GünAz TV: Bu ilin əvvəlindən başlayaraq, ərəb dövlətlərində biri-birinin ardınca hakimiyyət qarşı etiraz aksiyaları (yürüşləri) İran İslam Respublikasından (Cümhuriyyətindən) da yan ötməyib.

Afrikanın Şimalındakı etiraz çıxışları artıq iki ölkədə Tunis və Misirdəki rejimləri devrib.

Fikrimizcə, «Bizi niyə öldürürsünüz? Biz azadlıq istəyirik!» şüarı bu hərəkatların aparıcı prinsiplərindən biri ola bilər. Çünki etiraz dalğası baş verən ölkələrin hamısında aksiya iştirakçılarının hakimiyyət qüvvələri tərəfindən öldürlüdüyü haqda xəbərlər yayılmaqdadır.

İran hakimiyyəti də fevralın 14-16-sında Tehran , Şiraz, İsfahan və Kirmanşəhr şəhərlərində keçirilən aksiyalar zamanı etirazçılara qarşı zor tətbiq edib.Hakimiyyətin etiraf etdiyinə görə, 2 nəfər etirazçı həlak olub.

Müxalifət saytlarının yaydığı məlumata əsasən, dünən Tehranda etiraz aksiyaları yenidən bərpa olunub. Rəsmi olmayana məlumatlara əsasən, paytaxtın bir neçə küçə və meydanınna toplaşanlar prezident Mahmud Əhmədinejadın və hakimiyyətin əleyhinə şüarlar səsləndiriblər.

Qeyd edək ki, İrandakı “yaşıl hərəkat” qurumlarından olan Ümidin Yaşıl Yolu Koordinasiya (əlaqələndirmə) Şurası bəyanat yayaraq,  Tehranda keçirilən dinc yürüşdə öldürülən 2 gənc aksiyaçının yeddisini qeyd etmək üçün fevralın 20-də Tehranda və ölkənin başqa  şəhərlərində toplantılara qatılmağa çağırış etmişdilər.

Fevralın 14-də  müxalifətinin Tehranda Tunis və Misir xalqlarının inqilabına dəstək yürüşü qanlı qarşıdurmalarla nəticələnmişdi. Hökumət qüvvələrinin odlu silahdan açdığı atəş nəticəsində 2 aksiyaçı - Tehran İncəsənət Universitetinin tələbəsi Sane Jalə və 22 yaşlı gənc Məhəmməd Muxtari həlak olub.

Həmin bəyanatda onlar İrandakı “yaşıl hərəkat”ın şəhidləri adlandırılıb: “Dini istibdada qarşı mübarizədə qanı axıdılan bu iki gəncin xatirəsini qeyd etməklə yanaşı toplantılarda azadlıq və insan hüquqları uğrunda mübarizəni davam etdirən və öz mövqeləri üstündə duran “yaşıl hərəkat”ın liderləri Mirhüseyn Musəvi və Mehdi Krrubiyə də dəstək verəcəyik”.

Müxalifət saytları paytaxtın küçələrinə əlavə polis və təhlükəsizlik qüvvələri çıxarıldığını, nümayişçilərə qarşı gözyaşardıcı qazdan istifadə edildiyini xəbər veriblər.

«Radio Fərda»-nın məlumatına görə,  Şiraz, İsfahan və Mahabad şəhərlərində etiraz aksiyaları keçirilib.Hakimiyyətin «Fars» informasiya agentliyi isə bildirib ki, müxalifətin çağırışlarına baxmayaraq, ölkədə sakitlikdir.

Hazırda İranda sakitlik olsa da, bunun müvəqqəti hal oluduğu hər kəsə aydındır. Çünki 2009-cu iliin yayında və sonrakı etiraz çıxışları bu ölkə vətəndaşlarının mövcud hakimyyətdən narazı olduğunu təsdiqlədi. Elə fevralın 14-də keçirilən aksiyada «Mübərək, bin-Əli, növbəti Seydi Əli!» şüarının səslənməsi də bunu sübut edir.

Tehran hakimiyyətinin sevmədiyi tanınmışlardan biri Corc Soros CNN-ə müsahibəsində deyib ki, İran rejimi yaxın illərdə dağılacaq. Onun sözlərinə görə, bunacan «ölkədə dəhşətli şərait yarana bilər».

«Müxalifət liderləri məhkəmələrin çıxardığı saxta qərarlar əsasında edam oluna bilər. Yaşamaq uğrunda yaşamaq uğrunda mübarizə aparan bu rejim öz xalqına qarşı törətdiyi dəhşətli cinayətləri yaxşı bilir. Btünü respresiyalara (sərkublara)  baxmayaraq, onların qalacağına inanmıram»-deyə, amerikalı milyader C.Soros söyləyib.

ABŞ senatoru Con Makkeyn isə  «Amerikanın səsi» radiosunun fars bürosuna müsahibəsində İrandakı rejimi dəyişməyə çağırıb.O, bunu İran rejiminin «zülmkarlığı və qəddarlığı» ilə əlaqələndirib.

“Twitter” tipli sosial şəbəkələrin İran müxalifətinə təşkilatlanmaq işində kömək edəcəyini və hökuməti dəyişmək prosesində onlara yardımçı olacağını vurğulayan senator qeyd edib ki, Birləşmiş Ştatlar İran müxalifətini dəstəkləməlidir. Con Makkeyn ABŞ prezidenti Barak Obamanı İran hökuməti ilə danışıqlar aparmağa calışdığı üçün tənqid də edib.

Bu günlərdə Barak Obama bildirmişdi ki, ABŞ İranda və bölgənin başqa dövlətlərində hadisələrin gedişinə hökm edə bilməz, amma «ən yaxşı həyat üçün mübarizə aparanlara mənəvi dəstək göstərə bilər».

Con Makkeyn ABŞ-da 2008-ci ildə keçirilən prezident seçkisində Barak Obamanın Respublikaçılar (Cümhuriyyətçilər) Partiyasından rəqibi olub.

Qüdsdəki Yəhudi Universiteti yanında Trumen İnstitutunun elmi əməkdaşı, İran üzrə mütəxəssis, doktor Eldad Pardo «Aruts şeva» portalına müsahibəsində deyib ki, İranda bu günlərdə baş verən etiraz aksiyaları 2009-cu ilin yayında prezident seçkisindən sonrakı olaylardan fərqlənir: «Misirdəki inqilab islam deyil, demokratik idi. İndiyədək İranda nümayişçilər yeni diktaturanın yaranacağından ehtiyatlanırlar. Ancaq, Misirdəki hadislərə başqa inqilabın nəticəsi başqa da ola bilər. Orada elə düşünürlər ki, dinc etiraz aksiyaları uğursuz nətiəcələnər.Amma indii İranda da yaxşı bilirlər ki, nümayişlər sonna qədər, davam etməli və əsas hədəfinə yetişməldir».

Onun qənaətincə, İran hakimiyyətini davranışı perspektivdə onun dəyişməsinə səbəb olacaq. Yəhudi mütəxəssisin fikrincə, Tehran rejiminə rəhbərlik edənlər arasında fikir ayrılığı var və bu «kütləvi aksiyaların dəstəkləqnməsində özünü göstərir». Pardo qeyd edib ki, hakimiyyət etirazçılara qarşı birləşməzsə, o zaman bu hal uğurla nəticələnə bilər: «Rejimin istifadə etdiyi hakim siyasi-ideoloji saxta çıxdı və rəhbərlik mənəvi cəhətdən ölkəni idarə etməki qabiliyyətini itirib». O, hesab edib ki, bu və başqa bu kimi amillər İranda rejimin dəyişməsinə səbəb ola bilər.

Beləliklə, beynəlxalq ictimaiyyət bu rejimin dəyişməsindən indi danışmağa başlayıb. Tehran hakimiyyətinin qorxduğu  əsas məsələ budur. Çünki bir neçə il öncə İranın atom-nüvə proqramı ilə bağlı məsələ müzarikə ediləndə, İran təmsilçiləri Qərbin rejimi devrmək niyyətində olduğunu narathatlıqla bəyan edirdi. Onda Amerikanın o vaxtkı dövlət katibi Kondoliza Rays belə bir niyyətlərinin olmadığını bildirmişdi. Görünür, həmin bəyanat verilən sonra Tehran hakimiyyətinə limit bitmək üzrədir. Sədrəddin Soltan