GünAz TV :Son aylar İslam Respublikası (Cümhuriyyəti) ilə Əfqanıstan arasında Tehranın üzündən baş verən gərginliyi İran hakimiyyəti yoluna qoymağa çalışır.

«RİA "Novosti»-nın məlumatına əsasən, Əfqansıtan maliyyə naziri Ömər Zəhilvalın başçılıq etdiyi nümayəndə heyətinin qonşu ölkəyə səfəri zamanı tərəflər arasında qarşılıqlı anlaşmaya dair anlaşma imzalanıb.  Nazirin sözlərinə görə, İran neft məhsullarını tranzit keçidinə məhduiyyət qoyduqdan sonna ölkəsində yanacağın qiyməti 35 faiz bahalaşıb.

Zahilval qeyd edib ki, memoranduma (“memorandum” bir növ anlaşmadır) uyğun olaraq, hər iki ölkənin sərhədyanı gömrük xidmətinin təmsilçiləri ay da bir dəfə tərəflər arasında yaranan probelmi çözmək üçün yığışacaq.

«PressTV» bildirib ki,  İran hakimiyyəti Əfqanıstana tranzitlə ötürələn ynacağa tətbiq etdiyi bütün yasaqları ləğv edib.

2010-cu ilin martından etibarən İran ərazisindən Əfqanıstana 17 min tanker yanacaq daşınıb. Keçən ilin noyabrından isə Türkiyə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, İraq və başqa ölkələrdən Əfqanıstana yanacaq daşıyan maşınları Tehran hakimiyyəti İran ərazsindən keçməyə qoymur.

Xatırladaq ki, bu yaxınlarda Əfqanıstandan olan iş adamdarı Tehran hakimiyyətindən onlara dəyən maddi ziyanı ödəməyi tələb ediblər.

Ölkənin ticarət-sənaye palatasının sədri Məhəmməd Qurban Haqcu jurnalistlərə müsahibəsində bildirib ki, İran hakimiyyətinin qanunsuz davranışı əfqan sahibkarlara milyonlarla dollar məbləğində hiyan vurub və Tehran bunu kompensasiya (xəsarətin cübranı) etməlidir.

Onun sözlərinə görə, İslam Respublikası ikitərəfli müqaviləyə tranzit və beynəlxalq anlaşmanın müddəalarına zidd fəaliyyət göstərib.

«İran hakimiyyəti indiyə kimi hər yanacaq sisterni (kiçik yanacaq tanker) , vizaların müddətinin uzadılması və s. bu sayaq məsələlərlə bağlı Əfqanıstan sahibkarlarını cərimələyib, onlardan qanunsuz yolla pul alıblar. Bütün bunlar Tehran hakimiyyətinin qeyri-qanuni fəaliyyətinin nəticəsidir»-deyə, palata sədri söyləyib.

Bununla yanaşı Məhəmməd Qurban Haqcu İslam Respublikasının Kabildəki səfirinin söylədiklərini də təkzib edib. O, Əfqanıstana aid yanacaqla dolu sisternlərin indyədək İranla sərhəddə saxlanıldığını bildirib.Ticarət-sənaye palatasının məlumatına əsasən, İslam Respublikası ərazisində hələ də Əfqanıstana məxsus  2 minə yaxın sistern saxlanılır.

Qeyd edək Ki, Tehranın Kabildəki səfiri Fədahüseyn Maliki bu günlərdə bəyan etmişdi ki, Əfqanıstanın bütün yanacaq daşıyan avtomobilləri sərhəddi keçib : «İran ərazisində yalnız 160 belə sistern qalıb».

Bir aydan artıqdır ki, İran hakmiyyəti tranzit xətti ilə ölkə ərazisindən İraq və Türkmənistan benzinini Əfqanıstana daşıyan 2500 tankerin hərəkətinə məhdudiyyət qoyub. İran rəsmiləri bunu həmin yanacağın NATO-nun Əfqanıstandakı hərbi qüvvələrinin ixtiyarına veriləcəyindən ehtiyatlanmaları ilə izah edirdi. Rəsmi Kabil isə Tehranın iddialarını əsassız sayıb.

Ancaq baş verənlərdən, eləcə də Əfqanıstanın maliyyə nazirinin yanacağın bahalaşması ilə bağlı dediklərindən belə ehtimal etmək olar ki, Tehran hakimiyyəti benzin, qazyol və s. yanacağın ölkə ərazisindən keçərək, daşınmasına «öz qiymətini» «oxuyub».  Talibana qarşı müarizə aparan müttəfiqlərin qoşunu, NATO  isə hələ də Əfqanıstandadır. Bu baxımdan İslam Respublikası fürsətdən istifadə edərək, dolayı yolla NATO-ya satılan yancağın qiymətinə də artırıb. Sədrəddin Soltan