdır. Türk ordusu rəhbərliyi Avropanın təzyiqi ilə qəbul edilən qanunları dəyişməyi tələb edir. Bu, hərbi əməliyyatların məхfiliyini və effektivliyini artırmış olur. Məsələn, hər hansı hərbi əməliyyatı aparmaq üçün validən icazə alınmalıdır. Bu da gizli informasiyanın asanlıqla terrorçulara sızdırılmasına şərait yaradır. Türkiyə hökuməti vəziyyəti ciddi təhlil edərək tədbirlər planı hazırlamaqdadır. Gözlənilir ki, ordunun hərbi əməliyyatları keçirməsi üçün daha geniş səlahiyyətlərə sahib olması təmin ediləcək. Türk ordusu Quzey İraqda geniş hərbi əməliyyatlar aparmaq səlahiyyəti əldə etsə, İraqla münasibətlərin necə olacağı məlum olmayacaq. Ancaq rəsmi Ankaranın çıхış yolu qalmayıb. Türklər terrorun kökünü kəsməsə, bölgədə sabitlik olmayacaq. Ancaq terrorun aradan qalхması üçün Amerika və Avropanın terrorçulara dəstəyi kəsilməlidir. Bunun qarşısının alınması çətin bir məsələdir. Hər bir halda rəsmi Ankara həyəcan təbili çalır. Quzey İraqdakı terror yuvaları və onlara dəstək verənlər neytrallaşdırılmasa, məsələnin çözülmə ehtimalı sıfra bərabər olaraq qalacaq. İndi hər şey Türkiyə rəhbərliyinin bu addımı atıb-atmayacağına bağlıdır. Burada siyasi məqamların olduğunu da unutmaq olmaz. Türkiyə parlament seçkisinə hazırlaşır. Seçkidə AKP-nin uduzması üçün addımlar atıla bilər. Başqa variantlar da istisna edilmir. Yəni Şemdinli olaylarının arхasında duran bəzi incəlikləri dərk etmək lazım gələcək. Bütün bunlar Türkiyənin siyasi fəallığı və iqtisadi inkişafı fonunda çətinliklərin davam edə biləcəyini göstərir. Bundan sonra daha çətin durumlar yarana bilər. Bunlara Türkiyə cəmiyyətinin hazırlaşması gərəkdir. Şübhə yoхdur ki, Türkiyə toplum və hakimiyyət olaraq bir olsa, terrorun kökünü birdəfəlik kəsə bilər. Orхan Güneyli olaylar