İrəvan və Moskva təlaşını gizlədə bilmir Bakı və Ankaranın blokada siyasəti öz bəhrəsini verir Azərbaycan və Türkiyənin bu vaxta qədər işğalçı Ermənistana qarşı yürütdükləri vahid blokada siyasətiylə bağlı zaman-zaman müxtəlif fikirlər səslənib. Hətta bu siyasətin öz bəhrəsini vermədiyini iddia edənlər olub. Belələrinə həm Azərbaycanda, həm də Türkiyədə rast gəlinir. Ancaq son dövrlər Ermənistanı Cənubi Qafqazda yeganə forpostu sayan Moskvanın təlaşları özünü kifayət qədər açıq şəkildə biruzə verir. Bu da Bakı və Ankaranın bu vaxta qədər yürütdükləri blokada siyasətinin nəticəsiz qaldığını söyləyənlərin arqumenlərinin yanlışlığını bir daha təsdiqləyir. Bəs Rusiya və Ermənistanın təlaşları özünü hansı formada göstərir? Bir neçə gün əvvəl Ermənistanın baş naziri Tiqran Sərkisyan Azərbaycan mediasına müsahibə verib. Həmin müsahibədə erməni xislətinə sadiq qalan baş nazir guya Türkiyə və Azərbaycanın 15 il ərzində tətbiq etdiyi blokadanın Ermənistanın iqtisadi inkişafına ciddi təsir göstərmədiyini iddia etməyə çalışıb. Ramiz Mikayıloğlu Ancaq müsahibəsində dilə gətirdiyi bir sıra fikirlər onun bu iddiasını təkzib edir. Ancaq öncə müsahibədəki bəzi məqamlara da nəzərə salmaq lazımdır. Məsələn, o bildirib ki, Türkiyə və Azərbaycanın blokadası səbəbindən Ermənistanın xarici ticarət dövriyyəsinin 70 faizi Gürcüstandan tranzit keçməklə gerçəkləşir. Cənubi Osetiya ətrafında baş verən son olaylar zamanı isə Ermənistan iqtisadiyyatına 670 milyon dollar ziyan dəyib. Gürcüstandakı müharibə zamanı İran da işğalçı ölkənin çətinliklərlə üzləşməməsində əsas rol oynayıb. Erməni biznesmenlər zəruri malları özünü "əsl müsəlman dövləti" sayan İrandan gətiriblər. Beləliklə də, Ermənistan enerji və buğda məsələsində böhranla üzləşməyib. Qısa müddətdə Gürcüstanın Avropa və MDB ölkələrindən bədnam qonşumuza malların ötürülməsini bərpa etməsi də işə yarayıb. Göründüyü kimi, müharibə zamanı ərazisi Ermənistandan qalxan rus təyyarələrindən belə bombalanan, özünü GUAM-da Azərbaycanın strateji müttəfiqi adlandıran Gürcüstan, eyni zamanda müsəlman dünyasının həmrəyliyinin zəruriliyindən danışan İran bu gün Ermənistanın ayaq üstə durmasını şərtləndirir. Buna baxmayaraq, nə Rusiyayla münasibətləri pis durumda olan, ancaq rus mallarının Ermənistana ötürülməsinə hələ maneəçilik törətməyən Gürcüstanın dağlıq yolları, nə də Qərbin ətrafında sanksiyaları sərtləşdirməkdə olduğu İran ermənilər üçün yetərli "həyat rolunu" oynayacaq statusda deyil. Baş nazir də müsahibəsində dolayı da olsa, bunu etiraf edir və erməni diplomatiyasının blokadadan qurtulmaq üçün bütün vasitələrdən yararlanmağa çalışdığına işarə vurur: "Hazırda bizim üçün "həyati əhəmiyyətli məsələ" regionun bütün ölkələri, ilk növbədə Azərbaycanla mehriban qonşuluq münasibətləri qurmaqdır. Regionda uzun müddətli əməkdaşlıq prespektivi baxımından Qafqaz Sabitlik və Əməkdaşlıq Platforması maraqlıdır". O, Ermənistanın bütün regional layihələrə, o cümlədən Bakı-Tiflis-Qars dəmiryoluna qoşulmaqda maraqlı olduğunu deyib. Tiqran Sərkisyanın bəzi hallarda üstüörtülü söylədiklərini Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov tam çılpaqlığıyla dilə gətirib. O bildirib ki, son hadisələr zamanı Ermənistan ən əvvəl Gürcüstandan tranzit şəkildə keçən yüklərin nəqlində çətinliklə üzləşib, erməni xalqını təmin edən birinci dərəcəli məhsulların çatdırılmasında problemlər yaşanıb. Sergey Lavrov bu problemlərin Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sürətlə və təcili tənzimlənməsinin vacibliyini göstərdiyini vurğulayıb: "Cənubi Osetiya və Abxaziya daim hərbi hücum təhlükəsi altında qaldığı təqdirdə, bunun da nəticəsizdə Ermənistan üçün həyati vacib tranzit xəttinin təhlükəsi qalması vəziyyətinin davam etməsi heç kəsin marağında deyil. Erməni tərəfi üçün oxşar nəqliyyat kəsilmələrindən qaçmaq prinsipial dərəcədə əhəmiyyətlidir. Elə buradan da Dağlıq Qarabağ münaqişəsini tez bir zamanda həll etmək maraqları ortaya çıxır. Bunun üçün isə təkcə Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmaq yox, həm də Ermənistanın Türkiyə vasitəsilə dünya ilə əlaqələrinin açılması vacibdir. Türkiyə Qafqazla qonşudur və demək olar ki, regionun bütün ölkələri ilə yaxşı münasibətləri var. Ankaranın Qafqazda Sabitlik və Əməkdaşlıq Platforması təşəbbüsü Türkiyə diplomatiyasının təcrübəli olduğunu göstərir. Mənə elə gəlir ki, Qafqazda münaqişəli vəziyyət qalarsa, Ermənistanın bundan çox ciddi əziyyət çəkəcəyini anlaması, Türkiyə tərəfindən bu məqamın unikallığının başa düşülməsi və Minsk qrupu həmsədrlərinin verdikləri təkliflər Dağlıq Qarabağ probleminin həllinin tapılması üçün əsas yaradır". Qeyd edək ki, əslində Ermənistanın Türkiyə vasitəsiylə müstəqil şəkildə Qərblə ticari-iqtisadi münasibətlər qurması Rusiyanın maraqlarına cavab vermir. Çünki bu halda işğalçı ölkədə Qərbin təsir rıçaqları, nüfuzu möhkəmlənməyə başlayar. Elə buna görədir ki, Rusiya bütün imkanlardan yararlanıb Ermənistanın kommunikasiya xətlərinə, o cümlədən dəmiryoluna nəzarəti öz əlində cəmləşdirib. Yəni Ermənistan ən yaxşı halda Rusiyanın nəzarətiylə və müəyyənləşmiş çərçivədə Türkiyə üzərindən dünya bazarlarına çıxa bilər. Yuxarıda da dediyimiz kimi, bütün bunlar bir daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan və Türkiyənin işğalçı ölkəni blokada siyasəti nəticəsiz qalmır və bunu İrəvan torpaqlarımızı işğaldan azad etməyə razılaşana, qardaş ölkəyə qarşı "soyqırım" və ərazi iddialarından əl çəkənə kimi davam etdirmək lazımdır. İndiki mərhələdə İrəvan və Moskvanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində müəyyən vədlərinə, bütün torpaqlarımız azad olmadan, qaçqın və məcbüri köçkünlərimiz doğma torpaqlarına qayıtmadan, yaxud Qarabağın statusu həllini tapmadan ətraf rayonların azad edilməsi şərtiylə sərhədlərin açılmasına nail olmalarına imkan vermək olmaz. Sergey Lavrovun son müsahibəsindəki əhval-ruhiyyə onların belə bir plan üzərində işlədiyini düşünməyə əsas verir...