ABŞ QARABAĞ MÜNAQİŞƏSİNİN HƏLLİNİ TƏLƏSDİRİR Ancaq bunun üçün Moskvanın maneələri aradan götürülməlidir Rusiyanın Gürcüstana müdaxilə edib onun ərazilərinin bir hissəsini de-fakto anneksiya etməsindən sonra ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllini tezləşdirmək üçün hərəkətə keçib. Ötən ay dövlət katibi Kondoliza Raysın tapşırığı ilə İrəvana və Bakıya səfər edən Minsk Qrupunun amerikalı həmsədri Metyu Brayza bildirmişdi ki, o, rəhbərlikdən münaqişənin həllinə dair səyləri gücləndirmək haqda tapşırıq alıb. Oktyabrın 1-də Bakıya səfər edən dövlət katibinin birinci müavini Con Neqraponte də eyni mesajla çıxış etdi. O bəyan edib ki, ABŞ Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən sonra Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mümkün qədər tez həllini istəyir. Dünən Neqraponte Bakıda xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarovla danışıqlar aparıb və eyni mesaj yenə təkrarlanıb. Neqraponte Məmmədyarovla görüşdən sonra bildirib ki, ABŞ Qarabağ münaqişəsinin həllini tezləşdirmək üçün danışıqların intensivləşdirilməsini vacib sayır. Maraqlıdır ki, Rusiyanın Gürcüstana müdaxiləsindən sonra ABŞ-ın Qarabağ məsələsindəki mövqeyində də önəmli dəyişiklik baş verib. Birləşmiş Ştatlar ilk dəfədir ki, bu münaqişənin həlli zamanı ərazi bütövlüyü prinsipinin əsas götürülməsini vacib saydığını açıq şəkildə bildirir. Con Neqraponte bir gün əvvəl Bakıda keçirdiyi mətbuat konfransı zamanı bəyan etdi ki, bu münaqişə ərazi bütövlüyü prinsipi əsasında, beynəlxalq hüququn digər prinsipləri də nəzərə alınmaqla həllini tapmalıdır. Beynəlxalq hüququn digər prinsipləri dedikdə həm də xalqların öz müqəddəratını təyin etməsi nəzərdə tutulur. Yəni Vaşinqton bəyan edir ki, Qarabağ münaqişəsi həmin bölgədə yaşayan ermənilərin öz müqəddəratını yalnız Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində təyin etməsi şərtilə mümkün ola bilər. Belə mövqe Azərbaycanın mənafeyinə tamamilə uyğundur. Xatırladaq ki, ötən il ABŞ BMT Baş Assambleyasının sessiyası zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyü prinsipinin əksini tapdığı sənədin əleyhinə səs vermişdi. Şübhəsiz ki, ABŞ-ın mövqeyində bu cür dəyişikliyin baş verməsində Rusiyanın rolu var. Birləşmiş Ştatlar Qarabağ münaqişəsində ərazi bütövlüyü prinsipini indi bu cür açıq müdafiə etməsə, onun Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün qorunmasına dair səyləri boşa çıxardı. Deməli, Cənubi Qafqazda baş verən son proseslər Qarabağ münaqişəsinin həlli baxmından Azərbaycana müəyyən imkanlar qazandırıb. Lakin ABŞ-ın mövqeyi indi Azərbaycanı nə qədər çox qane etsə belə, Rusiya amili qalır. Moskva Qarabağ məsələsində əsas söz sahibi olaraq qalır və ABŞ-ın münaqişənin nizamlanmasına dair prosesi Kremlin inhisarından çıxarması üçün cəhdləri səmərəsiz qala bilər. Təsadüfi deyil ki, ABŞ-dan Bakıya yüksək rütbəli diplomatın gəlişi ilə eyni vaxtda Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov da İrəvana gedib. Dünən Lavrov bu ölkənin xarici işlər naziri Edvard Nalbanyanla görüşüb. Bu barədə “Novosti-Armeniya” agentliyi məlumat yayıb. Tərəflər regiondakı hadisələrin son inkişafı, ikitərəfli əlaqələr, iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri, əsasən də yanacaq energetika və nəqliyyat sahələrində birgə layihələrin reallaşması məsələlərini müzakirə ediblər.ÿ Görüş zamanı E.Nalbəndyan regiondakıÿ sülh və əməkdaşlığın inkişafındakı aktiv roluna görə, Ermənistanın Rusiyanı dəstəklədiyini bildirib. Görüşdə tərəflər Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə danışıqlar prosesinə də diqqət ayırıblar. “Biz bir daha münaqişənin ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin təklifləri əsasında yalnız sülh yolu ilə həllinə sadiq qaldığımızı bildirdik” deyə Nalbəndyan jurnalistlərə bildirib. Ermənistan üçün indi ABŞ-ın fəallaşması o qədər də əlverişli hesab olunmaya bilər. Çünki İrəvan münaqişənin həlli barədə söz açılarkən ərazi bütövlüyü prinsipinin təmin edilməsinin vacibliyi haqda söhbətlərdən razı qala bilməz. Lakin Rusiya heç vaxt Qarabağ münaqişəsi haqda bəyənatlarında ərazi bütövlüyü prinsipini vurğulamayıb. Bu baxımdan münaqişə tərəflərindən birinin Rusiyanın faktiki tabeçiliyində qaldığı bir vaxtda Vaşinqtonun Qarabağ münaqişəsinin həllini mümkün qədər tezləşdirmək səyləri də nəticəsiz qalacaq. ABŞ-ın narahatlığını başa düşmək olar. Vaşinqtonda gördülər ki, Moskva regiondakı dondurulmiş sayılan münaqişələrdən birindən öz xeyrinə necə istifadə etdi. Qarabağ münaqişəsindən də eyni məqsədlə istifadə etməsi təhlükəsi həmişə olub, ona görə də məsələnin həllini tezləşdirmək lazımdır ki, Kremlin regiona nəzarəti ələ almaq üçün istiadə etdiyi rıçaqlardan biri onun əlindən çıxsın. Amma necə? Siyasət şöbəsi musavat