ABŞ və Avropa Birliyi Gülün səfərinə sevinir Metyu Brayza: "Bu prosesin Dağlıq Qarabağ probleminin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinə gətirib çıxaracağına ümid bəsləyirik" Türkiyə prezidenti Abdulla Gül ermənistanlı həmkarı Serj Sərkisyanın dəvətini qəbul edərək iki ölkənin milli futbol komandaları arasında sentyabrın 6-da kençiriləcək matçı izləmək üçün İrəvana getməyə qərar verib. "Milliyət" qəzeti xəbəri "Təpgilərə rəğmən Ermənistan ziyarəti" başlığıyla verib. Qəzet yazır ki, CHP lideri Dəniz Baykal və MHP başqanı Dövlət Baxçalının sərt xəbərdarlıqlarına, Xarici İşlər Nazirliyinin təhlükəsizliklə bağlı narahatlığını bildirməsinə baxmayaraq, prezident Ankaranın problemlərin çözümünə açıq tərəf olduğunu göstərmək üçün Serj Sərkisyanın dəvətini qəbul edib. Ramiz Mikayıloğlu Təhlükəsizlik qayğılarına görə Abdulla Gülü Türkiyədən gedəcək 30 nəfərlik xüsusi bir qrup qoruyacaq. O, futbol oyunu başlamağa 2 saat qalmış İrəvanda olacaq. Xatırladaq ki, Ermənistanda hakimiyyət koalisiyasında təmsil olunan "Daşnakstyun" Gülün səfəriylə bağlı etiraz aksiyası keçirməkdə qərarlıdır. Sərkisyan sərhədlərin açılmasını istəyəcək Prezidentin mətbuat xidmətinin sentyabrın 3-də axşam saatlarında yaydığı açıqlamada deyilir ki, idman mübarizəsindən daha çox bu, önəmli imkanlar açan bir məsələ anlamını daşıyır: "Bu matçla bağlı edilən səfərin bölgədə yeni bir dostluq iqlimi formalaşmasına da yardımçı olacağı düşünülməkdədir. Prezident bu anlayışla dəvəti qəbul edib. Bu futbol oyununun ortaq tarixi olan iki xalqın yaxınlaşmasını əngəlləyən problemlərin ortadan qaldırılmasına və yeni bir zəmin hazırlanmasına yardımçı olacağına inanılmaqdadır. Ümid edilir ki, səfər iki ölkə xalqının bir-birlərini daha yaxşı anlamalı üçün bir fürsət olacaq". Türkiyənin Bakıdakı keçmiş səfiri Ünal Çeviközün başçılığıyla İrəvanda olmuş, Ermənistan prezidentiylə də görüşmüş diplomatlar isə keçirdikləri mətbuat konfransında Serj Sərkisyanın Abdulla Güllə görüşdə sərhədlərin açılması istəyini dilə gətirəcəyini bildiriblər. Serj Sərkisyan Türkiyənin Ermənistana iqtisadi yatırım qoymasını da zəruri sayacaq. "Soyqırım" məsələsiylə bağlı isə sərt fikirlər səsləndirilməyəcək. ABŞ, Avropa Birliyi məmnun, CHP, MHP qeyri-məmnun CHP və MHP-nin mövqeyi prezidentin mətbuat xidmətinin verdiyi açıqlamadan və diplomatların keçirdikləri mətbuat konfransından sonra da dəyişməyib. CHP-nin rəhbərliyində təmsil olunan Mustafa Özyürek bunu gərəksiz ziyarət sayır: "Ermənistan Türkiyənin sərhədlərini tanımır və bizi soyqırım həyata keçirməkdə ittiham edir. Belə addımlar qarşı tərəfə cəsarət verir. Beynəlxalq münasibətlərdə bu cür manevrlərin bir xeyri yoxdur. Bu, Ermənistanın qürurunu oxşayacaq bir manevrdir". MHP başqanının köməkçisi Tunca Toskay da bildirib ki, türk milləti absurd və yalan bir dillə "soyqırım"da ittiham edilir: "Bu məsələdə İrəvanın geri addım atacağına dair ən kiçik bir işarət belə olmadığı halda, belə səfər son dərəcə gərəksizdir. Biz səfəri AKP-nin güzəştli xarici siyasətinin davamı kimi qiymətləndiririk". Türk mətbuatının yazdığına görə, Vaşinqtonsa Abdulla Gülün İrəvana yollanmağa qərar verməsindən məmnundur. Dövlət katibinin müavininin köməkçisi Metyu Brayza prosesin davamlı olacağına, bunun Dağlıq Qarabağ probleminin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinə gətirib çıxaracağına, hüquq və diplomatiyanı da içinə alan bir siyasi uzlaşmaya çevriləcəyinə ümid bəslədiklərini söyləyib. ABŞ Dövlət Katibliyinin Avropa Bürosunun sözçüsü Mark Toner Abdulla Gül və Serj Sərkisyanın tarixi görüşlərinin Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin tamamilə normallaşdırılmasına yönəlik bir zəminin formalaşmasına yardım etməsini arzuladıqlarını dilə gətirib. Avropa Birliyi də razı qalıb və Cənubi Qafqazda gərginliyin olduğu bir dönəmdə ziyarətin gerçəkləşməsinə xüsusi diqqət çəkib. Gümrü-Qars dəymiryolunun açılması gündəmə gətirilir Ermənistanın "A1+" telekanalı isə bu səfərlə bağlı İrəvanda sorğu keçirib. 69 yaşlı Knar deyib ki, türklər həmişə ermənilərin düşməni olub, indi onların gəlişini arzulamaq yersizdir. Yaşlı ermənilərin əksəriyyəti onun kimi düşünür. Gənclərin düşüncəsi fərqlidir. Məsələn, 24 yaşlı Asmik Serj Sərkisyanın Abdulla Gülə dəvət göndərməsinə müsbət yanaşır: "Nə qədər gərginlikdə yaşamaq olar? Düzdür, türkləri sevmirəm, ancaq sülh şəraitində yaşamaq istəyirəm. Əlbəttə, biz soyqırımı unutmamalıyıq, ancaq yol verməməliyik ki, superdövlətlər bu məsələdə öz maraqları üçün spekulyasiya etsinlər. Yaxşısı budur ki, Türkiyə və Ermənistan özləri bu məsələni həll etsinlər". 18 yaşlı Alina bildirib ki, Abdulla Gülün səfəri onun İrandakı dostlarının xoşuna gəlmir: "İrandakı dostlarım deyirlər ki, türklərin ucbatından bu gün Ermənistanda yaşamırlar, biz niyə onun İrəvana gəlməsinə yol veririk". Amma 41 yaşlı Susanna türklərlə münasibətlərin yaxşılaşdırılmasının tərəfdarıdır. Deyir ki, Azərbaycandan sonra ikinci düşmən lazım deyil. Amma 37 yaşlı Viqen inanmır ki, türklərlə ermənilər nə vaxtsa dost olsunlar. 19 yaşlı Laura isə hesab edir ki, XXI əsrin gəncləri müharibəyə qarşıdırlar və türk xalqıyla barışmağa hazırdırlar. Serj Sərkisyan keçirdiyi mətbuat konfransında Abdulla Gülü futbola baxmağa dəvət etməsinin siyasi məsələ olduğunu etiraf edib: "Biz keçmişi unutmadan gələcəyə baxmalı, qarşılıqlı maraqları əsas götürərək şərt irəli sürmədən danışıqlara başlamalıyıq." O deyib ki, iki dövlətin dəmiryollarını birləşdirən Qars-Gümrü xətti 1993-cü ildən bağlıdır: "Xəritəyə baxsanız görərsiniz ki, bir neçə kilometrlik bu dəmiryolu regionda qarışlıqlı hərəkəti prinsipial surətdə dəyişdirər". Qərb Ermənistanın təcriddən qurtulacağına sevinir Qərb mətbuatı da Abdulla Gülün səfərinə xüsusi diqqət ayırır. BBS kanalı səfərin iki ölkə münasibətlərindəki buzların əriməyə başlamasına işarə etdiyi qənaətindədir. "The Guardian" qəzeti də bu qənaətdədir. Bir müddət Türkiyədə fəaliyyət göstərmiş Stefan Kinzer məqaləsində yazır ki, bu səfər Ankara və İrəvan arasında gərginiyin nəhayət, sona çatacağına işarədir: "Ermənistan yoxsul və təcrid edilmiş durumdadır. Bu ölkə Türkiyə sayəsində dünyanın digər ölkələriylə əlaqə qura bilər. Türkiyə Ermənistanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən olub. Ancaq 3 il sonra, 1993-cü ildə Ermənistan Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsini işğal etdikdən sonra Ankara sərhədləri bağlayıb. Abdulla Gül yəqin ki, uzun keçmişə malik bu problemi də masaya gətirəcək. Türkiyənin bölgə gücü statusuna yüksəlməsi qonşularıyla münasibətlərin qaydaya düşməsi sayəsində mümkün ola bilər. Türkiyə əvvəllər Ermənistanı regional layihələrdən və neft kəmərlərindən kənarda saxlamaqla təcrid etməyə çalışıb. Ankarada artıq bu siyasətin keçərliliyini itirdiyi qənaətindədirlər. Türkiyədəki hərbi dairələr və erməni diasporası Türkiyə-Ermənistan münasibətlərinin yaxşılaşmasından narahatdırlar". xalqcebhesi