GünAz TV: Suriyada baş verənlər az qala bölgədəki bir sıra problemləri unutdurub. Bu ölkədə baş verənlərə isə münasibət heç də bir mənalı deyil.

«MIGnews»-un məlumatına görə, suriyalı hüquq müdafiəçiləri bildirib ki, ölkənin Şimal-Şərqindəki Deyr əz-Zur şəhərinə hakimyyət qoşun yeridib.

Şəhər hücum əməliyyatında 250-ə yaxın tank və zirehli maşınların da olduğunu söyləyirlər. Məlumata əsasən, ordu şəhərin 9 çeşidli rayonuna (məhəlləsinə) girib. Top atəşi kəsilmir. Sakinlər küçələrdə barrikadalar (maneələr) quraraq, ordunun qarşısını almağa çalışır.

Bu hücum Suriya prezidenti Bəşşar Əsədin BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) baş katibi Pan Hi Munla telefon danışığından sonra bir neçə saat baş verib. Qeyd edək ki, baş katib 3 ay idi onunla əlaqə saxlaya bilmirdi.Tərəflər arasında sonuncu telefon danışığı bui lən mayında olub. Daha doğrusu Bəşşar Əəsəd Pan Gi Munun zənglərinə cavab vermirdi. BMT-nin başçısı Əsədi mülki vətəndaşlara qarşı hərbi gücdən istifadəni dərhal dayanırmağa çağırıb.

Uzun sürən çək-çevirdən sonra nəhayət,ötən həftənin ortalarında BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) Təhlükəsizlik Şurası Suriya hakimiyyətini dinc vətəndaşlara qarşı repressiyaları (sərkubları) ittiham etdi. Məsələ ilə bağlı qəbul olunan bəyantda hərbi əməliyyatların genişlənməsi pislənərək, hakimiyyətdən «zor tətbiqinin dayandırmaq» tələb olunub.

Bəyanatda rəsmi Dəməşq BMT-nin Ali Komissarlığının ofisi ilə əməkdaşlığa çağırılıb. ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatları) BMT-dəki nümayəndəsi Süzan Rays jurnalistələr deyib ki, beynəlxalq ictimaiyyət Suriyanı eyni mövqeydən  ittiham edir. Bir müddət öncə amerikalı diplomat demşidi:«Suriya hakimiyyətinin dinc etirazçılara güc tətbiq etməsinə İranında yardım etməsi haqda əlimizdə sübutlar var. Bu bizi rahatsız edir».

Çin, Rusiya yenə də təşkilatın qətnaməsinə qarşı çıxıb. Ancaq sənəd qəbul ediləndən bir gün sonra rəsmi Moskva Suriya prezidentinə xəbərdarlıq edərək, islahat aparmağı, hərbi əməliyyatları dayandırmağı məsələhət görmüşdü.Görünür, Kreml Dəməşqi dəstəkləməkdə suçlanacağından ehtiyatlanmağa başlayıb. Bundan başqa Moskva Suriyada hakimiyyətə gələcək yeni qüvvələrdən də ehtiyalatlanır. Rusiyanın indiki şəraitdə belə davarınışı gələcəkdə tərəflər arasında əlaqələrə əngəl də ola bilər.

Hələ bir neçə ay öncə  ingilis rəsmiləri bəyant etmişdi ki, Rusiya ənənəvi olaraq, ərəb dövlətlərindəki sosialist rejimlərə «çətirlik» edirdi. Suriyada isə 2 min rusiyalı hərbçi müşavir çalışır. Dəməşqdən cənubda yerləşən Tartus limanında (bəndərində) ruslar müasir hərbi-dəniz bazası (payqah) yaradıblar. Bu Rusiya donanmasının (navqan) Aralıq dənizindəki yeganə bazasıdır.

Suriyadakı bu hərbi bazanın yardımı ilə də Moskva bölgədə varlığını qoruya bilir. Misir, İraq,Əlcəzari, Liviyadakı (Libidəki) dəyişiklər Kremlin bölgədən sıxışdırılıb. Çıxarılması ilə nəticələnib. Bu baxımdan Suriya onun sonuncu dayanacaqlarından biri də sayıla bilər.

Elə bu səbəbdən də onlar BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasında  Suriyaya qarşı sanksiyanın (təhrimin) qəbulunu əngəlləyirlər. Əslində Suriyadakı diktatura rejimini Rusiya, İran, «Hizbullah»la yanaşı, Çin də müdafiə etməkdədir.

Rəsmi London onu da bildirmişdi: «İran Suriyanın daxili işlərinə qarışır». Tehran isə ənənəvi olaraq, göstərdiyi pozuculuq əmələrini təkzib etməklə məşğuldur. Özünü sülhsevər göstərməyə çalışsa da İran «əl izləri»ni gizlədə bilmir.

Digər tərəfdən bölgədə qarışıqlıq İran rejiminə sərf də edir. Çünki o, belə qarışıqlı da müvəqqəti də olsa unudulur.Bu baxımdan Tehran bu ölkədə daha çox iranyönlü qurumlarla görünməyə çalışır.

Livandakı (Lübnandakı) «hizbullah»ın Suriyada daha artıq fəallıq etdiyi haqda xəbərlər yayılmaqdadır.

Bu ölkə informasiya vasitələrinin məlumatına əsasən, Suriyadan Livana qaçanlarla ordakı Bəşşar Əsəd tərəfdarları arasında toqquşma baş verib. Son günlər Livanın Şimalına yüzə yaxın suriyalı ailənin sığındığı bildirilib. Onların bir hissəsi Livanın Cənubuna doğru hərəkət edib. Ölkənin bu hissəsində isə livanlı əsədçilər çoxdur.

Münaişənin yaranmasının başqa bir səbəbi kimi  suriyalı qaçqınların iş axtarmasıdır.

Livan parlamentində aprarcı «Hizubullah» fraksiyası kəskin tənqid olunub.Buna səbəb hizubbalhçıların indiy əkimi Suriyada baş verən qan tökülməsinə münasibət bildirməməsidir. Fraksiyanın əl-Həriri Okab Sakar adlı üzvü təşkilatının bu addımın «şiə ənənələrinə xəyanət» adlandırıb: «Özünü imam Hüseyn yolunun davamçısı sayıb, Suriyada  baş verənləri ittiham etməyənlərin özlərinə şiə deməyə haqqı çatmır».

Türkiyə də qonşusunda baş verənləri həssaslıqla izləməkdə və rəsmi Dəməşqi qan tökməkdən çəkindriməyə çalışmaqdadır.

«Radio Svoboda»-nın məlumatına əsasən, ölkənin baş naziri Rəcəb Taib Ərdoğan bəyan edib ki, rəsmi Ankara Suriyada baş verənləri kənardan müşahidə etmək niyyətində deyil.

Onun sözlərinə görə, avqusutun 9-da xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu Dəməşqə səfər edəcək.Türkiyəli diplomat Bəşşar Əsədə  ölkəsinin Suriyada baş verən zorkılığa dözümünün «tükəndiyini» bildirəcək.

«İndiyə kimi biz dözdük və gözlədik. Düşündük ki, onlar danışıb vəziyyəti düzəltmək olar. Ancaq bizim dözümümüz son həddədir. Suriyada baş verənlərə kənar müşaihdəçi kimi baxmağımız yolverilməzdir. Biz Suriyadan səslər eşidirik. Həmin səslərə çavab vermək bizim borcumuzdur. Suriyadakılar bizim iç işimizdir»-deyə, R.Ərdoğan bildirib.

Qeyd edək ki,səfər öncəsi keçirdiyi mətbuat konfransında Əhməd Davudoğlu bu il martın 21-də Türkiyə hərbi hava limanlarından (nizami frudqahından) birinə məcburi endirilən İran təyyarəsi haqda BMT Təhlükəsizlik Şurasında xüsusi komitə hesabat verib.

Şura bildirmişdi ki, təyyarədəki yük «avtomobil üçün ehtiyat hissələri» adı altında sənədləşdirilib.

«YasAir Cargo Airlines» hava şirkətinə məxsus təyyarə Tehrandan Suriyaya uçurmuş. Yoxlama zamanı oradan yasaqlanmış «hərbi təyinatlı yük» aşkarlınb.

Həmin yükə bunlar daxil olub : 60 ədəd «AK-47»-avtomat Kalaşnikov, 14 ədəd «BKC/Bixi» tipli pulemyot (müsəlsəl), avtomat (otumatik silah) və pulemyot üçün 8 min sursat (mühümmat), 60 mm çaplı (qotr) üçün 560 və 120 mm çaplıya isə 1288 ədəd minaatan sursat.

Beləliklə, rəsmi Ankara bir neçə ay öncə Suriyaya islahatların aparılması ilə bağlı göndərdiyi ismarıcın (mesaj, sav) davamını gətirməkdədir. Baş naziri R.T.Ərdoğanın sərt çıxışı bunu deməyə əsas verir.

Sədrəddin Soltan