AB-Rusiya münasibətləri və Qafqaz Avropa Rusiyanın qarşısını kəsirmi? Rusiyanın Gürcüstana hücumu dünyanı silkələməkdə davam edir. İndi diqqətlər Avropa Birliyi-Rusiya münasibətlərinə yönəlib. Brüsseldə AB Rusiya ilə bağlı xüsusi toplantısını keçirib. Gözlənildiyi kimi, toplantıda Avropa Rusiya ilə münasibətlərinin yeni sərhədlərini müəyyənləşdirməli idi. Toplantıdan sonra yayılan məlumatda bildirilənləri dünyanın müxtəlif yerlərində təhlil edirlər. Əsas nəticə odur ki, AB Rusiya münasibətlərində yeni mərhələyə qədəm qoymağa qərar verib. Bunun da bir neçə aspekti vardır. AB Rusiyaya qarşı məvqeyini sərtləşdirir. Ancaq ona qarşı sanksiyalar tətbiq etməyə tələsmir. Rusiyanın NATO-dakı nümayəndəsi Dmitriy Raqozin bildirib ki, AB ABŞ-ın sifarişi ilə Rusiyaya qarşı sanksiyalar tətbiq etməyə başlasa, çox şeylərdən məhrum olacaq. Əslində avropalılar ABŞ-ın tələblərinə uymamalıdırlar. Çünki AB ya dünyada öz sözü olan müstəqil güc olduğunu nümayiş etdirməli, ya da Amerikanın sözçüsü olduğunu göstərməlidir. Bununla Rusiya şoxqütblü dünyada AB-nin öz geosiyasi rolunu oynadığını görmək istədiyini bəyan edib. Bunlara rəğmən AB kifayət qədər sərt mövqe nümayiş etdirib. O, Gürcüstanla əməkdaşlığı artırmağa, viza rejimini sadələşdirməyə və dağıdılmış infrastrukturunu bərpa etməkdə ona yaxından kömək etməyə qərar verib. Bu qərarlar Gürcüstan üçün olduqca vacibdir. Çünki dağıdılmış infrastrukturun yeni Avropa texnologiyaları üzrə bərpası Gürcüstanın sürətli inkişafına yardım edəcək. Üstəlik, qonşu ölkənin AB yolunda ciddi şans qazanmasına səbəb olacaq. Bütün bunlar təbii ki, Gürcüstanın yeniləşməsi üçün önəm daşıyan amillərdir. Lakin daha əhəmiyyətli məqamlar var ki, onların üzərində dayanmaq vacibdir. Məsələ ondan ibarətdir ki, Rusiya faktiki olaraq Gürcüstanın ərazi bütövlüyünü pozub və bu mövqeyindən geri çəkilmək fikrində deyil. Əksinə, digər separatçı rejimlərin aktivləşməsini təşkil etməkdədir. Artıq Prednestrovye Abxaziya və Güney Osetiyanı tanımaq qərarını verib. Bu proses zəncirvari xarakter alsa, bütün dünyada geosiyasi xaos yarana bilər. O cümlədən, Dağlıq Qarabağ məsələsində arzuolunmaz bir situasiya yaranar. Belə nəticə alınır ki, AB Rusiya məsələsində yekdil mövqeyə malik deyil. Bir sıra AB ölkəsi Rusiya ilə əməkdaşlığın davam etməsinə tərafdardır. Onlar bu ilin noyabr ayında olacaq AB-Rusiya danışıqlarının baş tutmasını istəyirlər. Bu ölkələr arasında Fransa və Almaniya kimi söz sahibləri də var. Bununla bağlı Qərb mətbuatı maraqlı bir informasiyanı dərc edib. Sən demə, hələ bu ilin yazinda Almaniya təhlilçiləri Rusiyanın Gürcüstana təcavüzünü proqnozlaşdırıblarmış. Bu halda Almaniya Rusiya ilə əməkdaşlığı davam etdirməli olmalı və eyni zamanda Gürcüstanın NATO-ya üzvlüyü üçün çalışmalı imiş. Merkelin Moskva səfəri və AB toplantısı bunu tam təsdiq edir. Ancaq məsələyə Kremlin prizmasından baxanda belə aydın olur ki, ruslar öncədən almanların hansı reaksiyanı verəcəyini bilirlərmiş. Ona görə də AB-nin strateji olaraq hansı addımları ata biləcəyini də proqnozlaşdırıblar. Deməli, AB-nin bütövlükdə hərəkət trayektoriyasını bilən ruslar ölçülü-biçili davranıblar. Belə bir durum Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün bərpası məsələsinin çox çətin bir proses olduğunu göstərir. Bunun ümumiyyətlə hansı şərtlər daxilində olacağını təxmin etmək mürəkkəb işdir. Bunlar nəyi ifadə edirlər? Hər şeydən öncə Qərbin postsovet məkanındakı münaqişələrin həlli ilə bağlı yetkin bir konsepsiyaya malik olmadığını. NATO Rusiya ordusundan 20 dəfə güclü olsa da (general Felqenqaumun dəyərləndirməsi), onunla savaşmaq həvəsində deyil. Həm də NATO çevik olaraq münaqişələrin həllinə reaksiya verə bilmir. Ona görə də Rusiya bir neçə dəfə güclü olduğu yaxın xaric ölkələrini işğal edə bilir. AB-Rusiya münasibətlərinin bu mülahizələr prizmasında müəyyən həddən sonra pozulmayacağı ehtimalı çoxdur. Bundan Qafqazin müstəqil dövlətləri nə qazana biləcək, tam bəlli deyil. Yaxın gələcək üçün münaqişələrin taleyi qeyri-müəyyəndir. Rusiyanın bu müddətdə zəifləyəcəyini düşünməyə elə də əsas yoxdur. Bu qeyri-müəyyənliyin bədəlini yeni müstəqil dövlətlərin ödəyəcəyinə inanmaq lazım gəlir. Orxan Güneyli olaylar