CƏLİLABAD HÜZN İÇİNDƏ Permdəki təyyarə qəzasında həlak olan 12 həmvətənimizin 4-ü bu rayondandır “Yeni Müsavat”ın əməkdaşı faciədə həyatını itirən Müsavatın özək sədri Ənvər Bədirlinin hüzr məclisində oldu Hökumətin əhalinin yaxşı yaşaması, 700 min iş yerinin açılması, bölgələrin sürətlə inkişaf etməsi barədə boğazdanyuxarı bəyanatlarına baxmayaraq Azərbaycan hələ də sosial fəlakət içində çabalayır. Rayonlarımız işsizlik, gerilik, yoxsulluq içində boğulur. Qaragünlü vətəndaşımız bir tikə çörək ardınca hələ də dünyanın bir çox ölkələrinə üz tutur. Və onların bir çoxu vətənə, təəssüf ki, qara tabutlarda dönür. Rusiyada yaşayan yüzlərlə soydaşımız müxtəlif kriminal qrupların çəkişməsinin güdazına gedir. Digər tərəfdən, ucsuz-bucaqsız Rusiyanın ayrı-ayrı yerlərində baş verən faciələrdən ən çox zərər çəkənlər də elə azərbaycanlılar olur. Keçən il Moskvanın “Basmann” bazarı uçarkən həlak olanlar arasında soydaşlarımız üstünlük təşkil edirdi. Bazarın uçqunları altında 45 azərbaycanlı həlak olmuşdu. Sentyabrın 14-də Moskva-Perm reysi ilə uçan təyyarə qəzaya uğrayarkən də həlak olan əcnəbilərin əksəriyyətini azərbaycanlılar təşkil etdi. Təyyarə qəzasında dünyasını dəyişən 87 sərnişindən 12-si Azərbaycan vətəndaşı idi. *** Rusiyadakı təyyarə qəzası xəbəri Cəlilabad rayonunu matəmə qərq edib. Axı bu müdhiş faciə zamanı birdən-birə 4 cəlilabadlı həlak olub. Biz Cəlilabadda olarkən hamı təyyarə qəzasından, faciənin qurbanlarından danışırdı. Onların hamısı dolayısı ilə imkansızlığın qurbanı olub. Məsələn, Nuridə Mirzəyeva müalicə almaq üçün Perm şəhərində yaşayan qohumlarıgilə gedirmiş. Onu bu səfərdə yaxın qohumu, Cəlilabadın Sulutəpə kənd sakini Akif Cəlilov müşayiət edirmiş. Qəzanın digər qurbanı - Məmmədəli Əzizov isə uzun müddət Rusiyada tikinti sahəsində çalışıb. Perm şəhərinə də iş dalınca gedirmiş. *** Bu qəzada Cəlilabadda hamının hörmətini qazanmış, sözün əsl mənasında ziyalı və vətənpərvər bir insan kimi tanınan Ənvər Bədirli də dünyasını dəyişib. Ənvər bəy milli-azadlıq hərəkatının fəallarından olub. O, Müsavat Partiyası Cəlilabad rayon təşkilatının qurucularından biri, Şiləvəngə kənd özəyinin sədri idi. Cəlilabadda hamı Ənvər bəyin faciəli ölümündən ağrı ilə danışır. 1951-ci ildə anadan olan Ənvər bəy doğma kəndi Şiləvəngədə ingilis dilini tədris edirdi. Ailəsini halal yolla dolandıran və zəhmətkeş adam olan Ənvər bəy müəllim kimi aldığı maaşla tam ödəyə bilmədiyi maddi ehtiyaclarını qarşılamaq, ailəsini daha yaxşı təmin etmək üçün hər il yay tətilində Rusiyada çalışırmış. Onun Rusiyaya son səfəri də yaxınlarının çağırışı ilə bağlı olub; tələbə yoldaşları onu Permə özəl firmaların birinə işə dəvət edibmiş. Təmiz və halal adam kimi bütün rayonda böyük hörməti olan Ənvər Bədirli bir müddət Cəlilabadda gecə məktəbinin direktoru da işləyib. Lakin Müsavatın üzvü olduğu üçün yerli hakimiyyət onu bu vəzifədən azad edib. Ənvər bəy ilk bələdiyyə seçkilərində hamıdan çox səs toplayaraq Şiləvəngə bələdiyyəsinə seçilib, amma çoxsaylı və israrlı təkliflərə baxmayaraq bələdiyyə sədri olmaqdan imtina edib. Üç övlad atası olan Ənvər bəy gözəl ailə başçısı idi. Böyük oğlu Orxan İqtisadiyyat Universitetini bitirib. Lakin vətənində iş olmadığı üçün hazırda Moskvada çalışır. Kiçik oğlu Tural Beynəlxalq Universitetin tələbəsidir. Qızı Aytac isə 9-cu sinif şagirdidir. Şiləvəngədə olarkən onu da öyrəndik ki, Ənvər bəy kənd məktəbində ingilis dilini tədris edib. Onun şagirdləri sırasında elmlər namizədləri və xarici ölkələrdə çalışan yüksək səviyyəli mütəxəssislər də var. Zəhmətkeşliyi və təvazökarlığı ilə çoxunun rəğbətini qazanan Ənvər bəy universal adam idi. O, ustalıq da edir, avtomobillərin mühərrikinin təmiri ilə məşğul olurdu. Rayon sakinlərinin sözlərinə görə, imkansız adamlar xarab maşınlarını Ənvər bəyə təmir etdirər, o isə pulsuz adamlardan zəhməthaqqı istəməzmiş. Ənvər bəy öz fəallığı və insani keyfiyyətləri ilə Cəlilabad rayonunun ictimai-siyasi həyatında da dərin iz qoyub. O, milli-azadlıq hərəkatı dönəmində bir ziyalı olaraq xalqla bir sırada addımlayıb. Sonralar isə Müsavat Partiyasının təsis edilməsində müstəsna xidmətləri olub. O, haqsızlığa qarşı dözümsüz idi, bir ziyalı kimi həmişə etirazını bildirərdi. Bu səbəbdən haqsızlıqla üzləşən rayon sakinləri Ənvər bəyə üz tutarmış. Görünür, bu hörmət-izzətin nəticəsi idi ki, rayonun hər yerindən Ənvər bəyin hüzr məclisinin keçirildiyi həyətə, Bədirlilər ailəsinə başsağlığı verməyə gəlirdilər. *** Ənvər bəyin övladları ataları haqda danışa bilmədi. Ənvər bəyin qardaşı Akif Bədirli də qardaşı haqda danışmaqda çətinlik çəkdiyini bildirdi. Uzun illər Müsavatın Cəlilabad rayon təşkilatına rəhbərlik edən Akif bəy təkcə qardaşını yox, həm də arxadaşını itirdiyini deyir. Ənvər bəyin dostları və əqidə yoldaşları ilə görüşdük. Müsavatın rayon təşkilatının sədri Hidayət İsmayılov Ənvər bəyin timsalında saf bir Azərbaycan ziyalısını itirdiyini söylədi: “Ənvər bəy fəal müsavatçı idi, mövqeyi olan vətəndaş, partiyamızın Şiləvəngə kənd özəyinin sədri idi. Ədalətsizliyə, xüsusən seçki saxtakarlığına qarşı dönməz mübarizə aparan bir insan idi. Siyasi əqidəsinə görə daim hakimiyyət tərəfindən təqiblərə məruz qalıb. Ənvər bəy rayon ziyalılara arasında da xüsusi nüfuza malik insan olub. O, böyük əxlaq mücəssəməsi idi. Həddən artıq təvazökar insan olan Ənvər bəy gördüyü işlərin əvəzini ummazdı, çox gözü-könlütox adam idi. Ənvər bəy böyük demokrat idi. Sayılıb-seçilən ziyalılardan idi. Ənvər bəyin faciəli ölümü yalnız Cəlilabad müxalifətçilərinin yox, bütün ölkənin demokratik qüvvələrinin itkisidir”. Müsavat Partiyasının fəalı Əlipənah Rzalı bir ziyalının istirahət müddətində iş dalınca Rusiyaya getməsini ölkə adına biabırçılıq sayır: “Sözün əsl mənasında dəyərli bir insanı itirmişik. Bir müsavatçı olaraq əqidədaşımızı itirmişik, bir insan olaraq böyük bir ziyalı haqq dünyasına qovuşub. Əslində bu faciə dünən də baş verib, bu gün də, sabah da baş verəcək. Millətin faciələri Permdə həlak olan 12 azərbaycanlı ailəsinin faciəsi ilə bitsəydi, bunu haradasa həzm etmək olardı. Amma məsələ burasındadır ki, hər gün xaricdən, əsasən də Rusiyadan Azərbaycana qara xəbərlər və tabutlar gəlir. Bu tabutların sabah da gəlməyəcəyinə heç bir qarantiya yoxdur. Faciə baş verir, onun sarsıntısını keçirir, bir müddətdən sonra isə unuduruq. Ortaya bir sıra suallar çıxır. Bu tabutların ölkəmizə gəlməsinin səbəbləri nədir? Azərbaycanlılar öz ölkəsində özünə niyə iş tapa bilmir, bir tikə çörək ardınca Rusiyaya üz tutur? Nə üçün ingilis, fransız, başqa əcnəbi Azərbaycanda işləyir, 4-5 min dollar məvacib alır, amma vətəndaşlarımız əcnəbilərin əlinin altında qul kimi işləyir və 10 dəfə az məvacib alır? Üstəgəl əcnəbinin yanında fəhlə işləmək üçün kimlərəsə rüşvət verir. Məktəbdə işləyən müəllim ildə bir dəfə məzuniyyətə çıxır. Müəllim məzuniyyətində istirahət etmək, insan kimi dincəlmək əvəzinə ailəsi üçün çörək ardınca Rusiyaya qaçır. Bu suallara cavab verilməlidir. Bu problemlər həll edilməlidir. İlham Əliyev müqəddəs Qurana əl basaraq bütün Azərbaycan vətəndaşlarının yaşamaq və əmək hüquqlarının qarantı olduğunu bəyan edib. Sual olunur. Hanı sənin qarantın? Budurmu bəyan etdiyiniz firavan həyat? Məncə, cəmiyyət, ziyalılar və müxalifət bir araya gəlməli, bu sualları hakimiyyətin qarşısında qoymalıdır. Belə getsə, hakimiyyət Azərbaycan xalqının axırına çıxacaq”. Azər Quluzadə yaş fərqinə baxmayaraq Ənvər bəylə uzun illər dostluq edib: “Ənvər müəllim böyük şəxsiyyət idi. Onunla yaş fərqimizə baxmayaraq dostluq edərdik. Biz Ənvər müəllimdən nümunə götürməyə çalışar, ondan daim məsləhət alardıq. Rəhmətə gedən insan haqqında adətən yalnız yaxşı sözlər deyilir. Lakin Ənvər müəllim həqiqətən də ən yaxşı sözlərə layiq ideal adam idi. O insan bütün sahələrdən xəbərdar olan ensiklopedik biliyə malik şəxs idi. Təəssüf ki, sıramızdan çox tez getdi. Allah ona rəhmət eləsin”. Allah rəhmət eləsin. Əfqan MUXTARLI, Bakı-Cəlilabad-Bakı