ABŞ Prezidenti Donald Tramp Venesuelada diktator Nikolas Maduronu ələ keçirmək məqsədilə cəsarətli hərbi əməliyyata başlamazdan əvvəl ölkənin neft gəlirlərini boğan dəniz blokadası ilə bu ölkə iqtisadiyyatını iflic vəziyyətinə salmışdı.

Əgər İran ABŞ-ın təqdim etdiyi son razılaşmanı qəbul etməsə, Tramp daha əvvəl vəd etdiyi kimi Tehrana ağır zərbələr endirə bilər. Alternativ olaraq isə o, artıq zəifləməkdə olan İran iqtisadiyyatını boğmaq üçün uğurlu blokada strategiyasını yenidən tətbiq edə və Çin ilə Hindistana diplomatik təzyiqi artıraraq onları əsas neft mənbələrindən birindən məhrum edə bilər.

Maraqlıdır ki, Venesuela blokadasına rəhbərlik etmiş nəhəng USS Gerald Ford aviadaşıyıcısı, qısa təmir və ekipaj istirahətindən sonra hazırda Ərəb körfəzindədir. O, burada USS Abraham Lincoln və digər hərbi dəniz qüvvələrinə qoşulub.

Qısa desək, ekspertlərin fikrincə, Tramp İranın Hörmüz boğazı üzərində nəzarətini daha güclü blokada ilə üstələyə bilər.

“Hazırda ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin boğazdan keçən və keçməyən hərəkətə tam nəzarət etməsi çox asan olardı,” – deyə Leksinqton İnstitutunun milli təhlükəsizlik üzrə eksperti Rebeka Qrant bildirib. “Son 24 saatda təxminən 10 gəminin hərəkət etdiyini eşitmişəm. Onlardan biri yenidən qeydiyyata alınmış Rusiya tankeri idi və biz Çin və Hindistana yük daşındığını, eləcə də bəzi gəmilərin daxil olduğunu görmüşük.”

O əlavə edib: “Əgər İran sərt mövqe tutarsa, ABŞ donanması geniş müşahidə sistemi quraraq boğaza daxil olan və çıxan hər şeyi izləyə bilər və Xərq adasına və ya Oman yaxınlığındakı dar keçiddən keçmək üçün ABŞ donanmasından icazə almaq lazım gələr.”

Uzun sürən sülh danışıqlarından sonra vitse-prezident Cey Di Vens şənbə gecəsi Pakistanı İranla razılaşma əldə etmədən tərk edib və ABŞ-ın Tehrana “son və ən yaxşı təklifini” təqdim etdiyini bəyan edib.

Vens mətbuat konfransında bildirib ki, ABŞ rəsmiləri 21 saat ərzində xoş niyyətlə danışıqlar aparıblar və indi qərar vermək növbəsi İrandadır.

ABŞ-ın konkret olaraq nə təklif etdiyi dərhal açıqlanmayıb.

Lakin Vens açıq şəkildə bildirib ki, İran hələ də Trampın “əsas məqsədini” — nüvə silahlarının hazırlanmasından imtina etməyi — qəbul etməyib.

“Biz bunu hələ görməmişik,” – deyə o qeyd edib.

Müvəqqəti atəşkəsin müddəti azaldıqca, Tramp administrasiyası İran son təklifi rədd edəcəyi təqdirdə nələr edilə bilinəcəyinə dair bir neçə variant hazırlayıb.

Dəniz blokadası ideyası ilk dəfə ötən həftə ölkənin aparıcı hərbi strateqlərindən biri olan istefada olan general Cek Kin tərəfindən irəli sürülmüşdü.

“Əgər müharibə yenidən başlasa və İranın qalan hərbi imkanlarını kifayət qədər zəiflətsək, ABŞ ordusu Xərq adasını ya nəzarətə götürə, ya da onu məhv edə bilər,” – deyə Kin New York Post qəzetində yazıb. “Alternativ olaraq, ABŞ donanması blokada yaradaraq Tehranın ixrac xəttini bağlaya bilər.”

“Əgər biz Xərq adasının infrastrukturunu qoruyaraq fiziki nəzarəti ələ alsaq, İranın nefti və iqtisadiyyatı üzərində boğucu təsir əldə edərik,” – deyə o əlavə edib. “Bu isə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını ələ keçirmək və zənginləşdirmə obyektlərini aradan qaldırmaq üçün bizə lazım olan əsas təsir vasitəsi olar.”

Qaynaq: justthenews.com

- Cəfər Cəfərli