GünAz TV: Son günlər dünyanın gündəmini məşğul edən yeni bir məsələ ortaya çıxıb.

Qərb mətbuatı İrana qarşı hərbi əməliyyatların başlanılması üçün ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları), İngiltərə və İsrailin artıq hərəkətə keçidiyini yazıb. Günün əsas sualı da budur ki, irana qarşı hərbi əməliyyatlar həyata keçiriləcəkmi?

Şərq-Qərb Araşdırmalar mərkəzinin rəhbəri Ərəstun Oruclu bununla bağlı deyir ki, aparılan təhlillər və İran ətrafında baş verənlərin nəzərdən keçirilməsi suala cavab axtarışında xeyli pessimist (bədbin) olmağa əsas verir. «Amma eyni zamanda belə bir müdaxilənin olacağı təqdirdə onun irimiqyaslı bir hərbi əməliyyat olacağını da söyləmək düzgün olmazdı. Belə ki, bu dəfə real müharıbə təhdidləri əsasən İsrail tərəfindən gəlir və İranın, guya ən yaxın zamanda bir neçə nüvə başlığı əldə edə biləcəyi ilə əsaslandırılır. İlk baxışdan İranın nüvə silahı əldə etmək cəhdinin İsraildə ciddi narahatlıq doğurması anlaşılan olsa da, fikrimizcə, bu məsələnin yalnız bir, özü də daha çox bəhanə tərəfidir. Əslində isə məsələnin İsrailin və İranın daxili siyasi konyunkturası (conjuncture, ittisal)  kontekstində (zəminində) nəzərdən keçirilməsi də maraqlı olardı».

Oruclu deyir ki, bunun üçün son gəlişmələrin xronologiyası (tarixşomari) ciddi təhlil predmeti (mozu) ola bilər. O hesab edir ki, buradan meydana çıxan amillər sualın real cavabını tapmağa imkan verir. Mərkəz rəhbəri xüsusən də İsrailin prezidenti Şimon Peresin TV-2 kanalına müsahibəsinə diqqət yetirməyi məqbul sayır. «Peresi nə idi bu bəyanata vadar edən? Belə qənaətə gəlmək olar ki, burada iki səbəb mümkündür: birinci, Peres İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayacağı halda İsrailin təklənməsinin qarşısını almaq istəyirdisə, ikincisi, mümkündür ki, prezident bununla dünyaya İsrail hökumətinin artıq müharibə qərarı verdiyini çatdırmaq istəyirdi və dünyanı bunun qarşısını almaq barədə təcili müzakirələrə başlamağa çağırırdı».

Oruclu bildirir ki, gələn ilin mart ayında İsrail Knessetinə (parlamentinə) keçiriləcək növbəti seçkilərin bugünkü Netanyahu-Liberman hakimiyyətinə uğur vəd etmədiyi artıq bəllidir. «Radikal siyasət xəttinə sadiq olan bu koalisiyanın (etilaf) qarşıdan gələn seçkilərdə vəziyyəti öz xeyrinə həll etmək üçün İrana havadan zərbələr endirəcəyi istisna edilmir. Digər tərəfdən, Əhmədinejad hakimiyyətinin də ciddi daxili sosial-iqtisadi və siyasi problemləri var ki, bu da hər iki ölkənin hakimiyyətləri üçün xarici düşmən amilini həyati zərurətə çevirir. Odur ki, müharıbənin real olduğu bir zamanda hər iki ölkə rəsmilərinin təhdidləri anlaşılandır».

Mərkəz rəhbərinin qənaəti budur ki, yaxın zamanlarda dünya İsrail-İran qarşıdurmasının söz savaşından hərbi əməliyyatlara keçməsinin şahidi ola bilərik. «İsrailin İranın nüvə obyektlərinə (təsisat) endirəcəyi hava zərbələrinə İranın genişmiqyaslı cavab verməyəcəyini düşünmək də sadəlövdlük olardı. Amma hərbi əməliyyatların geniş vüsət alacağı və uzanacağı da inandırıcı görünmür, çünki bu halda İsrail həm daha dağıdıcı silahlardan istifadə etməyə məcbur olub ciddi beynəlxalq təzyiqlə üzləşə bilər, həm də İranın cavab zərbələri İsraildə daxili siyasi durumu mövcud iqtidar koalisiyasının əleyhinə dəyişə bilər. Odur ki, hərbi qarşıdurmanın baş verəcəyi təqdirdə, onun qısamüddətli olması hər iki tərəfin ehtiyaclarına cavab verir. Çünki tərəflərin hər ikisi ölkənin daxilinə hesablanmış addım atacaq». Tia.az