GünAz TV: Misir və Tunisdə hakmiyyət dəyişikliyi dinc yolla baş versə də Liviyada (Libidə) hələ də qan tökülür. Liviyada isə  Müəmmar Qəzzafi rejiminin dağılması böyük ehtimalla hərbi yolla gerçəkləşəcək.

Dəyişiklik dalğasının bütün diktatura reijmlərrini əhatə edəcəyi də istisna edilmir. Bu baxımdan İrandakı hakimiyyətin də dəyişməsi gözlənilənlərdəndir.

İslam Respublikasının (Cümhuriyyəti) yaxın müttəfiqi sayılan Rusiya da artıq İrana qarşı hərbi müdaxiəldən söhbət açırlar.

«Regnum»un məlumatına əsasən, Rusiya təhlükəsizlik şurasının katibi Vladimir Nazarov ötən gün İranda vəziyyətin qarışacağı ehtimalından,özəlliklə müharibənin olacağından danışıb.

«Strateji qlobal proqnozlar-2030» adlı konfrasnda iştirak edən katib söyləyib.

Toplantıdakı məruzələrin önəmli olduğunu vurğulayan, V.Nazarov deyib ki, həmin hesabtda İran ətrafında yaranmış təhlükə nəzərə alınmayıb: «Bölgədə baş verənlərin fonunda mən İranla savaşın başlayacağı ehtimalını böyük olduğu qənatəindəyəm».

O, əvvəllərdə İrana  sanksiyaların sərtliyinə qarşı çıxış edir, bildirirdi ki, yasaqlar Tehranın atom-nüvə proqramından gözlənilən təhlükələrə uyğun olaraq tətbiq olunmalıdır. Bununla yanaşı 2010-cu ilin fevralında «S-300»zenit raket qurğusunun İrana verilməsi ilə bağlı müqavilənin pozulmasına qarşı çıxmışdı.

V.Nazarov onu da bəyan edirdi ki, İrana hərbi zərbənin endirilməsi «böyük səhvdir». O, İslam Respublikasının nüvə proqramının diplomatik yolla həllini vacibliyin vurğulayırdı.

İrana qarşı hərbi müdaxiləyə bəhanə verə biləcək əsas səbəb onun atom –nüvə proqrammı ola bilər. Hələlik beynəlxalq ictimaiyyət Tehranın atom silahı əldə etdiyi haqda dəqiq məlumat açıqlamır. Bununla belə onların bu silahı yaxın 3 ilə əldə edəcəyini istisna etmir. Ancaq son günlər Buşəhr Atom Elektrik Stansiyasında (niruqahında) baş verən problem İranın bu istiqamədə fəaliyyətini azaltdığı qənaətinə gələməyə də əsas verə bilər.

Tehranın sözügedən proqramından rahatsız olanlardan biri də İsrail dövlətidir. Bu baxımdan yəhudi rəsmiləri də İranın bu layihəsinin qarşısını almaq üçün çeşidli planlar irəli sürürlər.

Bunlardan biri də İsrailin İrana qarşı sanksiya (təhrim, yaptırım) tətbiqidir. Yəhudi rəsmiləri beynəlxalq ictimaiyyəti illər uzunudur Tehrana qarşı yasaqları tətbiq etməyə çağırır. «Maariv» qəzetinin yazdığına görə, rəsmi Təl-Əviv hələ özü bu yöndə konkret (açıq, müşəxxəs) addım atmayıb.

Ölkənnin xarici işlər naziri Aviqdor Liberman məsələ ilə bağlı «qaralama» layihə hazırlayıb. Nəzərə almaq lazımdır ki, yəhudi dövltəi İran hakimiyyətinə qarşı önəmli basqıları etmək üçün öz imkanlarından istifadə edə bilmir. A.Libermanın tapşırığı ilə yaranmış uyğun komisiyya bu qərara gəlib. Məsələ burasındadır ki, İsrail İrana qarşı birbaşa sanksiyalar tətbiq edə bilməsə də, bunu yəhudi dövltəi və İslam Respublikaı ilə ticarət əlaqəsi saxlayan şirkətlər vasitəsi ilə gerçəkləşdirə bilər. Çünki həmin şirkətlər İran iqtisadiyyatına sərmayə qoyurlar.

Rəsmi Təl-Əviv isə tətbiq edəcəyi sanksiyalarla bunun qarşısını alar. Libermanın «qaralaması»nda BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) Təhlükəsizlik Şurasının İrana qarşı qətnamələrin yerinə yetirilməsi mümükünlüyü ilə yanaşı, başqa tədbirlər, gərəkən qanunların qəbulu, hətta İsrailin öz yasaqlar iddiasını gerçəkləşdirməsi üzərində də işləməyin mümkünlüyünə də təminat verilib.

Bu məqsədlə nazirliklərarası komissiyanın yaradılması da planlaşdırırlır. Bura Xarici İşlər, Maliyyə , Ədliyyə, Sənaye və Ticarət nazirliklləri, habelə «çirkli pulların yuyulması»na qarşı mübarizə  idarəsi və dövltəin başqa qurumları daxil olacaq.

Xatırladaq ki, keçən ilin sentyabrında İran hakimiyyətiİran İsrailin yaratdığı və idarə etdiyi beynəlxalq şirkətlərin siyahısını hazırlayacağını bəyan etmişdi. Bu siyahının tərtib etdikdən sonra Tehran onlara qarşı sanksiya tətbiq edəcəyini, onların boykot olunacaqlarını bildirirdi. O, həmin siyahını İslam Konfransı Təşkilatı üzvlərinə təqdim edəcəyini və onlara da bu şirkətləri boykota çağıracağını bəyan etmişdi.

Amma ötən müddət ərzində Tehranın bu yöndə atdığı addamı haqda xəbər yayılmayıb. 

Belə çıxır ki, İsraillə İran hakimiyyətləri ötən bu illər ərzində biribiri ilə üçüncü dövlətin şirkətləri vasitəsi ilə alver edib.

Rusiya rəsmsinin savaşla bağlı ehtimalda yeganə yenilik bunu Krelm təmsilçsinin deməsidir. Çünki Tehran hakimiyyəti İslam Respublikası yarandığı gündən savaşa hazırlaşır. Bundan başqa Amerika rəsmiləri də öz çıxışlarında İrana qarşı hərbi əməliyyatların başlayacağını istisna etmirlər.

Vladimir Nazirovun dedkilərini Rusiyanın İrana silah satmaq istəyi ilə də əlaqələndərmək olar. Belə ki, İslam Respublikasına qarşı hərbi müdaxilə təhlükəsi gerçəkləşir iddiası ilə çıxış edən ruslar  dolayı yolla Tehrana silah almağı təklif edirlər.

Bu günlərdə  Rusiyanın Müdafiə Nazirliyinin rəsmiləri bildirmişdilər ki, BMT-nin Tehrana bir sıra silah növlərinin satışına dair qadağasına baxmayaraq, İrana silah satışları mümkündür.Federal hərbi-texniki əməkdaşlıq şurasının direktoru Mixail Dmitriyev deyib ki, BMT-nin qadağasının geniş sahəni əhatə etməsinə baxmayaraq, bri sıra başqa imkanlar var. Onun sözlərinə görə, məsələ iki ölkə arasında müzakirə olunur. Bu baxımdan Kreml İran kimi silah bazarına yenidən girmək üçün özünə və Tehrana əsas verməyə çalışır. Sədrəddin Soltan