GünAz TV mətbuat mərkəzinin növbəti müsahibi, “Diaspor və Lobbi” Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin sədri, siyasi şərhçi, Dr. Zaur Əliyevdir.

- Azərbaycanın BMT TŞ-nın (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının) qeyri-daimi üzvü seçilməsi ölkəmiz üçün nə deməkdir və bunun geosiyasi (jeopolitik) əhəmiyyəti haqqında danışasınız?

- İlk öncə qeyd edim ki, Azərbaycan beynəlxalq aləmdə 10 ölkədən birinə çevrilməsi faktı (gərçəyi) dünya tərəfindən rəsmən qəbul edilir. Bu qələbə Azərbaycanın bir güclü dövlət olaraq vacib beynəlxalq oyunçu olduğunu sübut edib. 193 ölkədən 155-i müsbət rəyin qazanmaq diplomatiyamızın uğuru və dövlətimizin məqsədyönlü siyasətinin bariz göstəricisidir. Dünyanın ən əhəmiyyətli siyasi problemlərinin müzakirəsində bizim mövqe nəzərə alınacaq və inanıram ki, bu iki il ərzində dünyada sülhün bərqarar olunmasında Azərbaycan aktiv fəallıq nümayiş etdirəcək. Ümumdünya sülhünün qorunması və təhlükəsizliyi ilə yanaşı beynəlxalq münasibətlərin gərginləşməsinə səbəb olacaq istənilən mübahisə və hadisənin vaxtında qarşısının alınmasında artıq bir Azərbaycan amili var və bütün dünya bunu bilməlidir.

- Azərbaycan üzv seçilməsi, onun beynəlxalq arenada (səhnədə) mövqeylərinin güclənməsindən xəbər verirmi?

-  Azərbaycanın günü-gündən artmaqda olan iqtisadi gücü bilavasitə onun sürətli inkişafı üçün şərait yaratmışdır. Müasir dünya sistemində güclü dövlətə çevrilmək açığı deyim hər bir dövlətə müəssər olmur. Neft-qaz siyasətinin düzgün siyasətlə idarə olunması dünya dövlətləri tərəfindən diqqət mərkəzində Azərbaycanın olmasına şərait yaradır. Bu üzvlük bizim dövlətin sürətlə qloballaşan (kürəsəlləşən) dünyada ayaq üstə qalması ilə yanaşı mədəniyyətinin dünyaya təbliğinə böyük təkan verəcək. Azərbaycan bir çox sahələrdə irəlidə olduğu sübut edib, üzv olandan sonra isə regional (bölgəsəl) layihələrin sayı artacaq, bir çox dövlətlərlə ikitrəfli əməkaşlığın sahələri genişlənəcək.

- Azərbaycan bu amildən yararlanıb, Qarabağ məsələsinə həllinə hansısa bir formada təsir edə bilərmi?

- İlkin olaraq qeyd edim ki, Azərbaycan BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzv olmaqla öz təhlükəsizliyi və ərazi bütövlüyünün pozulmasının qarşısını almaq istiqamətində, o cümlədən təşkilatın qəbul etdiyi qətnamələrin icrası ilə bağlı daim müvafiq məsələlər qaldıra biləcək. Məlumat üçün qeyd edim ki, TŞ-nın funksiya (vəzifəsi, görəv) və səlahiyyətlərində belə bir bənd var: “ Təcavüzkara qarşı silahlı əməliyyatların başlanılması haqqında qərarın verilməsi”. Bir çox dövlətlər Ermənistanın təcəvüzkar olduğunu qəbul edir və onun BMT səviyyəsində qəbul edilən dörd əsas qərara əməl etməməsinin şahididir. Bu qətnamələr Dağlıq Qarabağ probleminin regional münaqişə olduğunu sübut edir, buda qarşı tərəfin təcəvüzkar Azərbaycanın isə Qafqazda ən sülhsevər bir dövlət imici qazanmasına şərait yaradıb. Bundan diplomatik istifadə edərək qarşı tərəfi BMT Nizamnaməsinin 24-cü maddəsinin 1-ci bəndin pozulmasını əsas kimi göstərmək olar. Eyni zamanda burada 29, 39, 41 və 42 maddələrə Ermənistanın əməl etməməsi faktorundan yararlanaraq TŞ üzvü olaraq Azərbaycan işğalçı qonşu dövləti BMT-nin Nizamnaməsinə, Cenevrə konvensiyalarına (konvansyonlarına) və digər beynəlxalq hüquq normalarına riayət etməyə və qətnamələrin həyata keçirilməsinə məcbur etməlidir.

Elə TŞ-nın 1994-cü il 19 oktyabr (October) tarixli 1269 saylı qətnaməsinin özü bizim haqlı olmağımızın bir sübutu ola bilər. Bunlardan məharətlə yararlanmaq mümkün olduqda Restitusiya (ərazi bütövlüyün bərpa edilməsi) məsuliyyət formasıma Ermənistanı məcbur edərək təkrar etməmə təminatına nail olmaq olar.

Söhbətləşdi: Elnur Eltürk