GünAzTv: Ölkənin ictimai-siyasi, maliyyə və iqtisadi həyatında, habelə hakimyyət daxilində ciddi problemlərin olduğu çoxdan sirr deyil. Çünki yürüdülən daxili və xarici siyasətin sonucunda təbii sərvətlərinə görə dünyanın ən varlı dövlətlərindən biri olan İranda əhalinin yaşayış səviyyəsi günü-gündən ağırlaşmaqdadır.

Tehran hakimiyyəti bu sayaq problemləri gizlətməyə çalışsa da rejim içindəki aparıcı xəttin davranışından, baş verən olaylardan  bir sıra mətləblər üzə çıxır.

İran prezidenti Mahmud Əhmədinejad hökumətə başçılığı etdiyi gündən özünün başlıca rəqibinin keçmiş prezident Ələkbər Haşimi-Rəfsəncaninin olduğunu ad çəkmədn bəyan etdi. Əks tərəf də ona qarşı hələ ki müqavitmət göstərir.

Ötən gün İran prezidenti M.Əhmədiniejadın fərmanı ilə Tehrandakı ən irri özəl universitet dövlətin nəzarətinə keçib.

Ötən ilki prezident seçkisindən sonrakı müxalifətin qənaətincə, bu ölkədəki mülayim xətt tutmuş müxalif düşərgəyə böyük zərbədir.

1982-ci ildə yaradılmış bu ali təhsil ocağının, Azad İslam Universitetinin Haşimi-Rəfsəncaniyə məxsus olduğunun deyirlər. Hakimiyyətiçi mülayimlərə isə onun başçılıq etdiyi hər kəsə bəllidir.

2009-cu ilin yayında keçirilmiş prezident seçkisinin rəsmi nəticələrinə etiraz aksiyalarını keçirildiyi əsas yerlərdən biri də bu universitet olub. Oradakı etiraz çıxışlarında Əhmədinejadın ünvanına çox kəskin ifadələr işlədilmişdi. Onu da qeyd edək ki, İslam Azad Universitetində başqaları ilə müqayisədə daha çox qadınlar və qızlar oxuyur.

H.Rəfsəncaninin icra aparatına münasibətinin yaxşı olmadığı da çoxdan bəlli olan bir hadisədir.

Ancaq baş verənlər, onun çıxışları bunu bir daha təsdiqləyir. Bu yaxınlarda ölkənin siyasi və hakimiyyətdəki aparıcı liderlərindən  biri keçmiş prezident, Dini Ekspekrtlər  Şurasının sədri, Məsləhət Şurasının başçısı Ələkbər Haşimi-Rəfsəncani ötən ilki prezident seçkisindən sonra bu siyasi kampaniyanın rəsmi nətiəcəlinə etiraz zamanı tutulumuşların ailə üzvləri ilə görüşüb.    

Rəfsəncani siyasi məhbusların yaxınlarına bildirib ki, onları narahat edən məsələləri İranın ali rəhbəri ayətulla Xamneyi ilə görüşdə ona çatdıracaq.

O, siyasi məhbusların ailələri ilə 3 saat yarımlıq görüşdə, onların işinə ədalətli baxılacağına ümid edir. Keçmiş prezident də məhbusların həbsxanalarda hüquqlarının qorunmasını tələb etdiyini vurğulayıb. Görüş zamanı Rəfsəncani  məhbusların ailə üzvlərin deyib : «Sizin istəklərinizi məsələ ilə bağlı uyğun qurumlara çatdırsam da münasib cavab əldə edə bilməyəcəyəm. Bəlkə də bu müraciət əks nəticə verər».

Ona görə də o,siyasi məhbusların istəklərini birbaşa  ayətulla Xamneyiyə çatdıracağını  boyun olub.

Xatırladaq ki, ailə üzvləri ölkənin hüquq mühafizə orqanlarının siyasi məhbuslarla pis davarınmasına və savxlanıldıqları şəraitin dözülməzliyinə etiraz edərək bildiriblər ki, məhbsuların haqları bir çox sahələrdə pozulur.

Məsələ ilə bağlı 220 siyasi və ictimai fəal bəyana verərək, siyasi  məhbusların hüquqlarının pozulmasına etiraz bəyantı verib. Onlar İslam Respublikası hüquq mühafizə orqanlarını qanunlara əməl etməyə və siyasi məhbusları azadlığa buraxmağa çağırıblar.

İran hüquq –mühafizə orqanlarının bildirdiyinə görə, son prezident seçkisindən sonra ölkədə minlərlə siyasi fəal həbs  siyasi həbs olununb. Onların bir hissəsi azadlığa buraxılsa da, hələ ölkə zindanlarında çoxlu sayda siyasi məbus saxlanılmaqdadır.

Başqa bir olayda hakimiyyətiçi problemin mövcudluğundan xəbər verir.

İran prezidentinin müşaviri Müctəba Samara-Haşimi xarici işlər naziri Mənuçehr Müttəkinin istefaya çıxdığı barədə ərizə yazıdığına dair xəbərləri təkzib edib.

«Bəzi informasiya vasitələrində Müttəkini parlamentin xarici siyasət üzrə komitəsinin sədri Əlaəddin Brücerdinin  əvəzləyəcəyi haqda xəbərlər yalandır. Bildiyimə görə Müttəki öz işini davam etdirir»-deyə, bildirib.

Müşavirin təkzib etdiyi həmin xəbərlərə əsasən, nazir Əhmədnejaddan İranın ali rəhbəri ayətulla Xamneyiyə «şikayət» edərək, səlahiyyətinin hökumət başçısı tərəfindən pozulduğunu deyib. Məlumatlara görə, İslam Respublikasının ali rəhbəri naziri müdafəi edərək, prezidentə «Ana yasaya əməl et»-deyib.

Adı hallanan Brücerdi isə bildirib ki, nazirlə prezident arasında mübahisə «həll olunub». Ancaq o, bu hadisənin təfərrüatı haqda məlumat verməyib.

Xatırladaq ki, Əhmədinejadla Müttəki arasında vəziyyətin gərginləşdinə dair xəbərlər ötən ay başlayıb. Prezident nazirin xəbəri olmadan dünyanın çeşidli ölkələrin öz xüsusi elçisini göndərib. Bu məsələ İran parlamentində də müzakirə olunub.Xəbərlərə əsasən İran XİN-in başçısı ölkə parlamenti tərəfindən ciddi himayə olunur. M.Əhmədinijatla ölkənin məclisi arasında münasibət heç də qaydasında deyil. Yerli müşahidəçilərin fikrincə, məclisi saymadığı kimi Əhmədinijat onun müdafiə etdiyi xarici işlər naziri ilə də hesbalaşmır. Prezidentin «təyin etdiyi xüsusi elçilər»  xarici siyasət kursunu bu sahəyə cavabdeh olan xarici işlər naziri ilə məsləhətləşmədən icra edir. 

M.Müttəki isə  belə davranışı özünə qarşı «təhqir  hesab edib».

Qeyd edək ki, Mənuçehr Müttəki Əhmədinijatla 6 ilə yaxındır işləyir. Ötən ildə onun istefaya göndəriləcəyi haqda fikrilər səsləndirilirdi. Onda nazir məsələyə çox soyuqqanlı yanaşdı bildirdi ki, prezidentin mövqeyinə hörmət edir. Təbii ki bu xəbərlər İran hakimiyyəti daxilində baş verən gizlinlərdən sızıntılar əsasında yayılar.

Beləliklə, Tehran hakimiyyəti daxilində yeni-yeni qraşıdurmaların baş verəcəyi istisna deyil. Sonuncu prezident seçkisi hakimiyyətiçi qütbləşmənin kəskinləşdiyini qəti olaraq, təsdiqlədi. Bu isə İslam Respublikasında daha iri çatların yaranacığından xəbər verir…

Sədrəddin Soltan