ERMƏNİ PREZİDENT QARABAĞA GÖRƏ PUL İSTƏYİB Serj Sərkisyandan sensasion açıqlama Düşmən ölkənin rəhbəri İlham Əliyevlə görüşün ilginc detallarından danışdı; ciddi bir prosesin sirr pərdəsini açdı “Əgər Azərbaycan Dağlıq Qarabağa investisiya qoymağa çalışsa, o zaman bəlkə oranın əhalisi Azərbaycanın tərkibində qalmaq perspektivinə öz münasibətini dəyişər”. Bu sözləri Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyan bir qrup xarici jurnalistlə İrəvanda keçirdiyi görüşdə bildirib. Görüşdə BBC-nin Moskva müxbiri Eldar İsmayılzadə də iştirak edib və Sərkisyana Dağlıq Qarabağın statusu ilə bağlı sual verib. Ermənistanın münaqişənin həllində güzəşt limitinin yuxarı həddinin nədən ibarət olması, statusla bağlı Ermənistanın mövqeyi haqda suallara cavabında Sərkisyan deyib ki, bu istiqamətləri onlar 14 il əvvəl müəyyən ediblər: “O zaman ki, atəşkəs istəyirdik və daha bir neçə il ondan öncə bu barədə danışmışdıq. Bu istiqamət odur ki, Dağlıq Qarabağ xalqının öz müqəddəratını həll etmək hüququ tanınmalıdır. Məsələ ondadır ki, Dağlıq Qarabağ xalqı min illər boyu bu ərazidə yaşayıb və indi elə şərait yaradılmalıdır ki, bu xalqın həmin ərazidə təhlükəsiz yaşayışını davam etdirmək imkanı olsun. O dövr, Qarabağın Azərbaycanın tərkibində olduğu Sovet dövrü göstərdi ki, Azərbaycanın tərkibində Dağlıq Qarabağın təhlükəsiz mövcudluğu mümkün deyil. O ki qaldı nəzəri varianta - yəni Dağlıq Qarabağ hər hansı şəkildə Azərbaycanın tərkibində ola bilər, ya yox - bunu qarabağlıların referendum vasitəsilə müəyyən edilən rəyi deyə bilər”. Sərkisyan bildirib ki, heç olmasa yaxın vaxtlarda istənilən referendum yalnız və yalnız bir nəticəni göstərəcək - qarabağlılar Azərbaycandan kənarda olmağı istəyəcəklər: “Mən Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə təklif etmişəm ki, o, mövcud dövrdə Qarabağın xoş güzəranı, təhlükəsiz yaşayışı və gələcəyində azərbaycanlıların ciddi maraqlı olduqlarını göstərmək üçün Qarabağa investisiyalar qoymağa çalışsın. Bəlkə ondan sonra qarabağlılar referendum zamanı Azərbaycanın tərkibində yaşamaq istədiklərini bildirdilər. Başqa yol yoxdur. Əgər bir gün möcüzə baş versə və Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın tərkibinə düşsə, zənnimcə, çox qısa zaman ərzində orada bir erməni də qalmaz”. Bu arada qeyd etmək yerinə düşər ki, Azərbaycan iqtidarı da neft pulları hesabına Dağlıq Qarabağın qaytarılması variantı istiqamətində bir vaxtlar ciddi işləyib. Sərkisyanın açıqlamasından belə anlaşılır ki, bu iş hələ də dayanmayıb. Bu barədə “Yeni Müsavat” ilin əvvəlində manşetdən bir xəbər yayınlamışdı. Həmin xəbərdə göstərilirdi ki, Azərbaycan iqtidarı Rusiyanın vasitəçiliyi ilə Dağlıq Qarabağın və işğal altındakı digər bölgələrin geri qaytarılması üçün 10-12 milyard dollar vəsaiti dövriyyəyə buraxmağa hazır olduğunu bildirib. Bu vəsait həm Dağlıq Qarabağa investisiya şəklində yatırılmalı, həm də Ermənistan iqtidarına və Dağlıq Qarabağdakı oyuncaq rejimə rüşvət şəklində ödənməliydi. Həmin vaxt xəbəri qəzetimizə verən məlumatlı mənbə iddia edirdi ki, Azərbaycan prezidenti nəyin bahasına olursa-olsun Dağlıq Qarabağı qaytarmaq iddiasındadır və Rusiya ilə “dollar qarşılığında Dağlıq Qarabağ” variantı alınmasa, onun Türkiyənin dəstəyi ilə hərbi əməliyyatlara baş vurmaq niyyəti var: “İlham Əliyev gənc yaşında hər şeyə nail olub və hər şeyi var. Lakin o, tarixə Qarabağı qaytaran lider kimi düşmək istəyir və öz ətrafına da dəfələrlə söyləyib ki, bununçün hər şeyə getməyə hazırdır...” Bunu da həmin vaxtlar hakimiyyət düşərgəsi ilə təmasları olan mənbə söyləmişdi. Onun iddiasına görə, Moskvanın vasitəçiliyi ilə Köçəryan hakimiyyətinə açıq və konkret şəkildə təklif irəli sürülüb. Ermənilərin indiki prezidenti Sərkisyanın açıqlamalarından belə aydın olur ki, para qarşılığında Qarabağ variantı yenə də gündəmdədir: “Kimsə Sərkisyanla ciddi söhbət edib və açıqlamalarından belə görünür ki, onu bu variant üzrə maraqlandıra bilib. Böyük ehtimalla bu adam Türkiyənin prezidenti Abdullah Güldür. Onun Sərkisyanla görüşün ardından Bakıya gəlməsi, məhz bu təmaslardan sonra Ermənistan tərəfinin bir çox tarixi və cari iddialardan geri çəkilməsi, ən nəhayətdə də bu cür bəyanatlarla çıxış etməsi məsələnin ciddiyyətindən xəbər verir. Yekunda nələrin olacağını, prosesin hansı mexanizm üzrə cərəyan edəcəyini indidən söyləmək çətindir. Amma fakt budur ki, proses başlayıb və Serj Sərkisyan heyrətamiz dərəcədə sensasion görünə biləcək açıqlama ilə çıxış edərək, həmin prosesi leqallaşdırmaq üçün ilk təşəbbüsü göstərib. Azərbaycan tərəfi təbii ki, bunun qarşılığında rəsmi mövqe bildirəcək. Prosesdə ABŞ-ın da birbaşa iştirakı və maraqlı olması aşkar görünür...” Bu fikirləri isə müxalifət düşərgəsinin ideoloqlarının birindən almışıq. O, belə bir variantı Azərbaycan üçün son dərəcə məqbul hesab edir və baş verəcəyi təqdirdə, indiki iqtidarın gəlmiş-keçmiş ən böyük uğuru kimi tarixdə qalacağını bildirir: “Gürcüstan olaylarından sonra Dağlıq Qarabağın hərbi yolla qaytarılması məsələsi arxa plana keçib. Lakin Ermənistan, Rusiya iqtidarlarına və Dağlıq Qarabağdakı oyuncaq rejimə rüşvət vermək, adıçəkilən bölgəyə isə böyük miqdarda yatırım yatırmaq yolu ilə proses başlatmaq ciddi nəticələr doğura bilər. Məsələ burasındadır ki, Qərb ölkələri, xüsusilə də Avropa Birliyi bu proyekti ciddi dəstəkləyirlər və onlar referendum müddətinə qədər Dağlıq Qarabağa 5 milyard avro ayırmağa hazır olduqlarını konflikt tərəflərinə iki il əvvəldən bildiriblər. Bu məsələdə yeganə mübahisə predmeti referenduma qədər tərəflərin təklif etdiyi müddətlə bağlıdır. Ermənilər 5, Azərbaycan iqtidarı 20, Qərb isə aralıq variant kimi 7-10 il sonra Dağlıq Qarabağda referendum keçirtməyi təklif edir. Həmin prosesin başlaması halında Azərbaycanın işğal altındakı digər rayonları boşaldılmalıdır. Azərbaycan tərəfini də bu riskli oyunda maraqlandıran əsas məqam budur...” Bu və xəbərlə bağlı daha geniş şərhlər də müxalifətçi ekpert-ideoloqa məxsusdur. Başqa bir müxalifət liderinə görə, bütün hallarda torpaqlarımızın istənilən yolla qaytarılması milli maraqlarımız baxımından məqbul hesab edilə bilər. Lakin onun fikrincə, Sərkisyanın təklifi daha çox tələyə oxşayır və Bakını referendum ideyasına razı salmaq üçün şirnikləndirici gediş də ola bilər. Lakin bizə görə, deyəsən, bu prosesdə şirnikən tərəf Sərkisyan özüdür. *** Yuxarıdakı xəbərin mabədi isə belədir: Ermənistan prezidenti ölkəsinin Cənubi Osetiya və Abxaziyanı müstəqil dövlət kimi tanımasına da münasibət bildirib. Sərkisyan deyib ki, Ermənistan həmişə xalqların öz müqəddəratını müəyyən etmək hüququndan danışıb: “Bizim Kosovo, Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyini tanımamağımız təəccüblü görünə bilər. Lakin bizdən ötrü seçim aydındır. Nə qədər ki, Dağlıq Qarabağın müstəqilliyini tanımamışıq, başqa yerləri də tanıya bilmərik. Bunun isə səbəbi odur ki, biz Azərbaycanla danışıq prosesindəyik və hər iki tərəf üçün məqbul çözüm yolu axtarırırıq. Yadınıza salmaq istərdim ki, Kosovoda və digər hallarda müstəqillik artıq başqa yol qalmayanda elan edilib. Ermənistan da hiss edəndə ki, artıq başqa yol qalmayıb, onda Dağlıq Qarabağı tanıyacaq”. Qeyd edək ki, Sərkisyan xarici jurnalistləri Ermənistanın müstəqilliyinin 17-ci ildönümü ilə bağlı İrəvana dəvət edib. Onların arasında Türkiyədən də jurnalistlər var. “Milliyet” qəzetinin Moskva müxbiri də Ermənistan prezidenti ilə görüşənlər arasındadır. O, Sərkisyana “Ermənistanın Türkiyədən torpaq tələbi varmı” sualını verib. “Mən Ermənistanın Türkiyədən torpaq tələb etməsi haqda fikirlərə çox təəcüblənirəm, geniş yayılmış fikirdir, amma hər hansı erməni rəsmisinin indiyədək ”Türkiyədən torpaq tələb edirik" dediyini eşidən olmayıb. Qətiyyən belə açıqlama verilməyib, nəyə görəsə soyqırım məsələsi ilə torpaq tələbi arasında əlaqə quranlar var" - deyə Sərkisyan suala cavabında bildirib. Daha sonra Türkiyə ilə münasibətlər haqda danışan Ermənistan prezidenti deyib ki, o, soyqırımın araşdırılması, yaxud digər məsələlərlə bağı birgə komissiya qurulmasına qarşı deyil, lakin bundan əvvəl iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər qurulmalıdır. “Əvvəlcə sərhədlər açılmalı və diplomatik münasibətlər qaydaya salınmalıdır. Bundan sonra hər məsələ ilə bağlı ortaq komissiya qurmaq olar.” Sərkisyan əlavə edib ki, soyqırım məsələsini araşdırmaq üçün tarixçilərdən ibarət komissiyanın açıqlayacağı nəticənin nə dərəcədə qəbul ediləcəyi haqda danışmaq tezdir: “Tutaq ki, tarixçilər, alimlər yığışıb bir qərar verdilər, mən də dedim ki, bəli, bu qərarı tanıyıram. Lakin məndən sonra gələn prezident desə ki, ”yox, mən tanımıram", onda nə olacaq?" Sərkisyan türkiyəli jurnalistin sualına cavab olaraq onu da deyib ki, İrəvanda prezident Abdullah Güllə görüşü zamanı siyasətdən kənar mövzular müzakirə olunmayıb və həmkarı ona erməni dilində hər hansı söz deməyib: “Mənim guya azərbaycanca bildiyim haqda əfsanələr var. 20 il bundan əvvəl azərbaycanca bir az bilirdim, türk dilinin də azərbaycancaya yaxın olduğundan xəbərim var. Ancaq 20 ildir heç azərbaycanca danışmadım və ona görə də bu gün türkcə məntiqli cümlə qura biləcəyimə əmin deyiləm”. Siyasət şöbəsi musavat