GünAz TV: Atom-nüvə proqramına görə, İran hakimiyyətinə tətbiq edilən beynəlxalq sanksiyalar (təhrimlər) öz təsirini göstərməkdədir.

Lent.az-ın «Röyter»ə istinadən məlumatına görə, Cənubi Koreyanın banklarında İranın hesablarındakı  3,82 milyard dollar dondurulub. Seul rəsmiləri bildirib ki, ilin sonunadək 5 milyarda qədər artacaq.

İrana məxsus hesablar beynəlxalq sanksiylara uyğun dondurulub.Bu yasaqlar ucbatından İslam Respublikası (Cümhuriyyəti) ilə neft alveri və onun pulunun ödənilməsi çətinləşib.

Cənubi Koreya ilə yaranmış bu problem Asiyanın başqa dövlətləri ilə yaşanmaqdadır. Çin islam Respublikası ilə nefti mübadilə ilə almağı planlaşdırır (tərhini tökür). Hindistan isə ödəyəcəyi pulun yolunu araşdırır.

Hazırda İran neftinin üçdə birini Çin və Hindistan alır. Cənubi Koreya isə xam nefti ixrac edənlərin sityahısında 5-ci dir. O, «qara qızıla» olan ehtiyacının 9 faizini İrandan alır.

Xatırladaq ki, bir müddət öncə rəsmi  Seulla İrana qarşı qadağalar qoşulmaqla bağlı danışıqlar aparılmışdı. Həmin müzakirələrdən sonra bildirildi ki, Tehran hakimiyyətinə qarşı sanksiyalara qatılacağı halda Cənubi Koreya 6 milyard dollar ziyana düşə bilər.

Ötən bir il ərzində rəsmi Seul Tehrana qarşı sanksiyaları davamlı olaraq, dəstəkləyiböTəxminən bir il öncə Cənubi Koreyanın  «KİA» avtomobil şirkəti BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) Təhlükəsizlik Şurasının 4-cü, sonuncu sanksiyasına uyğun olaraq, İslam Respublikasına avtomobil hissələri və avtomobil ixracını dayandırıb.

Mütəxəssislərin fikrincə bu İrana çox arğır zərbədir. Ötən il İrana idxal olunan avtomobillərin 40 faizi «KİA»-nın payına düşür.

Cənubi Koreya KİV-in (Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin) məlumatına əsasən,rəsmi Seul sanksiya ilə bağlı qərara qəbul etdikdən sonra yerli xırda və iri şirkətlər İslam Respublikasına ixracatı ya tam dayandırıb, ya da  əlaqələri dayandırıb.

Koreyanın ikinci ən iri avtomobil nəhəngi «Hyundai» hələlik İranla əməkdaşlıq etməkdədir. Müşahidələrə əsasən, yaxın zamanlarda ölkə rəhbərliyinin sanksiyasının onun da fəaliyyətinə təsir edəcəyi ehtimal olunur.

İranın «Cənubi Pars» qaz yatağında fəaliyyət göstərən Cənubi Koreyanın «JS» şirkəti İslam Respublikası ilə əməkdaşlığı dayandırdığını bəyan etmişdi. Bu şirkət ötən i bir miilyard 200 milyon dollarlıq  müqavilədən çıxması ilə bağlı bəyanatı ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) prezidenti Barak Obamanın İrana qarşı sanksiyaları nəzərdə tutan qanunu təsdiqləyəndən dərhal sonra vermişdi

Hələ keçən il Cənubi Koreyanın «POSCO» poladtökmə şirkəti baş direktorunun müavini Şin Cunq Sok İranın «İran xodrou» zavodunda (karxanəsində) olarkən bildirmişdi ki, sanksiyalar ölkəsi ilə İran arasında avtomobilquraşdırma sahəsinə təsir göstərməyib.

Şin Cunq Sokun demişdi ki, ödənişdə yaranacaq problemi aradan qaldırmaq məqsədi ilə şirktəin adına Tehranda xüsusi bank hesabı açıblar. Ancaq baş verənlərdən göründüyü kimi poladtökənlər üçün də cidd problem yaranıb.

Cənubi Koreya beynəlxalq ictimaiyyətin qərarına əməl etdiyi halda ötən illərdə onların şimallı qardaşları barəsində bunlar söyləmək olmur.

Yaılan məlumatlara görə, BMT-nin tətbiq etdiyi sanksiyaları pozaraq, İran rəhbərliyi ballistik raketlərin istehsalına dair Şimali Koreya ilə davamlı olaraq, texnologiya mübadiləsi gerçəkləşdirir. Bu texnologiya üçüncü dövlətin yardımı ilə həyata keçirilir.Bəzi diplomatlar söhbətin Çindən getdiyini bildiriblər. Onlar rəsmi Pekinin davamlı olaraq, Tehrana və Pxeynyana qarşı yasaqların tətbiqini əngəlləməsini buna örnək kimi göstərirlər.

Qadağan olunmuş ballistik raketlərin detalları müntəzəm surətdə Şimali Koreyanın «Air Koryo» İslam Respublikasının «Iran Air» şirkətləri vasitəsi ilə daşınır. Özəl olaraq, vurğulanıb ki, belə yüklərin daşınması üçün Şimali Koreya çarter yük reyslərinin gerçəkləşdirilməsinə üstünlük verir.

Rəsmi Tehran isə  bu iddianı  rədd  edib.

Xatırladaq ki, ABŞ Maliyyə Nazirliyi bu ilin aprelində açıqlama yayaraq, İranın “Milli” və “Sepah” bankları ilə əməkdaşlıq edən Şimali Koreyanın “East Land” maliyyə qurumuna a sanksiya qoyduğunu bildirmişdi.Bir müddət öncə İranın bu bankları Tehran hakimiyyətinin nüvə proqramı ilə əməkdaşlıq etdiklərinə üçün ABŞ –ın  sanksiyalarına məruz qalıb.

Sözügedən bəyanatda qeyd edilib ki, Şimali Koreyanın “East Land” bankı İran İnqilab Keşikçiləri Qvardiyanın (Sepah) komandanlarına (fərmandehlərinə) bank xidmətləri göstərməkdə günahlandırılıb: “East Land” bankı 2007 - 2008-ci illərdə silah ticarətilə bağlı Şimali Koreyadan İranın “Milli” və “Sepəh” banklarına maddi vəsaitin nəqli üçün əsas kanallardan biri kimi rol oynayıb”.

Beləliklə, Cənubi Koreyanın sanksiylara qoşulduğu müddətdə itirəcəyi maliyyə vəsaitinin böyük bir hissəsini İranın bu ölkədəki banklarda olan pulunun hesabına əldə edəcəyini ehtimal etmək olar. Odur ki, gələcəkdə İran hakimiyyətinin başqa dövlətlərin banklarındakı hesablarının da aqibətinin belə olacağı istina edilmir.

Sədrəddin Soltan