BU DA SİZƏ TÜRKİYƏ-ERMƏNİSTAN YAXINLAŞMASI... Elxan ŞAHİNOĞLU «Atlas» Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri [email protected]/* */ Türkiyə-Ermənistan təmaslarının intensivləşdiyi və bununla bəzilərində Dağlıq Qarabağ probleminin həlliylə bağlı müəyyən gözləntilərin yarandığı ərəfədə erməni lobbisindən İrəvana “möhkəm dayan, geri çəkilmə” əmri gəldi. Ermənilər əvvəl deyirdilər ki, qoy Türkiyə birinci addım atsın. Addım atıldı. Türkiyə prezidenti Abdulla Gül İrəvana getdi, orda qarşılıqlı əməkdaşlıq və Ermənistanın bölgədəki iri layihələrə qoşulması imkanlarından söz açdı. Ankara bu prosesə Azərbaycanı da qoşdu. Nəticədə İlham Əliyev Moskvada səfərdəykən bölgə ölkələrinin əməkdaşlıq imkanlarından danışdı. Bəs bunun qarşılığında İrəvan nə etdi? Heç nə! Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyan BBC müxbirinə bircə “Rəsmi Bakı Dağlıq Qarabağa iri yatırımlar qoysa, bəlkə ermənilər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü qəbul edərlər” demişdi ki, bir gün sonra qorxusundan sözlərini geri götürdü. Hələ bu azmış kimi, BMT tribunasından yenə “Dağlıq Qarabağ xalqının öz müqəddəratını həll etmək hüququ”ndan dəm vurdu. Erməni lobbisinin siması da bir daha üzə çıxdı. “Erməni soyqırımını inkar edənə 1 il həbs və ya 45 min avroluq cəza”nı əks etdirən qanun layihəsinin yenidən Fransa Senatının gündəminə gətirildiyi deyilir. Məlumdur ki, Fransa hökuməti Türkiyə ilə münasibətlər korlanmasın deyə bu qanun layihəsinə qarşı çıxmışdı. Nəticədə Senat layihəni arxivə atmışdı. Hazırda erməni lobbisinin Senatdakı təmsilçiləri yenidən hərəkətə keçərək layihəni arxivdən çıxarmağa çalışır. Erməni lobbisi bəs indi niyə hərəkətə keçib? Görünür, Türkiyə ilə Ermənistan arasında təmasların intensivləşməsi lobbinin maraqlarına cavab vermir. Lobbi iki ölkə arasında yaxınlaşma nəticəsində qondarma soyqırımın tanınmasının aktuallığını itirə biləcəyindən narahatdır. Erməni lobbisi ağır şəraitdə yaşayan Ermənistanı heç zaman düşünməyib, onlar üçün əsas olan beynəlxalq aləmdə daim Türkiyəyə problem yaratmaqdır. Erməni lobbisinin ABŞ-dakı qolu da fəaliyyətsiz deyil. Ermənipərəst senatorlar əvvəlcə ABŞ-ın Ankaradakı gələcək səfiri Ceyms Cefrini çarmıxa çəkiblər. Senatorların “siz Osmanlı imperiyası zamanında ermənilərin yox edilməsinə qarşı çıxan amerikalı diplomatların fikirlərinə şəriksinizmi” sualı qarşısında tir-tir əsən səfir gələcək vəzifəsini itirməmək naminə “bəli, onların fikirlərinə şərikəm” demək məcburiyyətində qalıb. Lobbi daha sonra prezidentliyə namizəd, respublikaçı Con Makkeynə ilişib. Makkeyn erməni lobbisinə yazdığı məktubda ötən əsrin əvvəllərində baş verənləri böyük faciə adlandırsa da, “soyqırım” ifadəsini işlətməkdən çəkinib. Bu da erməni lobbisini qıcıqlandırıb. Beləliklə, Serj Sərkisyan Ankara ilə əməkdaşlıq imkanlarından danışarkən İrəvanın havadarları Türkiyəyə problem yaratmaqda davam edirlər. Fransa və ya Amerikada da biri durub sual vermir ki, iki ölkə arasında indi-indi münasibətlərin qurulduğu ərəfədə niyə buna maneə yaradırsınız? Əslində bu sualı Vaşinqtondakı rəsmilər səsləndirməlidir. Cünki Türkiyə-Ermənistan əlaqələrinin yaranması sayəsində Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı imkanlarını daraltmağa çalışan Ağ evin planlarını əngəlləyəcək güc Kremldə deyil, elə Vaşinqtondakı dairələrdə kök salıb. Göründüyü kimi, ermənilər “soyqırım”dan əvvəlkitək ikiəlli yapşıblar. Onlar Türkiyədəki ictimai rəyi çaşdırmaq üçün indi növbəti hiyləyə əl atıblar. İrəvanda “soyqırım” muzeyinin direktoru Demoyan İngiltərənin “The Economist” qəzetinə verdiyi müsahibədə “soyqırım” vaxtı Atatürkün xeyli erməni qadın və uşağı xilas etdiyini dilə gətirib. Guya bir gün Osmanlı ordusunda xidmət edən Atatürk qatarla gedəndə yolda erməni karvanıyla üzləşib. Atatürk hara aparıldıqlarını ermənilərdən soruşanda onlar Suriyaya göndərildiklərini deyiblər. Demoyanın sözlərinə görə, Atatürk ermənilərə yenidən evlərinə qayıtmağı məsləhət görüb və beləliklə, onları yolda üzləşə biləcəkləri fəlakətdən qurtarıb. Demoyan və onu danışdıranların məqsədi aydındır. Bununla demək istəyirlər ki, müasir Türkiyə Cümhuriyyəti “soyqırım”a görə məsuliyyət daşımır və demək, bu qondarma soyqırımı tanıyacağı halda Ankara problemlə üzləşməyəcək. Türkiyədə Demoyanın Atatürklə bağlı açıqladığı bu faktı sensasiya adlandıranlar var, İstanbulda nəşr olunan “Tərəf” qəzeti hətta onunla müsahibəyə tələsib. Odur ki, “Ermənistanla diplomatik əlaqə quraq, sərhədi açaq” deyən Türkiyənin liberal-solçu yazarlarından bir gün “soyqırımı da tanıyaq” ifadəsini eşitsək, gərək təəccüblənməyək. Elə bilirlər ki, ermənilərin hər istəyini yerinə yetirməklə onlara Türkiyəni sevdirə biləcəklər. Ermənistanın keçmiş xarici işlər naziri Vardan Oskanyan Türkiyə ilə münasibətlərin normallaşması yolunda İrəvanın bir addım da geri çəkilməməsinin vacibliyini vurğulayıb. Modus Araşdırma Mərkəzinin rəhbəri və ölkəsinin Kanadadakı keçmiş səfiri Ara Papyan isə daha uzağa gedərək Ermənistanın hüquqi çərçivədə Türkiyədən “torpaqlarını” geri istəməsinin gərəkliyini dilə gətirib. Papyan Ərzurumun tamamilə, Trabzonun əksər hissəsinin, Van və Bitlisin isə üçdə ikisinin Ermənistana aid olduğunu söyləyib. Ermənistanın ictimai rəyində də Türkiyə lehinə dəyişiklik yoxdur. Milli və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin son sorğusuna görə, ermənilərin 33 faizi Türkiyə ilə münasibətlərin düzəlməsinin mümkünsüz olduğunu, 43 faizi isə bu münasibətlərə şübhəylə yanaşdığını bildirib. Sorğuya qatılanların 73 faizi bildirib ki, Ermənistanın tələbləri yerinə yetirilsə, Türkiyə ilə münasibətlər düzələ bilər. Digər nəticəyə diqqət yetirək: respondentlərin 64 faizi Türkiyənin düşmən ölkə olduğunu deyib. Bu da sizə Türkiyə-Ermənistan yaxınlaşması... mediaforum