GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, Almaniya Bundestaqının keçmiş deputatı, Almaniya fəaliyyət göstərən Türk-Azərbaycan Birliyinin sədri, professor Hakki Kəskindir.

- Almaniyadakı Türk-Azərbaycan Birliyi 31 Mart soyqırımı ilə bağlı tədbirlər keçirməyi planlaşdırırmı?

- Bu sualınıza cavab olaraq bildirib ki, bu günlərdə faciə ilə bağlı Şamaxıda Azərbaycan Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiyasının (qurumunun) dəvəti ilə beynelxalq konfransda iştirak etdim. Hesab edirəm ki, bu tədbir 1918-ci ilin 31 martında Şamaxı və Azərbaycanın başqa bölgələrində erməni daşnakları tərəfindən törədilən faciə qurbanlarının dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Xüsusilə, tədbirdə dünyanın başqa ölkələrindən gələn siyasətçilərin, alimlərin, media(mətbuat) işçilərinin iştirak etməsi tədbirə xüsusi önəm verirdi. Bir daha belə tədbirlər göstərir ki, 31 mart hadisələri zamanı Şamaxıda və başqa bölgələrdə bolşeviklərin dəstəyi ilə erməni daşnaklarının Azərbaycan türklərinə qarşı törətdikləri qətliam heç bir zaman unudulmamalıdır. Bu hadisələrə beynelxalq (uluslarası) səviyyədə qiymət verilməlidir.

    Yeni formalaşmaqda olan və başqanı olduğum Almaniyadakı Türk-Azərbaycan Birliyinin ana məqsədi Xocalı faciəsinin Berlin, Frankfurt və Hannoverdə andığımız kimi, bu faciəni qanun çərçivəsində yaşadığımız ölkə ictimaiyyətinin gündəminə gətirməkdir. İlk öncə öz xalqımızın bu faciələr haqqında yetərli qədər bilgi sahib olmalarını, birlik və həmrəylik içərisində bu günləri anmalarını təmin etməyimiz lazımdır. Üzülərək söyləməliyəm ki, Türkiyə türkləri bu məsələlər də çox az bilgilərə sahibdirlər. Bu vəziyyətin dəyişməsi lazımdır. Son illər Azərbaycan dövlətinin və QHT-ləri (Qeyri hökumət təşkilatı), diaspor qurumlarının bu yöndə təşkilatlanmalarını və fəaliyyətlərini səmimiliklə yüksək dəyərləndirirəm.

   Amma onu da qeyd edim ki, təəssüf ki, son 15 ildə Türkiyə dövləti erməni diasporunun və Ermənistanın yüzildir ki, həyata keçirdiyi birtərəfli və təhrif edilmiş təbliğatına qarşı bəzi sərhədlər çərçivəsində və xüsusilə, özünü 1915-ci il hadisələrindən müdafiə etmə taktikasına üstünlük verir. Erməni daşnaklarının, quldurlarının Azərbaycan torpaqlarında və Doğu Anadoluda həyata keçirdikləri qətliamlar haqqında arada bir mətbuat yoluyla məlumatlar verilir. Halbuki ermənilər bu bölgələrdə yüzminlərlə insanı qətlə yetiriblər. Bu faktın özü hər şeyi ortaya qoyur və ermənilərin apardıqları təbliğata qarşı böyük səs yarada bilər.

   Hazırda bizim birliyin əsas strateji xətti və məqsədi 19 il bundan öncə Ermənistanın tərəfindən işğal edilən Azərbaycan torpaqlarının şərtsiz olaraq azad olunması və məcburi köçkünlərin öz torpaqlarına qayıtmalarını təmin etməkdir. Bu istiqamətdə fəaliyyətimizi gücləndirəcəyik.

- Bu gün Almaniya ictimaiyyətində, düşüncə qurumlarında, elmi mərkəzlərində ermənilərin Azərbaycan türklərinə qarşı həyata keçirdiyi soyqırım siyasəti haqqında məlumatlar hansı səviyyədədir?

- Təəssüf ki, bu gün Almaniyanın ictimai-elmi və düşüncə mərkəzlərində ermənilərin Azərbaycan və Türkiyədə həyata keçirdikləri qətliamlar haqqında məlumat yoxdur. Amma, son beş il ərzində Azərbaycanın Almaniyadakı səfiri cənab Pərviz Şahbazovun çox böyük zəhməti və səyi ilə qətliamlar haqqında məlumatlar alman və türk ictimaiyyətinə çatdırılmaqdadır. Bu sahədə irəliləyişlər var. Bu məsələdəki fəaliyyətlər davamlı olmalı və qərarların qəbul edilməsinə qədər davam etməlidir. Əsl həqiqətlərin ortaya çıxarılması və alman ictimaiyyətinə çatdırılması bizlərin üzərinə düşən əsas görəv olmalıdır.

- Ümumiyyətlə, bir siyasətçi olaraq, Qarabağ probleminin həllini necə görürsünüz? Sizcə, hansı dövlətlərin birgə səyi münaqişənin həll edilməsinə kömək edə bilər?

- Bu gün Ermənistan Azərbaycanın işğal etdiyi torpaqlarından geri çəkilmək məcburiyyətindədir. Bunun üzərində dayanmaq lazımdır. Bu məsələdə Beynelxalq Təşkilatların qəbul etmiş qərarları var. Qəbul edilən qərarlar icra olunmalıdır. İndi ki, vəziyyətdə Qarabağ məsələsində Azərbaycanın mövqeyi düzgündür. Xüsusilə, düşünürəm ki, münaqişənin həlli yolu Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində Qarabağa muxtariyyət statusu verməklə həll etmək olar.

   Digər tərəfdən kənar dövlətlərin məsələnin həllində roluna gəldikdə, münaqişənin həllində Rusiyanın mühüm rolu vardır. Düşünürəm ki, eyni zamanda Türkiyə-Azərbaycan və hətta Almaniya Rusiyanın Qarabağ məsələsində siyasətinə təsir etməlidirlər. Ermənistana Rusiya dəstəyi olmasa münaqişənin həlli mümkündür. O halda münaqişənin həllini istəyiriksə, Ermənistana Rusiya tərəfindən verilən dəstəyin qarşısını dayandırmaq lazımdır.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk