ERMƏNİSTANIN ARXASI VAR. BƏS AZƏRBAYCANIN MÜTTƏFİQİ KİM OLSUN? Rusiyanın Ermənistana yenidən külli miqdarda silah-sursat ötürməsi bir mövzunu da aktuallaşdırır: Ermənistanın hərbi müttəfiqi Rusiyadır, Azərbaycanın da hansısa ölkə ilə hərbi müttəfiqliyə girməsinə ehtiyac varmı? Ehtiyac varsa, onda belə bir saziş hansı ölkə ilə imzalana bilər? Azərbaycan indiyədək heç bir ölkə ilə hərbi müttəfiqlik haqda saziş imzalamayıb. Ermənistanla Rusiya arasında hərbi müttəfiqlik sazişi çoxdan var. Üstəlik, bu ölkə Rusiya ilə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı çərçivəsində hərbi əməkdaşlıq edir. «Media forum» saytı Azərbaycanın hərbi müttəfiqlik sazişinə ehtiyacı olub-olmadığı sualı ilə Milli Məclisin üzvləri Pənah Hüseyn, Zahid Oruc və ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Yaşar Cəfərlıyə müraciət edib. P.Hüseyn deyib ki, Heydər Əliyev dövründən başlayaraq hazırkı iqtidar balanslaşdırılmış siyasət həyata keçirir: «Ona görə də hansısa qüvvənin birmənalı müttəfiqi olmaq istəmir. Ancaq əvvəl-axır bu balanslı siyasətə son veriləcəyini düşünürəm. Qaldırdığınız problemə böyük güclər arasında, tutalım, Rusiya ilə Türkiyə arasında konsensus məsələlər kontektstində baxmaq lazımdır. Deyək ki, Gürcüstan ABŞ-la təhlükəsizlik və digər sahələrdə əməkdaşlığı hədəfləyən xartiya imzalamağa Rusiya ilə müharibədən sonra məcbur oldu. Tbilisi indi də müharibə vəziyyətindədir. Azərbaycanda durum bir qədər başqadır. Başqa bir tərəfdən Azərbaycanla hərbi müttəfiq olmağa ən real namizəd saydığımız Türkiyə NATO-nun üzvüdür və qurum qarşısında öhdəliklər götürüb. Hələ Əbülfəz Elçibəy hakimiyyəti dövründən Türkiyə ilə birbaşa hərbi müttəfiqlik müqaviləsinin bağlanması vacib bilinir. Amma bu məsələdə konkret olaraq Türkiyənin də öz siyasətinin müəyyənləşdirməsinə ehtiyac var. Azərbaycan kimi bir ölkənin təhlükəsizliyi üçün öhdəlik götürmək ağır, mürəkkəb məsələdir». P.Hüseyn indiki şəraitdə Azərbaycanın NATO ilə əməkdaşlığı dərinləşdirməsini daha vacib sayır. Zahid Orucun fikrincə, hər bir ölkə hərbi quruculuq siyasətini həyata keçirərkən bunu beynəlxalq hərbi əməkdaşlıq modeliylə rellaşdırmağa çalışır: «Başqa halda isə gərək bir ölkənin tam neytral statusu olsun, öz təhlükəsizliyini dünyada tanınmış neytrallıq siyasətiylə təmin etsin. Cənubi Qafqazda neytral olmaq çox çətindir, özəlliklə Azərbaycan kimi coğrafi mövqeyi önəmli olan dövlət üçün. Biz neytrallıqdan daha çox ikitərəfli və çoxtərəfli müqavilələr bağlamağa məcburuq. Xüsusilə Azərbaycanın ərazisini işğal edən Ermənistanın hərbi potensialını artırması yönündə həyata keçirdiyi fəaliyyət də bunu zəruri edir. Amma biz təhlükələri təkcə Ermənistandan gözləmirik. Ermənistanın arxasında Rusiya dayanır. Bu ölkə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının da üzvüdür. Həmin müqaviləyə görə, üzv ölkənin birinə yaranan hərbi təhlükə, digər ölkələrə də təhlükə saylır və onlar birgə hərbi addımlar atır, müharibədə birgə iştirak edir». Azərbaycanın başqa alternativinin olmadığını bildirən deputat qarşıdakı dövrdə çoxtərəfli və ikitərəfli əməkdaşlıqların olmasını vacib sayır: «Rusiyanın Ermənistanı silahlandırmasına dair yeni xəbərlərin bu ölkənin Müdafiə Nazirliyinin sözçüsü səviyyəsində təsdiqini tapmasından çıxan nəticə ondan ibarətdir ki, Azərbaycan sürətlə silahlanmaya, alternativ təhlükəsizilk variantlarına baş vurmağa məcburdur. Cənubi Qafqazda başqa cür hərbi balansı bərpa etmək mümkün deyil». Z.Oruc hərbi müttəfiqlik haqqında sazişin Türkiyə ilə bağlanmasını məqbul saymır: «Hesab edirəm ki, bu sırada Şərqi Avropa ölkələri, yaxud keçmiş postsovet respublikaları olmalıdır. Məsələn, Rumıniyanın, Polşanın adını ilk növbədə çəkmək olar. Həqiqət ondan ibarətdir ki, Türkiyənin Azərbaycanın qatıldığı hərbi savaşlarda iştirakını düşmənlərimizin özləri də arzulayır. Türkiyəni Qafqaz siyasətinə qatmaq və onu əzmək siyasəti strategiyası digər ölkələrin taktikalarında, doktritanalarında nəzərdə tutulub». Y.Cəfərlı isə Türkiyə ilə hərbi müttəfiqlik barəsində sazişin olmasını daha vacib hesab edir: «Ən azı ona görə ki, Ermənistanın Rusiya ilə belə bir müqaviləsi var». Ancaq ekspert Azərbaycan hökumətinin buna gedəcəyini real saymır: «Hökumət hesab edir ki, həm Qərblə, həm Şərqlə, həm Şimalla, həm Cənubla eyni qaydada əməkdaşlıq, strateji portnyorluq qurulmalıdır, digər tərəf üçün təhlükə törədə biləcək, yaxud digər tərəfi şübhələndirə biləcək, yaxud Azərbaycana qarşı qıcıqlandırıcı heç bir hərəkətə yol verməməlidir». «Media forum»