Son hadisələr göstərdi ki, İran Hörmüz boğazı kimi dünyanın ən strateji dəniz keçidlərindən birini regional və beynəlxalq qarşıdurmalarda təzyiq vasitəsi kimi istifadə etməyə davam edir. Tehran rəsmiləri bunu çəkindiricilik strategiyasının tərkib hissəsi kimi təqdim etsələr də, tənqidçilər hesab edirlər ki, bu siyasət İranın təhlükəsizliyini gücləndirməkdən daha çox bölgədə qeyri-sabitliyi artırır və bu marşrutdan asılı olan ölkələrin iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurur.

Hörmüz boğazı dünya neft və təbii qaz ticarətinin əsas arteriyalarından biridir. Burada yaranacaq hər hansı təhlükəsizlik problemi yalnız ABŞ və onun müttəfiqlərinə deyil, həm də bölgə ölkələrinin, o cümlədən İranın iqtisadiyyatına, eləcə də Asiya və Avropanın enerji istehlakçılarına birbaşa təsir göstərir. Gəmilərin sığorta xərclərinin artması, enerji qiymətlərinin bahalaşması və beynəlxalq dəniz daşımalarına etimadın azalması bunun ilk nəticələri hesab olunur.

Son aylarda ticarət gəmilərinə yönələn təhdidlər, pilotsuz uçuş aparatları ilə hücumlar və SEPAH-ın Hörmüz boğazına nəzarət etdiyini bəyan etməsi ABŞ və digər dəniz güclərinin reaksiyasına səbəb olub. Vaşinqton beynəlxalq dənizçilikdə sərbəst üzmə prinsipinə istinad edərək bölgədə hərbi iştirakını genişləndirib və beynəlxalq dəniz yollarının regional bir gücün nəzarətinə keçməsinə imkan verməyəcəyini bəyan edib.

İranı tənqid edən siyasi dairələrin fikrincə, Tehranın Hörmüz boğazı ilə bağlı təhlükəsizlik siyasəti qısamüddətli perspektivdə siyasi təzyiq aləti kimi istifadə olunsa da, uzunmüddətli dövrdə İranın özü üçün ciddi nəticələr doğura bilər. Bunlara diplomatik təcridin dərinləşməsi, xarici sərmayələrin azalması, ixrac imkanlarının zəifləməsi və hərbi qarşıdurma riskinin artması daxildir.

İran əhalisi, xüsusilə uzun illərdir iqtisadi çətinliklər, işsizlik və siyasi məhdudiyyətlərlə üzləşən bölgələr üçün Ərəb körfəzində gərginliyin artması yaşayış səviyyəsinin daha da ağırlaşması və iqtisadi imkanların məhdudlaşması deməkdir. Tənqidçilər hesab edirlər ki, bölgədə təhlükəsizliyin dialoq və beynəlxalq hüquqa hörmət yolu ilə təmin olunması qarşıdurma siyasətindən daha az xərc tələb edir.

Hörmüz boğazı bu gün də dünyanın ən həssas geosiyasi nöqtələrindən biri olaraq qalır. Burada veriləcək hər bir siyasi və ya hərbi qərar təkcə bölgəyə deyil, qlobal enerji bazarına və dünya iqtisadiyyatının sabitliyinə də təsir göstərmək gücünə malikdir. Məhz buna görə də bir çox analitiklər xəbərdarlıq edirlər ki, gərginliyin davam etməsi genişmiqyaslı müharibəyə çevrilməsə belə, nəticədə bölgədəki bütün ölkələr, o cümlədən İran üçün ağır nəticələr doğura bilər.

Gunaz TV
R.G