GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, “Diaspor və Lobbi” Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, diaspor üzrə tədqiqatçı Zaur Əliyevdir.

- Dünya Azərbaycanlıları Konqresi (DAK) yaranan gündən hər zaman qalmaqal, daxili çəkişmələrə cəlb olunub. Siz necə düşünürsünüz, təşkilatda baş verən hadisələrin əsas nüvəsində nə durur?

- Bunu bir neçə amillə bağlamaq olar; Birincisi, bu gün Dünya Azərbaycanlılar Konqresində (DAK) irançılıq aşkar özünü biruzə verir. Hesab edirəm DAK-ın ikiyə və daha çox yerə parçalanmasında Azərbaycan amili deyil, məhz İran Xüsusi Xidmət Orqanlarının maddi gücünü bu gün bütün DAK-larda görmək olar. Elə insanlar var ki, DAK-dakı fəaliyyətinə görə adi şəxsdən milyonçuya çevrilib. Məlumdur ki, İran hökuməti də xaricdə yaşayan iranlıların vahid təşkilatını yaratmaq niyyətindədir. Xaricdə yaşayan iranlıların da əksəriyyəti azərbaycanlılardır. Onların əksəriyyəti də farslara baxanda çox fəaldırlar. Bu baxımdan İranın Azərbaycan dövlətinə qarşı siyasətində DAK önəmli yerlərdən birini tutur. İkinci amil kimi Türk Birliyi qurulması istiqamətində Azərbaycanın qəti mövqeyi hay-küy və onların havadarlarını narahat edir. Onlar da bu birlik qurulmasında mühüm rol oynamaq gücünə malik DAK-ı məhv etmək məqsədi güdürlər. Üçüncü amil kimi biznes (ticarət) maraqları üst-üstə düşən DAK-ların bir-birləri ilə bölüşməmək niyyətlərinin aşkar biruzə verməsidir. Dördüncü amil kimi, Güney Azərbaycan məsələsində öndə duran insanların qətiyyətli olmamasıdır. Sonuncu amil olaraq isə qeyd etmək olar ki, DAK-da yenilənməyə böyük ehtiyac var və bu mütləq baş verməlidir. 

- Ümumiyyətlə, DAK-a intellektual-analitik (fikri və təhlili) düşüncəyə malik insanları cəlb etməklə, güclü təşkilata çevirmək mümkündürmü?

- Mümkündür, DAK ətrafında biznes (maliyyə) maraqları güdən insanları deyil, milli hissləri öndə tutan şəxsləri gəlsələr təşkilat güclənəcək. DAK sədri və idarə heyəti şair, biznesmen (işadamı) və sairədən ibarət olmalı deyil. DAK-a ağıllı və nüfuzlu alim-ziyalı rəhbərlik etməlidir. Mən qəti əminəm ki, DAK-ların hər birində diaspor və lobbiçilik mövzusu haqqında isə heç bir anlayışı olmayan insanlar fəaliyyət göstərir. DAK-ın yenilənməyə ehtiyacı vardır. DAK-dan zəli kimi yapışıb zəhərlərini milli hisslərə tökən ilanlardan azad olmaq vaxtı artıq çatıb. DAK-ın həmsədr statusunun (vəzifəsinin) ləğv edilməsi daha məqdəsəuyğun olardı. Sədrlik olmalı, növbəli və əsas diasporumuz güclü olan ölkələrdən nümayəndələrdən ibarət olmalıdır. Hesab edirəm bu baş versə DAK-ı dünya azərbaycanlılarını təmsil edən qurum kimi qəbul etmək olar.

- Bildiyiniz kimi, DAK-ların birləşməsi gündəmə gəlib və artıq birləşmə haqqında bəyanat verilib. Sizcə, bu birləşmə Azərbaycan diaspor prosesinə (sürəcini) nə verəcək?

- Bu təklifi verənləri alqışlayıram. Sona qədər bu insanların yanındayım. Ancaq bu birləşmədə heç bir işə yaramayan bizmesmenlər, şairlər, yazıçılar, professorlar, siyasətçilər və keçmişi şübhəli olanlardan yaxa qurtarmaq lazımdır. DAK-ı şəxsi əmlaka çevirən insanların qarşısında sədlər çəkilməli və onları qəti olaraq təşkilatdan uzaqlaşdırmaq lazımdır. DAK-ı özlərinə qalxan edib ciblərinə milyonlar dolduranlar birdəflik uzaqlaşıb getməlidirlər. Artıq, DAK normal bir təşkilat olaraq özünü sübut etməlidir və bu baş versə diasporumuzun güclənməsini görə biləcəyik. Lobbiçiliyimizin daha təsirli olmasının şahidi olacağıq. Dövlət-Diaspor münasibətləri qaydasına düşəcək. Bütün dünya Azərbaycanın Qarabağ, Təbriz, Borçalı, Rəvanqala, Dərbənd, Kərkük dərdini biləcək və haqqımızı tanıyacaq.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk