"Ermənilər maaşlarını diaspora verirlər" Tomris Azəri: "Bizimsə 51 il tarixi olan cəmiyyətimizin binası pis vəziyyətdədir" merika Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin sədri Tomris Azəri Bakıdadır. Xatırladaq ki, erməni lobbisinin ən güclü fəaliyyət göstərdiyi ölkələrdən biri də ABŞ-dır. Amma son zamanlar Azərbaycan diasporu da bu və digər ölkələrdə fəallaşmağa başlayıb. Bakıda keçiriləcək qadınların qurultayında iştirak etmək üçün vətənə gələn Tomris xanımla söhbətləşərək bu və digər məsələlərə aydınlıq gətirdik. - Təmsil etdiyim Amerika Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin 51 illik tarixi var və dünyada ikinci yaradılan türk qurumudur. Azərbaycanın problemlərini amerikan konqresmenlərinə çatdırırıq. Məktubyazma kampaniyaları, təbliğat işləri, ümumiyyətlə, ümummilli məsələlərlə bağlı gərəkli addımları atırıq. - Ötən günlərdə Amerika Azərbaycan Cəmiyyətləri Şəbəkəsi yaradıldı. Bura sizinlə bərabər, bir sıra təşkilatlar qatıldılar. Bundan sonra diasporumuzun fəaliyyətində irəliləyişlər oldumu? - Bu şəbəkəni yaradan "Azeri-Network" Cəmiyyətinin sədri Adil Bağırovu və Cavid Hüseynovu mən 15 ildir tanıyıram. Amerikada oxumağa başlayanda tanış olduq. Onlar Kaliforniyada qalırdılar. Ona görə də aramızda məsafə böyük idi. Amma Vaşinqtona gəldilər, təhsillərini orada da davam etdirdilər, Amerika konqresini öyrəndilər. Onlar bizim ətrafımızda yığışdılar, cəmiyyət qurduq, birgə diaspor fəaliyyəti apardıq. Yəni belə gənclərin başımın üstündə yeri var. Bunlar bütün prosesləri öyrəndilər və ciddi fəaliyyət göstərməyə başladılar. Amerika Azərbaycan Şəbəkəsinin əhatəsi gündən-günə genişlənir, üzvləri artır. Bir neçə ay əvvəl Amerika Türk Şəbəkəsi də yaradıldı. Bu şəbəkəyə Amerikada yaşayan Kipr, Özbəkistan, Krım, Türkiyə və digər ölkələrdən gələn türkləri daxil etmək niyyətindəyik. Bunun üçün ciddi çalışırıq. Mən də həmin qurumun rəhbərlərindən biriyəm. Üzümüzə gələn oktyabr ayının 1-2-də Vaşinqtonda böyük konfrans keçirməyi planlaşdırırıq. Amerika konqresmenləri də bu toplantıya qatılacaqlar. Azərbaycanı tanıdan gözəl tədbirimiz olacaq. - Amerikada prezident seçkiləri öncəsi soydaşlarımızın siyasi aktivliyi necədir? - Bu istiqamətdə çox işlədik. Artıq bizim də səsimiz çıxmağa başladı. Adlarımızı yazdırırıq ki, sonra səs verə bilək. Amerika qanunlarına əsasən, adını yazdırmasan, sonra səs verə bilməzsən. Yəni bu işləri görməklə kimə səs vermək istədiyimiz, yəni azərcaycanlıların kimi dəstəklədiyini açıqlayırıq. Biz azərbaycanlı olaraq Con Makkeyni dəstəkləyirik və onun prezident seçilməsinə çalışırıq. - Con Makkeyndən Azərbaycanın xeyrinə addımlar gözləyirsiniz? - Əlbəttə. O, Konqresdəki dinləmələrdə Azərbaycan və Türkiyənin mövqeyini müdafiə edib. Hər iki ölkənin xeyrinə çıxışlar səsləndirən Makkeyn Azərbaycan və Türkiyəyə sərfəli müəyyən sənədlərin qəbulunda bizi dəstəkləyib. Yəni biz seçkiöncəsi siyasi səhnədə baş verən bütün məsələləri analiz edib, bu addımı atmışıq. - Adil Bağırov bizə müsahibəsində demişdi ki, ermənilərin Azərbaycan diasporundan güclü fəaliyyət göstərməsi onların böyük maliyyə imkanlarına malik olması ilə bağlıdır. Amerikada yayımlanan "GünAzTV"nin rəhbəri Əhməd Obalı isə bildirmişdi ki, Azərbaycan diasporunun ermənilərdən zəifliyi maliyyə ilə əlaqədar deyil. Sadəcə, özləri fəaliyyətsizdirlər... - Amerikada yaşayan hər bir erməni aldığı maaşın bir hissəsini mütləq diaspora verir. Adi vətəndaşlar gücləri çatanı, erməni iş adamları isə lazımi qədər maliyyə dəstəyini diaspor təşkilatlarından əsirgəmirlər. Amma bizim soydaşlarımız belə deyillər. İndiyədək buna nail ola bilməmişik. Nə Türkiyə türkləri, nə də azərbaycanlılarda bu xarakter yoxdur. - Azərbaycanlı iş adamları da kömək əlini uzatmır? - 51 il tarixi olan cəmiyyətimizin binası pis vəziyyətdədir. Amma bunun təmiri və ya yenisinin zəruriliyi barədə təəssüf ki, heç kim fikirləşmir. Ermənilərin isə əksinə, Vaşinqtonda "Qarabağ" adlı cəmiyyətləri var və bu qurumun binası bizim ofisimizdən 100 qat gözəldir. - Bizdə olan məlumatlara görə, Amerikada yaşayan əslən Cənubi Azərbaycandan olan soydaşlarımız İranı təmsil edirlər. Azərbaycanla bağlı keçirilən aksiyalarda belə İran bayrağını qaldırırlar. Bir sözlə, şimali azərbaycanlılarla onların düşüncələri arasında ciddi fərqlər var ki, bu da bir araya gəlməyimizə mane olur... - Bu, qismən doğrudur. İran azərbaycanlılarının əksəriyyəti Kaliforniyada yaşayır. Onların arasında Azərbaycanı sevən çoxsaylı insanlar var. Əksəriyyəti isə illərlə fars təhsili gördüyündən bu dünyagörüşə malikdirlər. Kaliforniyada konsulluğumuz açılıb. Bu da onları bir araya gətirmək üçün zəruri addımlar atmaq üçün gərəkli vasitədir. Yəni İran azərbaycanlılarının ürəyi nə istəyirsə, konsulluq o işi görür. Həmin insanları öz tərəfimizə çəkməyə çalışırıq. Kaliforniyada təzə cəmiyyətimiz də qurulub. Amerika Azərbaycan Şurası adlanan təşkilatın rəhbəri Cavid Hüseynovdur. Onların İran azərbaycanlıları ilə bağlı çox gözəl proqramları var. Bu da bir araya gəlməyimizə kömək edən amillərdəndir. Onları ayıltmaq, milli kimliyini başa salmaq bizim əlimizdədir. Bu da tədricən aradan qalxacaq, bu yöndə iş aparırıq. - Türk diasporu ilə birgə layihələr həyata keçirilir? - Türk diasporu bizim bir parçamızdır. Onlarla həmişə birlikdə olmuşuq və yenə birgə çalışacağıq. - ABŞ böyük ölkə olduğu üçün ayrı-ayrı ştatlarda fəaliyyət göstərən təşkilatlarımızın bir-biri ilə əlaqəli fəaliyyət göstərməsi asan deyil. Yəni birlikdə fəaliyyət göstərmək, daha yaxşı təşkilatlanmaq üçün koordinasiya mərkəzi yaratmaq planlarınız varmı? - Kaliforniyada, Texasda, Vaşinqtonda, ümumiyyətlə, əksər yerlərdə cəmiyyətlərimiz var. Biz şura olaraq bu istiqamətdə işləyirik. Bütün təşkilatlarımız koordinasiya edilir. Ona görə də yeni quruma ehtiyac görmürük. - Orada doğulub, boya-başa çatan soydaşlarımızın dilini və vətənini unutmaması üçün hansı tədbirlər görülür, məktəblərimiz varmı? - Əgər uşaq evində dilini öyrənməzsə, Amerikada hansısa məktəbdə yarım saata heç öyrənə bilməz. Təbii ki, bununla bağlı tədbirlərimiz olacaq. Biz həmişə, həmçinin tədbirlərdə Azərbaycan dilində danışırıq. Vaşinqtonda məktəblərimiz var. Burada da əsasən amerikalılar bu dili öyrənmək istəyirlər. - Soydaşlarımızın ailə qurmaq problemləri necə həll olunur? Yəni azərbaycanlı qız əcnəbiyə ərə gedirsə, oğlan isə əcnəbi qızla evlənirsə, nəsil tədricən itir. Bunun qarşısını almaq üçün səylər varmı? Bəlkə azərbaycanlı qız və oğlanların tanış olması baxımından gənclər üçün qeyri-rəsmi mərkəz yaradılsın? - Biz o qədər qüvvətli cəmiyyət deyilik ki bu problemin aradan qaldırılmasına nail ola bilək. Təbii ki, bu, ciddi məsələdir və bu istiqamətdə işlər görmək lazımdır. Erməni gedib erməni ilə evlənir. Amma bizim uşaqlarımız başqa millətlərin nümayəndələri ilə ailə qururlar. Bunun üçün özəl iş görmək lazımdır. Əli