GünAz TV: İranı «yasaqlar ölkəsi» də adlandırmaq olar. «Daily Telegraph»-ın məlumatına görə, İranın ali rəhbəri ayətullah Xamneyi ötən gün insanlara oxunulası kitablardan danışıb.

«Bütün kitablar yaxşı deyil. Onların bəziləri ziyanlıdır»-deyə, o, nəşriyyat rəhbərləri və kitabxanaçılarla görüşündə söyləyib. İran hakimiyyətinin lideri sətiraltı, qapalı şəkildə fikirlər yayan müəyyən siyasi kitablardan ehtiyatlı olmağı vacibliyi vurğulayıb. çəkinmək lazımdır.

Ayətullah Xamneyi bir sıra kitabları «öldürücü narkotik maddələr» adlandıraraq, deyib: «Biz insanlara yalnız yaxşı və faydalı kitabları verməliyik».

Xatırladaq ki, ölkədə kitabların çapına İslam İrşadı və Mədəniyyət Nazirliyi icazə verir. Onların özəl icazəsi olmadan İran və xarici ölkələrin yaradıcılıq nümunələri işıq üzü görmür.

Son illər islam Respublikasında (Cümhuriyyətində) dünyanın tanınmış yazıçıları Ceyms Coys, Qabriel Qarsiya Markes, Kurt Vonnequt, habelə Paolo Koelonun romanları yasaqlanıb.

Əsilində indiki informasiya texnologiyası əsrində kimtabalırn yasaqlanması çox gülücün görürünür.

Bir zamanlar ərəbələr dünyanın,eləcə də Azərbaycanı işğal edəndə islam adından sui-istifadə edərək, çox zəngin kitabxanaları yandırmışdılar. Ayətullah Xamneyinin məsələhətinin bu yöndə olduğu ehtimalı az deyil. Çünki bu ölkədə Azərbaycan türkcəsinə  yasaqları da İran rəhbərliyi islam adı ilə tətbiq edir. Elə Xamneyinin «İranda milli birlik amili islam dinidir» - ifadə si bunu təsdiqlyir.

Bir müddət öncə İranın Mədəniyyət Nazirliyi saytında şirkətlərin istifadəsi üçün yasaqlanmış türk sözlərri və adlarının siyahısını yerləşdirilmişd: «Biz mağaza şüşələrində, ad lövhələrində, malların qablaşdırılmasında və s. bu kimi sahələrdə səlahiyyətli orqanlar, o cümlədən bələdiyyə, polis, fars dil və ədəbiyyatı qurumu, eləcə də şirkətləri qeydə alan idarələrlə əməkdaşlıq edərək, qeyri-farsların dilləində istifadə edilməsinə imkan verilməməsi haqda razılıq əldə etmiş və buna çalışırıq».

Həmin sözlərdən bir neçəsini diqqətinizə çatdırırıq : «Alma», «alış», «ana», «ay», «aylar», «aynaz», «barlı», «taysız», «dadlı».

Bu günlərdə isə İran rəhbərliyi «Google+» yeni ictimai şəbəkəsinin ölkə ərazisində yayılmasını «ABŞ-a (Amerika Birləşmiş Ştatları) xidmət edən casus şəbəkəsi» adlandıraraq, yasaqlayıb.

İki həftə öncə hakimiyyət İslam Respublikasına sərf etməyən minlərlə yeni vebsaytlara süzgəc sisteminin qoyulmasını gücləndirib. Hazırda 5 milyon internet –resursuna (qaynaq, mənbə), o cümlədən BBC, CNN ölkədə yasaqlanmış informasiya vasitələrindəndir.

Bir müddət öncə İran ərazisində «Facebook» və «Twitter» mikrobloqu kimi məşhur ictimai şəbəkələrə bloklar qoyulub.

Hələ iyunda ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) «Çamadan internet» layihəsini həyata keçrməyə başladığını elan etmişdi. Vaşinqtonun qənaətincə, bu layihə Suriya, Liviya (Libi) və İranda ictimai, siyasi vətəndaşlara yardım məqsədi ilə həyata keçirilir. İranın ETTELAAT naziri Heydər Müslehinin sözlərinə görə, bu ABŞ-ın yeni «casus kiber savaşıdır».

«Biz ABŞ-ın uyğun belə fəaliyyətini öncədən anlamışdıq. Ona görə də bu sistemə uyğun mübarizə üsulu hazırladıq»-deyə, nazir söyləmişdi.

«Amerikanın səsi»-nin məlumatına əsasən, Tehran Universiteti, Əmir Kəbir adına Universitetinin rəhbərləri Güney Azərbaycan türk tələbələrinə  türk və fars dillərində qəzet nəşr etməyə icazə vermir.

Rəhbərlik qəzetin yalnız fars dilində çapını istəyir. Bu barədə İranın fars dilli internet saytları, o cümlədən «Gooya Nyuz», Aliyasin İnsan Haqları və  İranın İnsan Haqları Fəallarının Xəbər Agentliyi (HRA) məlumat yayıb.

Məlumatda deyilir ki, universitetlərin rəsmiləri "Öyrənci", "Elçi" və "Öyrənci Baxışı" qəzetlərinin Azərbaycan türkcəsində çapına icazə verməyib. HRA əlavə edib ki, həmin iki universitet rəsmiləri türk və fars dilli qəzetlərin nəşri ilə də razılaşmır.

Xatırladaq ki, artıq "Öyrəci" qəzetinin bağlanmasından dörd il keçir. Belə ki, Əmir Kəbir Universitetinin rəhbərləri qəzetin yalnız fars dilində nəşr olunmasına icazə verir. “Öyrənci” qəzeti 1999-cu ildən 2007-ci ilədək  iki dildə nəşr olunub. İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad hökumət başından gələndən sonra başqa nəşrlərlə yanaşı bu qəzet də bağlanıb.

Bu təhsil ilinin əvvəlində Tehran Universitetinin tibb fakültəsinin  bir qrup tələbəsi iki dilli "Elçi" dərgisinin çapına icazə istəyib, amma universitet rəhbərləri qəzetin yalnız fars dilində nəşrinə razı olub.

"Öyrənci Baxışı” qəzeti 2007-ci ilədək Əmirkəbir Universitetində nəşr olunub. 2008-ci ilin qışında onun çapına  yenidən icazə verilib və 6 nömrə çap edildikdən sonra qəzet bağlanıb. Bundan sonra "Öyrənci Baxışı” qəzeti yenidən nəşr edilsə də, birinci nömrəsi yayılandan bir neçə saat sonra təhlükəsizlik məmurları və heç bir səbəb göstərmədən qəzetin bütün nömrələrini yığıb.

İranın Mərkəzi əyalətinin məktəblərində şagirdlərin cins şalvar geyməsinə qadağa qoyulub. “Media forum” saytının məlumatına görə, Mərkəzi əyalətin təlim-tərbiyə idarəsinin məktəb müdirlərinə verdiyi göstərişdə şagirdlərin cins şalvar geyməsinə qoyulan qadağa «Qərb mədəniyyətinin simvollarına qarşı mübarizə» ilə əlaqələndirilib.

Mərkəzi əyalətin tanınmış müəllimlərindən biri, Məhəmmədrza Fəthi jurnalistlərə açıqlamasında qadağaya qarşı çıxdığını bəyan edib: «Sistem əslində cins şalvar geyinməsinə qadağa qoymaqla doğma və yerli mədəniyyəti gücləndirmək istəyir. Lakin bunun üçün seçdiyi yol və üsul məntiqi deyil. Çünki milli kimlik və mənsubiyyət ictimai kimlik kimi bir şeydir. Bu, zaman keçdikcə müxtəlif səbəblərdən asılı olaraq dəyişə bilər. Məsələn, bu gün heç kəs kostyum geyməyi Qərb mədəniyyətinin simvolu saymır. Bu növ geyim artıq rəsmi bir geyim kimi cəmiyyətimizdə qəbul edilib».

Tehran hakimiyyətinin apardığı «yasaqlama» siyasəti ölkənin adi vətəndaşlarının davranışına da sirayət edib. «MIGsport»-un məlumatına əsasən, iranlı üzgücü Məhəmmədəli Rzai Pekində keçirilən dünya üzrə üzgüçülük yarışında brass üsulu ilə 100 metrə ələmə mərhələsində iştirakdan imtina edib. İslam Respublikasından olan rəsmi nümayəndə heyəti bildirib ki, Rzai birdən «qarın boşluğunda kəskin ağırların olduğunu söyləyib».Ancaq mütəxəssislər bunun əsil səbəbinin başqa məsələdə olduğunu bildiriblər.

Məsələ burasındadır ki, İsraildən olan idmançı Qal Nevo da M.Rzai ilə birlikdə üzməli imiş. Çünki iranlı üzgüçü bu sayaq davranışa bir növ adət edib. Baş verən olay ikincidir. Hələ Pekin yay olimpiadasında da M.Rzai İsraildən olan idmançı ilə bir hövuzda yarışmaq ismədiyini söyləmişdi.

Göründüyü kimi Tehran hakimiyyətinin yasaqları son nətiəcədə insanlar arasında düşmənlik yayır, yaxud öz vətəndaşlarında psixoloji kompleks yaradır. Bu azmış kimi İrandakı fars olmayanlara qadağaların tətbiqi, rejimin yürütdüyü ayrı-seçkilik siyasəti isə həmin etnik qruplar arasında milli ədavətin qızışmasına səbəb olur. Beləilik, İran hakimiyyətinin qadağaları, yasaqları daha çox düşmənliyə və ədavətə xidmət edir.

Sədrəddin Soltan