GünAz TV mətbuat mərkəzi tanınmış politoloq (siyasi şərhçi) Vəfa Quluzadənin "Azadlıq qəzeti"nə verdiyi Müsahibəni olduğu kimi təqdim edir:

"İran Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, general Həsən Firuzabadinin Azərbaycana, konkret (somut, açıq, müşəxxəs) olaraq prezident Ilham Əliyevə ünvanlanan sərt bəyanatından sonra iki ölkə arasında gərginlik dərinləşməkdədir. Artıq iki ölkə arasında informasiya müharibəsinin başlandığını söyləmək olar. Hər iki ölkə mətbuatında qarşılıqlı ittihamlar tez-tez yer almaqdadır. Mövzu ilə bağlı suallarımızı tanınmış politoloq (siyasi şərhçi) Vəfa Quluzadə cavablandırır. V.Quluzadəyə ilk sualımız hazırda müşahidə olunan gərginliyin səbəbi ilə bağlı oldu. Baş verənlər səslənən ehtiyatsız bir bəyanatın nəticəsidir, yoxsa daha dərin köklərə malikdir?

- İran dövlətinin qədim diplomatiyası var. İranda İslam İnqilabı olandan sonra bu diplomatiya bir qədər dəyişsə də, ənənəvi köklər üzərində dayanır. İran əbəs yerə heç nə etmir. Azərbaycan Cənubi Qafqazda demokratiyaya can atan xalqı, Qərblə əməkdaşlıq edən hakimiyyəti ilə İranı çox qıcıqlandırır. Çünki bu, İranın maraqlarına zidd olan məqamdır. İran istəyir Azərbaycanda İslam respublikası (cümhuriyyəti) olsun. Azərbaycan qadınlarının hamısı hicab taxsın. Görürsünüz, İran mübarizəsini ilk olaraq hicab məsələsi ilə başladı. Guya ki, Azərbaycan xalqının yeganə problemi hicab məsələsidir. Azərbaycanda vicdan azadlığıdır. Kim hicab taxmaq istəyirsə, bunu edir. Bunu siyasi problemə çevirən İran tərəfidir. Ən əsası burada söhbət dindən getmir. Din hər yerdə azaddır. Burada söhbət dindən siyasət kimi istifadədən gedir. İran dindən məhz siyasət kimi istifadə edərək, nüfuzunu genişləndirmək istəyir. Azərbaycan da İranın hədəfində duran bir nömrəli dövlətdir. Çünki Azərbaycanın geosiyasi mövqeyi olduqca əhəmiyyətlidir. Azərbaycan Xəzər hövzəsinin Gürcüstan vasitəsilə Qərb bazarlarına çıxış yoludur. Hazırda regiondakı (bölgədəki) əsas proyektlərin (prujələrin) heç birində İran iştirak etməyib. Tehran BTC-dən (Bakı-Tiflis-Ceyhan)  kənarda qalıb. Ona görə də İran Azərbaycana düşmən gözü ilə baxır. Görün, vəziyyət hansı həddə çatıb ki, İran özünü İslam dünyasının keşikçisi kimi təqdim etməyə çalışır. Amma İran unudur ki, Azərbaycandakı şiə müsəlmanlarını erməni Qriqoryanlara satır. İslam dövləti olan İran xristian (məsihi) Ermənistanın müharibə vaxtı çökməsinə imkan vermədi. İranın köməyinə görə Azərbaycan müharibədə qalib gələ bilmədi. Bunu Levon Ter-Petrosyan şəxsən etiraf edib.

- İran mətbuatı yazır ki, Azərbaycana sərt cavabın səbəbi onlarda olan kəşfiyyat məlumatları olub. Deyirlər ki, İsrail Azərbaycan ərazisindən istifadə edərək, İranın nüvə obyektlərini (təsisatını) vurmağa hazırlaşır.

- İsrail və ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatları) İranın nüvə obyektlərinə zərbə endirməsi üçün xeyli baza (payqah) var. Burada Azərbaycana ehtiyac yoxdur. Digər bir tərəfdən, İsrail və Amerikanın Azərbaycandan belə bir xahişi olsa, rəsmi Bakı onlara “yox” demək iqtidarındadır. Çünki Azərbaycan müharibə vəziyyətində olan ölkədir. Azərbaycan qonşularının hamısı ilə, xüsusilə İranla normal münasibətlərin olmasında maraqlıdır. Amma bizi güclə təxribata çəkmək istəyirlər. Bir nağıldakı kimi. Canavar çayda qayıqda quzu ilə getdiyi zaman quzuya deyir ki, toz eləmə. Çayın ortasında toz hardandır axı? İranın hərəkətləri buna oxşayır. İran bizə dəqiqə başı deyir ki, toz eləmə.

- İndiyə qədər İranla Azərbaycan arasındakı sərt bəyanatlar bir qayda olaraq hakimiyyətyönlü politoloqların (siyasi şərhçilərin) açıqlamaları, rəsmi mətbu orqanlarının məqalələri kifayətlənib. Bu söz davasının daha yüksək ranqlı məmurların səviyyəsinə qalxması ehtimalı nə dərəcədədir?

- Düşünmürəm ki, qarşılıqlı ittihamlar daha yüksək səviyyəyə keçəcək. Burada bir faktor da var ki, Azərbaycan Qərbin simpatiyalarını (sympathy) cəlb etmək üçün özünün İranın aqressiyasının (təcavüz, saldırı) qarşısında durmasını bir qədər də şişirdə bilər. Əslində isə İranın Azərbaycana qarşı mövqeyi çox açıq və aydındır. İran Azərbaycanı öz nəzarəti altında görmək istəyir. Amma bizim təbliğat orqanlarımız da bundan sui-istifadə edərək Qərbə göstərmək istəyir ki, siz bizdən demokratiya tələb edirsiniz, bizi isə burada İslam inqilabı gözləyir.

Əliyev Medvedevlə görüşə sərt təkliflər üzündən getməyib

- Bu günlərdə İran Azərbaycanın notasına cavab versə də, bu ictimaiyyətdən gizli saxlanılır. İran mətbuatının məlumatlarına görə isə həmin sənəddə Azərbaycana qarşı ciddi xəbərdarlıqlar yer alıb. Hansı xəbərdarlıqlardan söhbət gedə bilər?

- İranın məqsədi Azərbaycanı təxribata çəkərək, sonradan bizi günahlandırıb, zərbə endirməkdir. Azərbaycanı təxribata çəkən yalnız İran deyil. Ermənistan və Rusiya da vaxtaşırı (zaman zaman) bu işlə məşğul olur. Təsəvvür edin ki, Medvedevin təklifləri nə cür olub ki, İlham Əliyev onunla görüşə getməyib. Qəbulolunmaz təkliflərə neçə dəfə “yox” demək olar. Bu cür təkliflərin Azərbaycana ünvanlanması təxribatın özüdür. Çünki açıq görünür ki, Rusiya Qarabağ problemini həll etmək istəmir. Amma rus mətbuatı Azərbaycanı hər dəfə günahkar çıxarmaq istəyir ki, biz Ermənistana hücum etmək istəyirik. Bu cür hallarda biz ehtiyatlı davranmalıyıq. Rusiyanın Gürcüstan avantürasından (macəra) heç nə çıxmadı. Çünki Gürcüstanın arxasında Amerika möhkəm dayandı. Amma Azərbaycanda vəziyyət başqa cürdür. Azərbaycanda Rusiya ermənilərin köməkliyi ilə ölkəmizə müdaxilə edəcək. Burada vəziyyət bizim üçün daha gərgin və təhlükəlidir.

- Sizcə, İranın əsl siyasətinin ifşa olunması üçün Tehranın notasının mətni açıqlansaydı, daha yaxşı olmazdımı?

- Bunu demək çətindir. Bəlkə də burada məqsəd Azərbaycanda anti-İran əhval-ruhiyyəsini qızışdırmamaq üçün bu edilir. İran təyyarələri Azərbaycan sərhədini pozanda rəsmi Bakı özünü təmkinli apardı. İndi də həmin təmkin davam edir.

Biz Azərbaycan əhalisini qızışdırandan sonra İrana sarsıdıcı zərbə vura bilsək, bu təbliğatı aparmaq olar. Bizi İrandan ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatlarının) Azərbaycandakı maraqları, neft şirkətləri, investisiyaları (yatırım, sərmayə yatırmaq) qoruyur. Həmçinin eyni faktor Rusiyaya da təsir edir.

Azərbaycan Türkiyə ilə konfederasiyaya girməlidir

- Vaxtı ilə İran Azərbaycanın sərhədlərini pozanda “türk şahinləri” Bakıya gəldilər. Məhz bu dəstəkdən sonra İran geri çəkildi. Bəs indi nəyə görə belə bir dəstək nümayiş etdirilmir?

- Çünki Türkiyə hökuməti hesab etmir ki, vəziyyət çox gərgindir. Hələlik söz müharibəsi gedir. Amma sərhədi pozmaq söz müharibəsindən qat-qat artıq idi. O zaman İran daha təhlükəli idi. Çünki sərhədi pozmaq sonradan ölkəyə daxil olmaq demək idi. O zaman Türkiyə buna görə sərt hərəkət etdi. İndi isə tərəflər sadəcə olaraq bir-birinə təhdid göndərirlər.

- Azərbaycanın münasibətləri İran kimi böyük dövlətlə getdikcə gərginləşməkdədir. Azərbaycan özünü sığortalamaq (bimə etmək) üçün hansı addımları atmalıdır?

- Azərbaycan Türkiyə ilə hərbi müqavilə imzalayır, daha sonra ölkələr konfederasiya elan edirlər. Bundan artıq bizə heç nə lazım deyil. Bu özü artıq İrana böyük mesaj olar ki, Azərbaycanı hədələməsin, yoxsa böyük nəticələri ola bilər. Mən həmişə Azərbaycan-Türkiyə əsgəri müttəfiqliyinin tərəfdarı olmuşam. 1999-cu ildə incirlikdən ABŞ təyyarələrinin Azərbaycana gəlməsi, Türkiyə ilə sıx hərbi əməkdaşlıq edilməsi barədə çoxlu bəyanatlar vermişəm.

- Cənub bölgəsində ölkədə son baş verənlərlə bağlı sərt çıxışlar oldu. İslamçıların həbsi kəskin tənqid olundu. Bütün bu məqamlar isə sözügedən regionda (bölgədə) gərginliyi artıran faktorlardandır?

- İran Azərbaycana qarşı təxribatlara əl ataraq əhalimizi hökumətə qarşı çevirmək istəyir. “Səhər” televiziyası bu təbliğatla məşğuldur. Bu cür vasitələrlə İran emosiyaları (həyəcanları) qızışdırmağa çalışır." Xəyal