GünAzTv: Azərbaycan torpaqlarının işğalında erməni diasporunun da böyük payı var, üstəlik, müharibənin bu cəbhəsində “atəşkəs” yoxdur.

Azərbaycan ərazilərinin 20 faizinin işğal edilməsinə müxtəlif amillərin təsiri barədə çox danışılıb. Bunların arasında keçmiş SSRİ rəhbərliyinin Dağlıq Qarabağda erməni separatizmini qızışdırması və ona şərait yaratması, 90-cı illərin əvvəllərində Bakıda hökm sürən siyasi qeyri-sabitlik, 1993-cü il hakimiyyət çevrilişi, Rusiyanın Ermənistana birbaşa hərbi yardımları və Azərbaycana qarşı təxribatları yer alır. Lakin digər ciddi amil də var ki, onun torpaqlarımızın işğalında həm birbaşa, həm dolayısı şəkildə ciddi rolu var. Söhbət dünyanın bir çox ölkəsində özlərinə yer etmiş ermənilərin formalaşdırdığı erməni lobbisindən gedir. Birmənalı şəkildə demək olar ki, erməni lobbisi Qarabağ savaşında ikinci cəbhə idi. 1994-cü ildə Azərbaycanla Ermənistan arasında birinci cəbhədə atəşkəs sazişi imzalandı və döyüş əməliyyatları dayandı. Baxmayaraq ki, atəşkəs heç vaxt cəbhədə atəşin kəsilməsinə səbəb olmadı. Ancaq bundan fərqli olaraq ikinci cəbhədə atəşkəs ümumiyyətlə mövcud deyil və bu gün də erməni lobbisi Azərbaycan ərazilərinin işğalını de-yure möhkəmləndirmək üçün savaşı davam etdirir, üstəlik, Naxçıvanın timsalında yeni ərazilər ələ keçirmək üçün zəmin formalaşdırmağa çalışır.

Əslində erməni lobbisi həm də Qarabağda savaşı başladan əsas tərəf idi. Azərbaycanın yaxın keçmişində baş verənləri xatırlayan hər kəs bilir ki, 1988-ci ildə Dağlıq Qarabağda erməni separatçılığının təcavüzkar xarakter almasının arxasında dayanan əsas qüvvələrdən biri də Amerika, Fransa, Rusiya və digər ölkələrdəki erməni lobbisi olub. Daha sonra təcavüzün miqyası genişləndi və Qarabağda savaş irimiqyaslı xarakter aldı. Bu mərhələdə də erməni diasporu və lobbisi təcavüzkar siyasətin həyata keçirilməsində birbaşa rola malik idi.Erməni lobbisi Suriya, Livan, İraq və digər Yaxın Şərq ölkələrindən terror düşərgələrində təlim keçmiş erməni muzdlularının silahlandırılmasını və Qarabağa göndərilməsini təşkil edirdi. O vaxt Azərbaycanın könüllü özünümüdafiə dəstələrinə qarşı döyüşləri əsasən təpədən-dırnağa qədər silahlanmış erməni muzdluları aparırdı. Müharibənin miqyası genişləndikcə erməni lobbisi Ermənistanın silah-sursat və hərbi texnika ilə təchizatında əsas rol oynamağa başlamışdı. Lakin döyüş meydanından kənarda da erməni lobbisi Azərbaycana arxadan zərbə vurmaq üçün bacardığını əsirgəməyib.Təkcə onu qeyd etmək kifayətdir ki, 1992-ci ildə, Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü genişləndirdiyi və yeni-yeni əraziləri işğal etdiyi bir vaxtda erməni lobbisi ABŞ Konqresində bədnam 907-ci düzəlişin qəbuluna nail olmuşdu. Bu düzəliş həm də o baxımdan bədnam və ədalətsiz idi ki, təcavüz edən və başqasının torpaqlarını ələ keçirməyə can atan tərəf Ermənistan olduğu halda Azərbaycan “məzlum ermənilərə təcavüzdə” ittiham edilirdi. Yeni müstəqillik əldə etmiş və yüz minlərlə qaçqın ordusu ilə üzləşmiş Azərbaycanı ABŞ-ın birbaşa iqtisadi yardımlarından məhrum edən bu düzəlişin qüvvəsini ancaq 2001-ci il terror hücumlarından sonra dayandırmaq mümkün oldu.

Erməni lobbisinin təsirini Azərbaycan atəşkəsin imzalanmasından və ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində sülh danışıqlarının başlamasından sonra da hiss etməli olub. Hələ 90-cı illərin əvvəllərindən aydın olmağa başladı ki, münaqişənin nizamlanması üçün vasitəçilik rolunu üzərinə götürən böyük dövlətlərin təcavüzkar tərəfə heç bir təzyiq göstərmək niyyəti yoxdur. BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən işğal edilmiş ərazilərin dərhal boşaldılmasını tələb edən 4 qətnamənin çıxarılmasına baxmayaraq Ermənistan buna məhəl qoymadı.Şübhəsiz ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləri Rusiya, ABŞ, Fransa kimi ölkələrdəki güclü erməni lobbisi mövcud olmasaydı, Ermənistan kimi kiçik dövlət bu cür davrana bilməzdi. Sözsüz ki, həmin ölkələrin Ermənistanın icrası məcburi olan BMT Təhlükəsizlik Şurası qətnamələrinə məhəl qoymamasına şərait yaratmasında xristian həmrəyliyi amili, bu dövlətlərin geosiyasi maraqları da rol oynamışdı. Ancaq erməni lobbisi də əsas amillərdən biridir. Minsk Qrupunun münaqişənin nizamlanması üçün vasitəçiliyi həyata keçirən hər üç həmsədri heç vaxt ədalətli vasitəçilik missiyası həyata keçirməyib. Bütün dövrlərdə və mərhələlərdə işğalçı tərəflə təcavüzə məruz qalan tərəfə eyni yanaşma mövcud olub. Bir çox hallarda isə vasitəçilər Dağlıq Qarabağı Azərbaycandan de-yure qoparmağa hesablanmış sülh təkliflərini qəbul etdirmək üçün Azərbaycana təzyiqlər ediblər. Faktiki olaraq elə vəziyyət yaranırdı ki, Minsk Qrupu həmsədrləri münaqişənin beynəlxalq hüququn təməl prinsipləri əsasında həllinə çalışan vasitəçilər kimi yox, Ermənistanın hərbi təcavüzünün nəticələrini de-yure möhkəmləndirməyə çalışan himayədarlar statusunda görünürdülər.

Təsadüfi deyil ki, vasitəçilərdən biri hazırda Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimə birbaşa maliyyə yardımı göstərən yeganə ölkədir. 90-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq ABŞ Konqresi hər il Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərindən bir hissəsinə ayrıca maliyyə yardımı ayırır. Yenə də erməni lobbisinin sayəsində. Konqresin hər iki palatasında Amerikanın dövlət maraqlarını şəxsi maraqlarından üstün tutaraq ermənilərə işləyən xeyli konqresmen və senator var. Onlar müntəzəm olaraq ermənilərin bu və ya digər tələblərini gündəmə gətirərək onların ruporu kimi çıxış edirlər.ABŞ Konqresinin üzvləri vaxtaşırı olaraq bədnam “DQR”-in “müstəqilliyini” dəstəkləyən çıxışlar edirlər və belə təbliğat aparırlar ki, separatçı bölgədə ciddi demokratik inkişaf baş verir. Elə ötən həftə qondarma “DQR”-in “müstəqillik günü” ilə bağlı ABŞ Konqresində tədbir təşkil olunmuşdu və separatçı rejimin “parlament rəhbəri” Aşot Qulyan həmin tədbirə qatılaraq Konqres üzvləri tərəfindən qarşılanmışdı. Rəsmi Bakı bu tədbirlə bağlı ABŞ-a nota verərək sözügedən hadisənin Birləşmiş Ştatların Minsk Qrupundakı roluna kölgə sala biləcəyini vurğulayıb.Erməni lobbisinin təsir imkanları təkcə Konqreslə məhdudlaşmır, dəfələrlə onlar Ağ Ev administrasiyasında da Azərbaycan əleyhinə qərarların verilməsinə nail olublar. Digər Qərb ölkələrində də erməni lobbisi analoji fəaliyyəti davam etdirir. Son illər isə erməni lobbisinin ələ keçirilən torpaqlardan iştaha gələrək Azərbaycanın daha çox ərazisini tutmağa zəmin hazırlamaq üçün təbliğata başladığı müşahidə olunur. Xaricdəki erməni lobbi qurumları Naxçıvanda guya qədim erməni abidələrinin dağıdılması haqda tez-tez hay-küy qaldırırlar, bu bölgənin Ermənistana birləşdirilməli olduğu barədə təbliğat aparırlar.

Azərbaycan xaricdəki güclü erməni lobbisinə qarşı yalnız 90-cı illərin sonlarından başlayaraq toparlana bildi. Qərb enerji şirkətləri ilə bağlanan iri müqavilələrdən sonra Azərbaycanın mövqeyi bir qədər güclənməyə başladı və erməni lobbisinə qarşı cavab həmlələri təşkil etmək mümkün oldu. Bu istiqamətdə dünyada ən güclü lobbilərdən hesab edilən yəhudi lobbisinin imkanlarından istifadə də böyük əhəmiyyət kəsb etməyə başladı.Həmçinin Azərbaycan dövləti dünyanın bir çox ölkəsinə səpələnmiş, sayca bəzən erməni diasporundan daha çox olan azərbaycanlıların diasporunu formalaşdırmaq üçün hərəkətə keçdi. Pərakəndə, bir-birilərindən xəbərsiz fəaliyyət göstərən, bir çox hallarda bir-biri ilə ziddiyyət içərisində olan azərbaycanlı diaspor təşkilatlarını eyni məqsəd ətrafında birləşdirilməsinə yönələn fəaliyyət başladı. Bu prosesə dövlətin dəstəyini təmin etmək, diaspor fəaliyyətini dövlətin xarici siyasəti ilə uzlaşdırmaq üçün 2001-ci ildə Xaricdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsi də (hazırda Diaspor Məsələləri Dövlət Komitəsi adlanır) yaradıldı.Bütün bunlara baxmayaraq, indinin özündə də xaricdə erməni lobbisinə qarşı adekvat gücə malik azərbaycanlı lobbisi formalaşdırmaq mümkün olmayıb. Bir çox hallarda diaspor təşkilatları Azərbaycanın xarici siyasətini həyata keçirən səfirliklər və dövlət qurumlarından dəstək ala bilmir. Lakin hər halda, müqavimət var və bir çox hallarda saxta erməni təbliğatını alt-üst etmək mümkün olur. Ermənilərin təcavüzkar əməlləri, Qarabağda törətdikləri saysız-hesabsız vəhşiliklər, Xocalı qətliamı kimi faktlar imkan verir ki, erməni təbliğatı alt-üst edilsin və onlara qarşı təbliğat hücumları təşkil edilsin.

Əslində erməni lobbisi hələ Ermənistan müstəqilliyini elan etməzdən əvvəl mövcud idi və güclü idi. Əslində Ermənistan özü erməni diasporundan asılıdır və bu asılılıq güclü olaraq qalır. Yəni Azərbaycandan fərqli olaraq dövlət diasporu formalaşdırmağa çalışmır, əksinə, dövlət özü diaspordan asılıdır və əksər hallarda onun iradəsi ilə hərəkət edir.Lakin maraqlıdır ki, Azərbaycan diasporla iş üzrə dövlət qurumu təsis edəndən sonra Ermənistan da analoji addım atıb. İki il əvvəl Ermənistanda Diaspor Nazirliyi yaradılıb. Üstəlik bu addım Ermənistanın dövlət siyasətini diasporla uzlaşdırmaq, yəni diasporun dövlətin siyasəti çərçivəsində fəaliyyətinə nail olmaq məqsədi daşımır. Məlum olur ki, həmin qurum əslində diasporun yaratdığı nazirlik, yəni erməni diasporunun Ermənistan hökumətindəki orqanıdır. Ermənistanın diaspor naziri Qranuş Akopyan bu günlərdə keçirdiyi mətbuat konfransında qurumun əsas məqsədlərini açıqlayıb. Bunlar Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla nizamlanması (əslində Dağlıq Qarabağın müstəqilliyinə nail olmaq kimi başa düşülməlidir), 1915-ci il hadisələrinin “soyqırımı” kimi tanıdılması, Ermənistanın və Dağlıq Qarabağın təhlükəsizliyinin təmin olunması, ermənilərin vahid kilsə ətrafında birliyi, diaspor daxilində parçalanmalara qarşı mübarizə və erməniliyin qorunub saxlanmasıdır.Q.Akopyan deyib ki, Diaspor Nazirliyi erməni diasporunun israrı ilə yaradılıb: “Məqsəd onların problemlərini və tələblərini hökumətə və prezidentə çatdırmaqdır”.Erməni nazirinin sözlərinə görə, erməni diasporu çoxtəbəqəlidir və müxtəlif tələbata malikdir, lakin 7 milyonluq kütləni yuxarıda sadalanan məqsədlər ətrafında birləşdirmək olar. Yəni bu o deməkdir ki, Azərbaycan Qarabağı geri qaytara bilmək üçün öz silahlı qüvvələrini, dövlətini, cəmiyyətini gücləndirməklə bərabər erməni lobbisinə qarşı da səfərbər olmalıdır. Həm də uzunmüddətli mübarizə üçün... Yeni musavat