Güney Azərbaycan İstiqlal Partiyasının ideoloji məsələlər üzrə sorumlusu Nəbi Soytürkün “TÜRKÜSTAN qəzetinə müsahibəsi”

“Güneylilər son olaylara görə üzüntü içindədirlər”

Nəbi bəy , hal hazırda Güney Azərbaycanda milli idologiyanin formalashmasını iddia etmek olarmı?

_Güney Azərbaycanda gedən prosseslər gündən günə, dərinləşəcək və formalaşacaq bir milli idologiyanin müjdəsini verir. hətta bunu bütöv Azəerbaycan haqqındada demək olar. Güneydə gedən hərəkatın 3 ayağı var: milli hərəkatın sürəti, qüdrəti və istiqaməti. Milli təfəkkürün sürətlə millətimizi bürüməsi kimsəyə gizli deyil. Həmçnin qüdrətidə gözlədiyimizdən daha yüksək səviyədədir.mən qüdrət diyəndə prinsipallığı və dönməzliyi nəzərdə tuturam. Ancaq istiqamət sahəsində potensiyal problemler  vardir.

Dediyiniz potensiyal problemlər nədən ibarətdir?

_milli hərəkat türkçülüyü mərkəz götürərək, Güneyin istiqlalını və nəhayət Bütöv Azərbaycanı özünə hədəf seçərək yola çıxıbdır. Məqsəd mərkəzdən uzaqlaşmamaq şərtilə, hədəfə doğru mubarizə etməkdən ibarətdir. Bu zəmində Güney Azərbaycan TÜRK millətinin şüuruna sankı milli düşüncəilə dolu sel gəlibdir. Nəzərə alsaq ki İran adlanan yerdə artıq fars şovinizminin aşıladığı düşüncə sistemi qocalıq dövrünü keçirir, aydın olar ki sel kimi irəliləyən milli hərəkatın qarşısını heç bir çürümuş şuarla o cümlədən saxta iran və ari kimliyi sloqanlarilə, almaq mümkün deyil. O üzdən Ettelaat, yalnız hərəkatın istiqamətini dəyişməyi özünə hədəf seçibdir.

Ettelaatın bu zemində fəaliyəti nədən ibarətdir? Hərəkatın istiqamətini necə dəyişə bilər?

_Ettelaatın bu zəmində fəaliyətinin iki qolu var: birincisi millətçi adı ilə təşkilatlar yaratmaq və milli hərəkatın içinə öz əlatılarını yerəşdirməkdır. Təssüflə bunlara qarşı yetəri qədər tədbir alınmır. Çün ki aramızda belə bir məntiq yaşayır ki, “Ettelaat bizdən nə alabilər ki, bizim gizli bir işimiz yoxdur və hərəkatımız sivildir. Ama bunu hər kəs bilməlidir ki Ettelaatin bilmək istədiyi heç nə olmasada ancaq etmək istədiyi çox şey var. ikinci məsələ türkçülük məfkurəsinin içinə, onu çürüdə biləcək bir idolojiya yerləşdirməkdir. Hal hazırda bu idolojiya solçuluqdan ibarətdir.

Türkçülükdən bəhs etdiniz. Bildiyiniz kimi gündəmdə Türkiyə_Ermənistan

sərhədlərinin açılması məsələsi tartışılır,bir Güneyli kimi bu barədə nə diyərdiniz?

_bir sıra tarixçilərimizin tənqidinə tuş gəlsəm bele, yenədə diyəcəym.Türk millətçiliyinin kökü tarixin dərinliyinə getmir.ona görədə, nə Fars,Ərəb və Yəhud millətçiliyi kimi dini imici var, nə Fransa vətənpərvərliyi kimi elmi_məntigi xarakter  qazanıb, nədə ki Çin millətçiliyi kimi fəlsəfi mahiyəti var. Biz oğuz türklərinin yaxunlaşmasının əsas səbəblərindən birisi ortaq problemlərdir.bu da hardasa dostayevsikinin “varlıq o zaman var ki yoxluq onu təqib edir” məntiqinə uyqun gəlir.  orta asiyailə birlik üçün isə başqa faktorlar axtarmaqdayıq. Bu da dediyimin Sübutudur. Bu halda birdən birə AKPnin ehtimal olunduğu siyasəti gərçəkləşərsə təsəvvür edin ki türk milletçiliyinə hansı zərbə dəyə bilər?!!

Bu zərbə nədən ibarət olabilər? fikrinizi daha geniş açarmısınız?

_düşünürəm bu gün açıq danışmaq vaxtıdır. Türkiyənin dört bir yanında yaşayan oğuz türkləri, o cümlədən qafqaz, kərkük, balkan, güney və ... , əsirlərdir müxtəlif ideologiyaların təsiri altında yaşayıblar və tale elə gətiribki Türkiyəilə bu türklər  arasında hayatın müxtəlif sahələrində fasilələr yaranıb. Ancaq Türkiyəni qarabağın, kərkükün yanında görüncə, türk xalqlarının gözündə qeyd etdiyim fasilə qapanmağa başlayır. Və bu bütün türkləri həm türkiyəyə həmdə birbirlərinə sevdirir. Təbidir ki əks halda mənfi təsir qoyacaqdır. Qaldıkı əgər ehtimal olunan dəyişiklik, AKP siyasətində baş tutacaqsa, onda Türkiyə gələcəkdə hansı şüarla türk dünyasında nufuz qazanacaq?!! O halda Türkiyənin əməlilə, xoş arzusu arasında böyük uçurum olacaqdır. O uçurumu AKP çətin ki aradam qaldırabilsin. hətta AVAZ telekanalilə...

 qeyd etdiyimiz məsələ Güney gəncliyinə necə təsir qoyabilər?

_bildiyiniz kimi Güney Azərbaycan çox həssas və milli statusu dəyişməkdə olan bir dönəmi yaşayır. Güney gəncliyilə bağlı iki psixoloji məqami vurğulamaq istərdim. Güney gencliyi özü əldə etdiyi məlumatdan başqa, həmdə Türkiyə və Azərbaycana baxaraq öz milli psixologiyasını tənzimləyir. Türkiyənin hegomonluğuna, düvlətçiliyinə. Azərbaycanın bağımsızlığına, mədəniyətinə, bayrağına və ... baxaraq özündə bir təxəyyül qurur. Türkiyə_ Azərbaycan qardaşlığı bu texeyyülü mümkün edir və gücləndirir. AKPnin ehtimal olunan siyasəti gənclərin bu texeyülunu mudafiəsiz buraxabilər ve Yeni formalaşan zehniyət təxrib olabilər. Hətta əgər bəzi siyasi mütəxəssislər tərəfindən dərk olunsa belə ancaq əksəriyət tərəfindən, özəlliklə gənclik tərəfindən dərk olunmasi mümkün deyil. ikinci məqam ondan ibarətdir ki, iki esrdir Azərbaycan parçalanıb, zülm ve təhqirlər altında yaşayıb. Ona görə bu nəsil nəisə etməsi üçün daxilən qüdrət hissinə ehtiyacı vardır. Güney gəncliyi o zaman özlüyündə qüdrət hiss edəbilər ki TÜRK dünyası ilə fəxr edəbilsin. əslində Türkiyə tarix boyu başqa türk xalqları bağəmsızlığını itirdiyi zaman, buna oxşar bir rol oynayıbdır, ancaq indi buna daha çox ehtiyac var. Ama əgər kimsə türk dünyası üçün ƏNVƏRSADAT olacaqsa onda bu dünya ilə fəxr etmək çətin olacaqdır.  xususilə güneydə yeni şüarlar ortalığa atılacaqdər.

Hansı şüarları nəzərdə tutursunuz?

_düşünürəm ki güneydə azda olsa elə qüvvələr var ki yeni yaranmış situatsiyadan antitürkçülük uğrunda istifadə edebilərlər. Istər_istəməz Azərbaycançılıq şüarları yavaş yavaş güclənə bilər. Azərbaycançılıq quzeyə ziyan vermiyə bilər ancaq güney üçün arzu etməzdim. Çün ki türklük bizim alt kimliyimizdir, Azərbaycanliliq isə bizim üst kimliyimizdir. Alt kimliyimizi əgər tam mənimsəyə bilsək, iran kimliyi öz_özünə əhəmmiyətini itirecekdir. Çün ki orda şəffaflıq var. ancaq üst kimliyimiz fars və iran kimliyi ilə müəyyən dərəcədə çulqanıbdır. əgər bizim gənclik, kimliyini üst düzeydə axtarsa, onda yoldan sarpmalar olabilər. Bax elə Fars şovinistlərinə aldanma  buralarda baş verir.

Güney təşkilatlarının AKPnin bu siyasətilə bağlı mövqeyi nədən ibarətdir?

_Güneylilər şaşkınlıq içində prosesi izləyirlər. Təbi ki hələ kimsənin inanmağı gəlmir. İnşallah da belə olacaqdır. biz Güney Azərbaycan istiqlal partıyası olaraq bir neçe ay öncə sayın Teyyub Ərdoğana rəsmi olaraq məktub unvanladıq və bu şəkildə GAİPin mövqeyini açiqca bəyan etdik. Fikrimcə AKPnin Ermənistanla bağlı siyasətinə ilk etiraz səsi elə GAİPden yüksəlmişdi.

Nəbi bəy, bildiyiniz kimi zaman_zaman milli fəallar arasında, Güneyin bayraq məsələsi gündəmə gəlir. Bəs GAİPin bu haqda mövqeyi nədən ibarətdir?

_bildiyiniz kimi GAIPin önərdiyi bayraq var. Ancaq GAİP onu güneyin deyil, GAİPin bayrağıdır deye iddia edir . vaxtı gelirsə onu güney üçündə təklif edir. Məncə GAİP bayrağı vəya simgəsinin üç özəlliyi var. Birincisi bunu güneyə sırımaq fikri yoxdur sadəcə təklif edir. ikincisi statusu olan Azerbaycan bayrağının qəti olaraq mahiyəti dəyişilməyib tam tərsinə Azərbaycanın parçalanması ilə bağlı mahiyətini ortalığa çıxarır. Üçüncüsü bayrağın üzərindəki parçalanmağı güstərən simvolik cizgi Bütöv Azərbaycan ideyası prinsipinin önünü açıq tutur. GAİP bunu çox məharətlə bacarıb və mən GAİPin təklif kimi nəzərə aldığı bayrağı çox anlamlı hesab edirəm.

Ümumiyətlə sizcə güneyə bayraq gərəkdirmi, bu haqda duşuncəniz nədir?

_bu suala şəxsi fikrimi diyəcəyəm. Böyük ərəb mütəfəkkiri Cübran xəlil cübran deyir: “vay o millətin halına ki bir neçə yerə parçalana və hər parçasi özünü bir millət bilə”. Keşkə bu söz bir şey üzərinə yazılıb və arazın ortasında bir ağacdan asılmış olardı. Fikrimcə ilk növbədə hamımız tək bayrağın qürurunu, sevincini və həyəcanını birlikdə yaşamalıyıq. Tək Bayraq, 50 milyon Azərbaycanın ortaq dəyəri olmalıdır. Bizim hisslərimizi, qayğılarımızı bütövləşdirməlidir.  hər bir Azərbaycanlının üzərində dalqalanma hüququnun təsdiqini tapmalıdır. Yəni bir mənalı olaraq tək bayraq, tək millət düşüncə səviyəsinə çatmalıyıq. Sonra təbi ki siyasətin gərəyi olaraq lazim gələrsə güneyədə bayraq müəyyən etmək olar. Bu şəkildə yeni bayraq bizim məfkurpmizi, idologiyamızı və düşüncəmizi parçalaya bilməz. Ancaq əgər bu məsələdə tələsərsək millətimizi ümumi dəyərlərdə ve düşüncədə parçalaya bilərik. qısa olaraq qeyd edim, mence Güneye bayraq müəyyən etme zamanı hələ çatmayıbdır.