İrəvan Türkiyənin Minsk qrupunda həmsədrliyinə imkan verməyəcək "Ermənilər bilirlər ki, bütün hallarda Türkiyə üçün əsas məsələ Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsidir" Prezident Aparatının Beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri Novruz Məmmədov rəsmi Bakının Türkiyənin vasitəçi kimi Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində daha yaxından iştirak etməsini istədiyini bildirib. Ancaq şöbə müdiri İrəvanın bununla razılaşacağına inanmadığını söyləyib. Qeyd edək ki, Türkiyə prezidenti Abdulla Gül futbol oyununa baxmaqla bağlı ermənistanlı həmkarı Serj Sərkisyanın dəvətini qəbul etdikdən və İrəvana getdikdən sonra münasibətlərdə bir yumşalma meyli hiss olunur. Bu gün Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri-Elmar Məmmədyarov və Edvard Nalbandyan da Nyu-Yorkda məhz Ankaranın təşəbbüsüylə bir araya gəlir. Görüşdə Türkiyənin xarici işlər naziri Əli Babacan da iştirak edəcək. Ramiz Mikayıloğlu Bəs münasibətlərdə müşahidə olunan tendensiya İrəvanın Ankaranın vasitəçiliyinə etiraz etməməsiylə sonuclana bilərmi? "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elxan Şahinoğlu deyir ki, Minsk qrupunda həmsədrlər institutu formalaşdırılan mərhələdə Bakı Türkiyəni də bu sırada görmək istədiyini bildirib. Ancaq Minsk qrupunda qərarlar konsensusla qəbul olunluğundan və İrəvan bu təklifin əleyhinə çıxdığından məsələ baş tutmayıb. ABŞ, Rusiya və Fransa hər iki münaqişə tərəfinin razılığıyla həmsədr postuna yiyələniblər. O hesab edir ki, hazırda Ankara-İrəvan münasibətlərində yumşalma olsa da, ermənilərin Türkiyənin Minsk qrupunda həmsədrliyinə razılaşmaları yenə də inandırıcı deyil: "Həqiqətən hazırda türklərlə ermənilər arasında təmaslar var, dialoq gedir. Ancaq mən Ermənistanın Türkiyənin həmsədrliyinə müsbət yanaşacaq mövqe sərgiləyəcəyinə inanmıram. Ermənilər bilirlər ki, bütün hallarda Türkiyə üçün əsas məsələ Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsidir". Elxan Şahinoğlunun qənaətinə görə, əslində həmsədr olmaq Türkiyənin arzusu da deyil. 10 ildən çox dövr göstərdi ki, Minsk qrupunda həmsədrlik institutu da heç bir nəticəyə gətirib çıxarmır: "Əslində "Qafqaz Əməkdaşlıq və Sabitlik Platforması"nın yaradılması ideyasının irəli sürülməsi, Bakı və İrəvanla danışıqlar aparılması Ankara üçün yetərlidir". Yeri gəlmişkən, Türkiyə prezidenti Abdulla Gül BMT Baş Assambleyasının 63-cü sessiyasında çıxışı zamanı "Qafqaz Əməkdaşlıq və Sabitlik Platforması"nın yaradılmasının Dağlıq Qarabağ problemi də daxil olmaqla, "dondurulmuş münaqişələr"in həllinə kömək edəcəyini bəyanlayıb. Türkiyə prezidenti bu təşəbbüsə BMT səviyyəsində dəstək verilməsini istəyib. Ancaq "Atlas" Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri BMT səviyyəsində "Qafqaz Əmkədaşlıq və Sabitlik Platforması" ideyasına dəstək verilsə belə, bunun ciddi nəticə doğuracağına inanmır. O xatırlatdı ki, bu Platformanın yaradılmasını Türkiyənin baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan Rusiyanın Gürcüstana hərbi müdaxiləsi dönəmində gündəmə gətirib. Bu, Qafqazda ATƏT-ə bənzər bir qurumun yaradılmasını, həmin ölkələr arasında iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsini nəzərdə tutub. Həmin məqsədlə Rəcəb Tayyib Ərdoğan Moskva, Tiflis və Bakıya səfərlər edib. Moskva sanki bu ideyaya razı olduğunu göstərib, Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov müzakirələr üçün həmkarı Əli Babacanla görüşmək məqsədilə Türkiyəyə də gəlib. Ancaq Ərdoğanın Moskvaya səfərinin üstündən bir neçə gün keçməmiş Rusiya Gürcüstanın separatçı ərazilərinin-Cənubi Osetiya və Abxaziyanın "müstəqilliyini" tanıyıb: "Faktiki o gündən Türkiyənin "Qafqaz Əməkdaşlıq və Sabitlik Platforması" ideyasının üstündən xətt çəkmək olardı. Türkiyənin ideyasının ana xətti ölkələrin ərazi bütövlüyülə bağlıydı. Amma Rusiya Gürcüstanın ərazi bütövlüyünə hörmətsizlik göstərərək, Cənubi Osetiya və Abxaziyanı tanıyaraq Tiflislə münasibətlərini elə duruma salıb ki, bu münasibətləri yaxın illərdə belə yoluna qoymaq mümkün olmayacaq. O halda Türkiyənin ideyası necə gerçəkləşə bilər? Bölgədə 4 dövlət var ki, bir-biriylə yola getmir. Azərbaycanla Ermənistan arasında problem olduğu kimi qalır, Rusiya və Gürcüstan münasibətləri haqqında da danışdıq". Amma bir çox müşahidəçilər Türkiyənin son fəallığını faktiki Bakı və İrəvan arasında vasitəçilik kimi dəyərləndirirlər. Elxan Şihinoğlu da bu qənaəti müəyyən qədər bölüşür: "Nyu-Yorkdakı görüşə Əli Babacan da qatılacaq. Yəqin ki, bu vasitəçilik Türkiyənin özünə də lazımdır. Düzdür, türk rəsmilər deyirlər ki, onlar üçün Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ məsələsi daha önəmlidir, amma Ankaranın özünün də siyasi maraqları var. Çünki Türkiyə beynəlxalq aləmdə "erməni soyqırımı" məsələsinin hər zaman gündəmdə saxlanmasından bezib və Ermənistanla təmas qurmaqla sanki bu mövzunu gündəmdən çıxarmağa çalışır. Ona görə də Ankaranın Bakı və İrəvan arasında vasitəçiliyinin real nəticəyə gətirib çıxaracağına inanmıram". Ekspert erməni saytlarını, türklərlə təmaslara münasibətini də izləyib: "Ermənistanda iqtidar və müxalifət Türkiyəylə münasibətlərin normallaşmasına müsbət baxsalar da, açıq şəkildə vurğulayırlar ki, Dağlıq Qarabağ məsələsində bir addım belə geri çəkilməyəcəklər. Türkiyənin "soyqırım"ın araşdırılması üçün ortaq komissiyanın yaradılması barədə təklif var. Ermənilər ona da getməyəcəklərini bəyanlayırlar. Bunu əsaslandırırlar ki, Türkiyənin təklifiylə razılaşıb ortaq komissiya yaratsalar, "soyqırımı" tanıyan dövlətləri pis vəziyyətdə qoyacaqlar. Görünür ki, İrəvan prinsipial məqamlardan geri çəkilməyəcək. Ona görə də mənə elə gəlir ki, hansısa həddə Türkiyənin bu təmasları və təklifləri dalana dirənəcək".