GünAz TV: Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində maraqlı proseslərin (sürəcin) cərəyan etdiyi heç kimə sirr deyil. Məsələ İran tərəfində də xüsusi diqqət mərkəzindədir.

Digər tərəfdən o da məlumdur ki, İranın xüsusi xidmət orqanlarına yaxın xəbər portalları Qarabağ mövzusunu gündəmdən düşürmür. "Pia.az" portalının məlumatına görə, prezidentlərin Kazan görüşü öncəsi bu məsələ ilə bağlı böyük materialla çıxış edən İranın "ariaran" informasiya saytında bildirilir ki, Qərb Cənubi Qafqazda sülhə nail olunması üçün Azərbaycan və Ermənistanla daha sərt dildə danışmağa başlayıb.

Mənbə hətta bu məsələdə Rusiyanın tərəfsizliyinə nail olunduğunu da bildirir. "Dünənə qədər rəsmi Moskva Qarabağ münaqişəsinin həlli açarının ona məxsus olduğunu iddia edirdisə, artıq bu məsələdə daha çox barışdırıcı rol oynadığını sübut etməyə çalışır. Bundan istifadə edən ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) və Avropa Birliyi Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələsində mühüm rol oynayan Cənubi Qafqaz regionunda (bölgəsində) sülhün təmin olunması üçün ciddi hərəkətə keçib" - deyə qeyd olunan yazıda bildirilir ki, hətta burada Ermənistana təzyiqlərdən də istifadə oluna bilər. Mənbə iddia edir ki, danışıqlar masasında əsas müzakirə olunan mövzu bunlardır: "Keçmiş Dağlıq Qarabağ Vilayəti ətrafındakı rayonlar (şəhərlər) Azərbaycana geri qaytarılır. Yalnız Laçın rayonu və keçmiş vilayətə aid rayonlar beynəlxalq sülhməramlıların nəzarətinə verilir. Amma buna paralel (muvazi) olaraq Qarabağın azərbaycanlı sakinləri geriyə - öz yurduna qaytarılır". Portala görə, bu şərtlərin Ermənistan üçün əlverişli olmaması səbəbindən rəsmi İrəvanın iqtisadi baxımdan sıxışdırılması planları da mövcuddur: "Hətta Ermənistan səfilliklə də hədələnib".

Beynəlxalq Böhran Qrupunun Avropa proqramlarının direktoru Sabina Freyzer "�amanak" qəzetinə müsahibəsində Kazan görüşü ilə bağlı maraqlı fikirlər səsləndirib. Onun sözlərinə görə, Kazan görüşündə irəliləyişə nail olunub-olunmayacağını proqnozlaşdırmaq (öngörmək) çətindir, lakin bunun mümkünlüyünə böyük ümidlər var: "Bu, razılıq əldə olunmayacağı halda prosesin davam etdirilib-etdirilməməsilə bağlı sual yaranacağına dair narahatlıqla da bağlıdır. Tezliklə Ermənistanda və Azərbaycanda seçkilər olacaq, elektoral proseslər vasitəçi ölkələrdə də gözlənir. Bu il tərəflər razılığa gəlməsə, 2012-2013-cü illərdə kompromisə (yararlı, ortaq məxrəc) getmək çətin olacaq".

   Sabina Freyzer bildirir ki, ATƏT MQ-nin (Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının Minsk Qrupu) həmsədr ölkələri prezidentlərinin sonuncu bəyanatı daha dəqiq, konkret (açıq, şəffaf) və daha güclü idi. O qeyd edib ki, bəyanatda tərəflərin yaxın vaxtlarda, ola bilsin, Kazan görüşünün gedişində əsas prinsiplər (əsllər, ilkələr) üzrə razılığa gələcəyinə dair dövlət başçılarının gözləntiləri qeyd olunur: "Həmçinin bildirilir ki, razılıq əldə olunarsa, hər üç ölkə maliyyə və digər yardımların göstərilməsi vasitəsilə bu prinsiplərin reallaşdırılmasını izləyəcək. Tərəflər razılığa gəlməsə və onlardan biri güc tətbiq edərsə, bu, həmsədr ölkələr tərəfindən mənfi addım kimi qəbul ediləcək və problemin həlli yolu kimi qəbul olunmayacaq".

   Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri regiona səfərlərinin yekunu (sonu, nəhayəti) ilə bağlı növbəti birgə bəyanat yayıb. Həmsədrlər sənəddə yenidən münaqişə tərəflərini təxribat xarakterli (mahiyyətli) bəyanat və hərəkətlərdən çəkinməyə çağırıb: "İyunun (June) 7-si həmsədrlər Ağdam rayonu ərazisindəki tərəflərin təmas xəttini keçib. Bu son 10 ay ərzində üçüncü belə keçid idi ki, son 16 ildə bu baş verməmişdi. Bu, tərəflərin 1994-cü ildən mövcud olan sülhün həyata keçirilməsi və ona riayət olunmasında əməkdaşlıq edə biləcəyini nümayiş etdirir. Həmsədrlik tərəfləri bu kritik dövr ərzində danışıqlar prosesini korlaya biləcək istənilən təxribat xarakterli bəyanat və hərəkətlərdən çəkinməyə çağırır". Burada Rusiya, ABŞ və Fransa prezidentlərinin Dovil bəyanatına da toxunulub. Həmin bəyanat barədə digər açıqlama isə Ermənistanın xarici işlər naziri Edvard Nalbandyan tərəfindən verilib. Nalbandyanın açıqlaması, daha çox, sülhməramlı qüvvələr haqda olub. Onun sözlərinə görə, Qarabağ münaqişəsi bölgəsində sülhməramlı qüvvələrin yerləşdirilməsinə dair razılıq əldə edildiyi haqda son günlər yayılan məlumatlar müəyyən dərəcədə səhvdir: "ABŞ, Rusiya və Fransa prezidentlərinin Akvila və Muskoka bəyanatlarının 6 müddəalarında da Qarabağ ətrafında sülhməramlı əməliyyat qeyd olunurdu. Lakin bu son üç il ərzində həmin məsələ müzakirə olunmayıb. Mənə hələ müzakirə olunmamış məsələ üzrə razılıq əldə edildiyi haqda bəyanatlar qəribə görünür ".

   Lakin maraqlıdır ki, Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov bildirib ki, Dağlıq Qarabağda yerləşdiriləcək sülhməramlılarla bağlı razılıq əldə olunub. Razılığa görə, onlar nə həmsədr ölkələrdən, nə də region ölkələrindən olacaq. Onun sözlərinə görə, sülhməramlıların Dağlıq Qarabağda yerləşdirilməsi münaqişənin həll olunmasında qəbul edilən baza prinsiplərinə daxildir: "Dağlıq Qarabağ münaqişəsi mərhələli şəkildə həyata keçirilməlidir və mərhələlər bir-birinə bağlıdır. "Böyük səkkizliy"in Kanadada keçirilən görüşündə bu məsələnin həlli ilə bağlı əsas prinsiplər bəyan edilib: ilk növbədə Ermənistanın qoşunları işğal olunmuş torpaqlardan çıxarılmalı, bütün kommunikasiyalar, yollar açılmalı, sonra işğal olunmuş torpaqlar bərpa olunmalı, məcburi köçkünlər öz torpaqlarına qayıtmalı və sülhməramlılar yerləşdirilməlidir". Bakı xəbər